Ngoh Trịnh Minh Nhật (45 hơnăm) a bêng Buôn Hồ, kong pơlê Dak Lak tro pơreăng êi kliâm B hiăng hên kơnăm kố. Ngoh pêi pro kơtăng tiô tơdroăng pơlât ƀă lăm khăm tro hâi khế ƀok thái pơkeăng tơhrâ, pêi pro mâu tơdroăng ki séa ngăn pơreăng ki kal vâ mơnhên tối tơƀrê pơlât ƀă séa ngăn tơdroăng ki ôh tá tơniăn dêi pơreăng. Tiô ngoh Nhật, ngoh tâ tung pơla achê kố, cheăng khăm ƀă xo mơ-éa ki klêi séa ngăn hiăng rĕng tâ hdrối, mâu tơdroăng châ tamo xuân hiăng tơniăn, rêh kâ ối, pêi cheăng hiăng tâ tiah hmâ. Ngoh Trịnh Minh Nhật tối:

“Á tro pơreăng ei kliâm B hiăng 10 hơnăm kố. Hâi kố á troh a Hngêi pơkeăng kân kơpong Tây Nguyên vâ séa ngăn men gan. Á hmiân tuăn khât ‘na ki rơkê tung pơlât xuân môi tiah mâu tơdroăng ki khăm ngăn a hngêi pơkeăng kố mê 10 hơnăm kố á pơrá pơlât ƀă séa ngăn ivá rêm hneăng akố”.

Ôh tá xê to ngoh Nhật, hên mâu ngế châi tamo ki tro êi kliâm B ki ê, êi kliâm B C lơ rơhêng vâ séa ngăn virus HPV pơrá châ pơxúa drêng Hngêi pơkeăng kân kơpong Tây Nguyên ăm kơmăi séa ngăn cobas 5800. Châ tơbleăng xúa ing mơ’nui khế 6 hơnăm 2026, troh nôkố kơmăi hiăng xúa tơniăn, pêi châ tiô tơdroăng púi vâ séa ngăn virus ăm kuăn pơlê tung kơpong. Kố cho kơmăi ki châ xúa tung séa ngăn sinh hok phân tử, pêi pro đĭng lươ̆ng taih lươ̆ng virus ƀă túa pơkâ péa tơdroăng, gá chiâng pêi pro xêh tâi tâng.

Hdrối nah cheăng séa ngăn vê ngăn virus ki hên cho ƀă kơmăi ki séa ngăn xêh. Ƀă túa pơkâ kố, athế tơkâ luâ hên tơdroăng ƀă kal kih thuât viên rơkê tung kơvâ sinh hok phân tử. Ngế ki cheăng séa ngăn athế pêi pro tơdrêng hên hneăng môi tiah hbrâ rơnáu túa, klâ xoăng axit nucleic. Ton châ 4 troh 5 chôu nếo ‘nâi. Tơdroăng kố ôh tá ton chôu phut, hên ngế cheăng mê ối pro ôh tá tro xua séa ngăn ƀă kŏng. Pakĭng mê, tơdroăng ki châ hlo virus dêi kơmăi bán tư̆ đŏng ôh tá tro tâ ƀă mâu ngế ki châ tamo tro pơreăng, drêng nồng đô̆ bán tư̆ đŏng virus tung mơheăm ối iâ.

‘Mâi mơnhông mâu tơdroăng ki tá hâi tơƀrê ki tối a kơpêng, kơmăi cobas 5800 châ pro pơkí ƀă chiâng pơhlêh xêh. Sap ing tơdah xo mauh, klâ xoăng vật liê̆u di truyền, tơpui tối leăng ƀă kih thuât sinh hok phân tưh troh mơdrếo mơ-éa séa ngăn châ pêi pro rơtế tung môi kơmăi. Ƀă kơmăi ki kố, ngế ki cheăng séa ngăn bu kal djâ mauh ngế ki châ tamo ‘mot tung kơmăi. Kơmăi kố kô chiâng klâ xoăng tối tơleăng ƀă mơdrếo mơ-éa séa ngăn klêi kơ’nâi dâng 3 chôu. Klêi mê, ngế cheăng ‘na khăm pơlât xo mơ-éa ‘mot tung phân mềm dêi hngêi pơkeăng vâ mơdrếo mơ-éa séa ngăn ăm ngế ki châi tamo.

Tiah mê, kih thuât cobas 5800 pro pơhlêh pơkâ, kơdroh tơdroăng ki pêi ƀă kŏng, kơdroh tơdroăng ôh tá tơdrăng tung mâu mauh châi tamo ƀă ăm gá tơniăn dêi klêi séa ngăn. Tơdrêng amê kơmăi kố ối séa ngăn iâ chôu tâ tâng vâ pơchông ƀă chôu séa ngăn mauh, ing mê gum ngế tamo rĕng châ xo dêi mơ-éa séa ngăn tâng vâ pơchông ƀă hdrối. Ƀok thái pơkeăng Chuyên khoa II H’Nương Niê, ngế pơkuâ Kơbong séa ngăn mâu túa châi tamo, hngêi pơkeăng kân kơpong Tây Nguyên ăm ‘nâi:

“Drêng ngin xúa kơmăi ki chiâng séa ngăn xêh kố, mơ-éa séa ngăn mơdrếo ăm ngế ki châi tamo gá tro tâ ƀă ki vê ngăn nồng đô̆ virus tung mơheăm gá iâ tâ mê kơmăi gá rĕng ‘nâi. Chôu phut mơdrếo gá rĕng tâ tâng pơchông ƀă kơmăi bán tư̆ đŏng. Ki pơxúa hlo nhên má môi cho mâu ngế cheăng iâ, chôu phut pêi cheăng iâ tâ, mơ-éa mơdrếo vêh ăm ngế ki châi tamo tro tâ”.

Ƀă tơdroăng ki ăm xúa kơmăi tư̆ đŏng cobas 5800, Hngêi pơkeăng kân kơpong Tây Nguyên hiăng ‘mot tơ’nôm môi toăng kơmăi ki rơkê plĕng tung rak ngăn ivá ngế ki châi tamo, tối rơdêi tơdroăng khŏm mơ-eăm pơhlêh nếo, ứng dụng khoa hok kong ngê̆ tung khăm pơlât, tơmiât troh pơkâ pêi djâ vế ăm kuăn pơlê tơdroăng khăm pơlât rế hía rế dâi lĕm rơkê tâ, tơniăn ƀă tơƀrê.

Ki kal dêi tơdroăng xĕt ngiê̆m vê hdró ngăn virus HBV,HCV ƀă HPV

Xét nghiệm vê ngăn vâ ‘nâi virus HBV, HCV, HIV ƀă HPV cho môi tung mâu tơdroăng ki kal tung tơdroăng tối hdrối, pơlât ƀă hbrâ mơdât mâu pơreăng ki tâ tú, kum vâ tối ăm ‘nâi ‘na virus, tăng ngăn ki tơƀrê tung pơlât, rĕng châ ’nâi ki rơ-iô lơ pro chiâng châi tơdroăng ki ê, veăng kơdroh tâ tú tung kuăn pơlê. Vâ kum pó vâi krâ nhŏng o hlê nhên tâ ki kal dêi xĕt nghiệm vế hdró ngăn virus, ki pơxúa dêi tơdroăng rĕng châ ‘nâi xuân môi tiah hnoăng pêi pro xét nghiệm tung mơdêk tơƀrê pơlât ƀă rak vế ivá kuăn pơlê, ƀok thái pơkeăng chuyên khoa II H’Nương Niê - Ngế pơkuâ Khoa xét nghiệm - Hngêi pơkeăng kân kơpong Tây Nguyên ai tối mâu tơdroăng vâ ‘nâi nhên.

-Ô ƀok thái pơkeăng, xét nghiệm ngăn virus ƀă kơmăi ki chiâng pêi cheăng xêh cobas 5800 ai pơxúa môi tiah lâi ƀă ivá mơngế ki châi tamo?

 Ƀok thái pơkeăng CKII H’Nương Niê: Khoa xét nghiệm châ hbrâ tơmeăm kơmăi ki chiâng pêi cheăng xup xêh vâ xét nghiệm sinh học phân tử vế ngăn vâ ‘nâi nồng độ virus hên lơ iâ tung mơ-eăm dêi ngế châi tamo ƀă mâu ngế ki êi kliâm B, êi kliâm, mơngế ai pơreăng HIV, lơ mâu kơdrâi ki ai virus HPV. Kih thuât vê ngăn vâ ‘nâi kơxô̆ virus mê châ hnê tối tiô Khu xiâm ngăn pơkeăng pơlât tối vâ tí tăng ngăn tung pơla pơlât ăm mơngế châi tamo. Môi ngế tamo lăm xét nghiệm ngăn êi kliâm mê kô xét nghiêm phá ‘na sinh hoă, miễn dịch, pơtih mơngế ki mê kô châ pro xét nghiệm men kliâm mê kô pro mâu tơdroăng xét nghiệm ngăn men kliâm, siêu âm kliâm, klêi mê nếo test ngăn êi kliâm tâng hlo dương tính kô khăm ngăn nếo kơxô̆ virus. Ngăn a tơdroăng hiăng klêi khăm ngăn ăm hlo kơxô̆ virus mê ƀok thái pơkeăng kô pơkâ hôm chiâng pơlât há ngế ki êi lâm mê lơ ôh. Ƀă tung pơla pơlât kô tăng ngăn nồng độ virus tâk lơ kơdroh vâ ‘mâi hơ’lêh pơkeăng pơlât ăm tơtro. Ƀă troh mơ’nui tâng tơdroăng pơlât ăm hlo nồng độ virus mê iâ ngăn kâi pơlât, tơniăn ăm mơngế ki êi kliâm mê kô hbrâ ngăn nhên vâ pơkâ pơtê xúa pơkeăng pơlât ăm ngế ki mê. Mê cho ki ai xúa dêi tơdroăng vế hdró ngăn virus ăm mơngế châi tamo.

-Xét nghiệm vê hdró ngăn virus ƀă kơmăi chiâng pêi cheăng xêh cobas 5800 hôm phá klâi tâng pơchông ƀă kơmăi ki môi pâ kơmăi pêi xup xo môi pâ xua kuăn mơngế pêi môi tiah hdrối nah, ô ƀok thái pơkeăng?

Ƀok thái pơkeăng CKII H’Nương Niê: Hdrối nah ngin xét nghiệm sinh học phân tử ƀă kih thuâ̆t môi pâ kơmăi pêi xup xo môi pâ kuăn mơngế pêi. Môi pâ kơmăi pêi xup xo môi pâ kuăn mơngế pêi cho xét nghiệm luâ 2 rôh. Rôh má 1 cho klâ pêi ƀă kŏng. Tung pơla mê ngin mơdoh hên chôu, dâng 2 troh 3 chôu nếo klêi pêi rôh ki kố. Klêi rôh klâ pêi ƀă kŏng mê ngin châ xo mâu tơmeăm ki xup ngăn dêi virus klêi mê ngin nếo pro xét nghiệm, ki vâi tối dêi Realtime PCR. Rôh má 2 ngin mơdoh hên 1-2 chôu nếo. Drêng khăm ngăn vâ ‘nâi tơdroăng mê khăm ngăn sap ing kơxo troh kong xêi mê nếo ăm ‘nâi tơdroăng châi dêi ngế ki tamo. Hlối hrê tơmeăm, hlối mơdoh kơxô̆ mơngế pêi cheăng ƀă hâi chôu.  Luâ tơdroăng châ ‘nâi nồng độ virus hên tâ mê kô hlâu tro lôi mâu ngế châi tamo nếo tâ tú rôh apoăng mê nồng độ virus hâi teăm hên. ‘Na kơmăi ki chiâng kơtâu xêh mê chôu phut gá tơvêh ăm ‘nâi pơreăng dâng 2 chôu 40 phut. Tung pơla xup xo ngăn chi kơmăi pêi cheăng xêh. Tơkéa vâ tối ngin bú tơbleăng túa pơreăng ‘mot a kơmăi, kơmăi kô xup xo ngăn klâ teăng, khăm ngăn xêh, klêi mê tơvêh ăm ‘nâi pơreăng klâi. Drêng ngin ăm kơmăi xup xo ngăn xêh kơmăi tơvêh ăm ‘nâi pơreăng pro châi tamo dêi ngế ki mê tro nhên ƀă vê ngăn nồng độ virus tung mơ-eăm dêi ngế ki mê a kơlo iâ mê kơmăi kô châ ‘nâi.

Tung pơla chôu phut tơvêh ăm ‘nâi klêi khăm ngăn ăm ngế châi tamo kô rĕng tâ tâng pêi ƀă tơdroăng môi pâ xua kơmăi pêi cheăng xup xo xêh môi pâ kuăn mơngế pêi ngăn.

-Kuăn pơlê hôm êa hbrâ pêi pro séa ngăn mâu pơreăng ki xua virus HBV, HCV, HIV ƀă HPV pro há ƀă mơngế ki lâi nhôm tơ’lêi râ kal thế xét nghiệm tâ?

Ƀok thái pơkeăng CKII H’Nương Niê: Mâu ngế ki xua ing mâu virus HBV, HCV, HIV ƀă HPV pro hmâ hlo ôh tá rĕng ăm ‘nâi, mê tơdroăng lăm khăm ivá đi đo, tiô rơnó cho tơdroăng pêi pro ki kal ƀă kuăn pơlê. Tâng tung rơpŏng hngêi ai ngế ki tung châ hiăng ai mâu virus ki mê klêi mê pin thế ai pơkâ ăm lăm khăm ngăn ivá. Ƀă tơdroăng rĕng châ ‘nâi mâu virus ki mê pro cho môi tung mâu tơdroăng vâ rĕng châ ’nâi vâ rĕng châ pơlât kơ’nâi mê gá kô rĕng prêi tâ iâ. Xua mâu tơdroăng xiâm pro châi gá ôh tá pro tâ hlối, tâng pin oh tá lăm khăm ngăn, pin kô ôh tá ‘nâi tơná dêi tơná ai virus ki mê ối tung châ. Pakĭng mê nếo, drêng châ ‘nâi ngế ki ai pơreăng, mê Hngêi pơkeăng kô ai âu kih thuâ̆t pêi pro pơtối vâ tối ngế ki mê dế ai pơreăng ối tung châ a kơlo ki lâi, hôm kal thế pơlât há lơ ôh vâ ing mê ƀok thái pơkeăng ai pơkâ troăng ki nhên vâ pơlât ăm ngế ki mê. Pơtih môi ngế tro êi kliêm B, mâu ƀok thái pơkeăng kô ‘nâi nhên gá mê dế châi râ lơ ôh ƀă ăm ngế ki châi ôu pơkeăng pơlât kâi mơdât virus. Ƀă rêm rôh khăm ƀok thái pơkeăng kô pơkâ hâi khế pơtối lăm khăm a rôh kơ’nâi, kô khăm nếo a tâi tâng mâu tíu tung châ dêi ngế tamo, klêi mê tơdroăng rế ai kuăn dêi virus ti lâi vâ pơ’lêh pơkeăng ôu pơlât ăm tơtro.

Vâ hmâng ƀai má 20 pó po ngăn akố

https://vov4.vov.vn/xodang/iva-suc-khoe/tonge-lo-moheam-ta-tu-reng-a-dak-lak-kova-ngan-pokeang-tham-modek-hbra-modat-poreang-532785.vov4