Klêi kơ'nâi vâ chê môi khế pâ pơlât nội soi ƀă laser pơlât êi rơtốu troăng nŭm, pôa Lê Thanh Khởi, 57 hơnăm, ối a bêng Buôn Ma Thuột hiăng chiâng prôk lăm, pêi cheăng tiah hmâ. Plâ péa hơnăm tro pơreăng, pôa hên hdroh hêng nŭm pá kâi lo, châi heăng ó ƀă thế 'măn klŏng vâ nŭm la ôh tá kâi lĕm. Drêng troh a Hngêi pơkeăng Đại học Y Dược Ƀuôn Ma Thuột khăm, pôa châ pơkâ thế pâ ƀă laser Holmium vâ tah lôi mâu kế ki kŭn tât troăng lo lŭm ki pro pá lo nŭm. Pôa Khởi ăm 'nâi, hdrối nah, tơdroăng ki châi ó pro pôa tô tuăn khât. Laga, drêng xúa túa pơlât ki nếo, kŏng ngê̆ ki nếo iâ tro rong, pôa tâ hmiân tuăn. Klêi kơ'nâi pâ, ivá dêi pôa Khởi rĕng prêi lĕm.

“Ƀok thái pơkeăng tối pơlât tơdroăng kố ôh tá châi, ga tơniăn, pâ ƀă laser. Klêi pâ nŭm hlối, môi tiah pin hiăng châ mơ’no tah tâ phuâng. Pâ nội soi kố ôh tá châi, tâng pâ môi tiah hmâ hdrối nah châi llêi, á ôh tá khên pâ”.

Xuân châ xúa ing tơdroăng ki phiu ro ing kih thuât nếo, kŏng ngê̆ nếo kơmăi kơmok ki nếo tung khăm pơlât, jâ H'Djak Ayun, 46 hơnăm, ối a cheăm Čư̆ Mgar, hiăng prêi lĕm ivá klêi kơ'nâi pâ nội soi tơdroăng châi thoát vị đĩa đệm kơxêng rơnŏng nếo achê pơla kố. Hdrối mê, plâ 10 hơnăm, jâ đi đo châi ó, kơbrĕn ing kơpong rơnŏng, kơxah troh pâng kŏng, tơdjâk troh rêh ối pêi cheăng rêm hâi. Klêi kơ'nâi xup ngăn ƀă kơmăi kơmok mơnhên kơxái hveăn C5–C6 tro thoát vị, mâu kơxái hveăn tro mơdi dêi pó, tiê troăng hveăn ngôa. Jâ H'Djak tối tơdroăng ki phiu ro klêi kơ'nâi pâ pơlât.

“Á tro châi kóu kơxêng rơnŏng 10 hơnăm kố nah, tro châi ƀă kơbrĕn đi đo sap ing kơpong rơnŏng troh a kơpeăng kŏng peăng hơ'vá, tơdjâk troh tơdroăng rêh ối rêm hâi. Kơnôm ai mâu ƀok thái pơkeăng a Hngêi pơkeăng pơlât ƀă kơmăi kơmok. Nôkố, ivá á hiăng mo lĕm, mâu tơdroăng rêh ối rêm hâi vêh tiah hmâ. Á mơnê mâu ƀok thái pơkeăng”.

Ing mâu rôh pơlât mơngế ki châi râ, kô ăm hlo hnoăng cheăng pêi xua kŏng ngê̆ tung tơdroăng po rơdâ pơlât mâu tơdroăng châi ki rơ-iô. Laga, ki tơƀrê ối kơnôm ing tơdroăng châi râ lơ ôh dêi ngế ki châi, tơdroăng cheăng pêi ƀă tuăn ngôa hôm rơkê dêi mâu ngế cheăng khăm pơlât.  

Ƀok thái pơkeăng Lê Xuân Nguyên, Hngêi pơkeăng Đại học Y Dược Ƀuôn Ma Thuột ăm 'nâi, hơnăm 2026, hngêi pơkeăng 'no liăn rôe tơ'nôm mâu kơmăi kơmok kum ăm tơdroăng pâ nội soi péa kơpong UBE pơlât tơdroăng châi kơxêng ƀă nội soi pâ tah pá kơdâm niêm mạc tung pơlât mâu tơdroăng châi troăng klêa. Mâu kơmăi pâ mê kố veăng kum ăm ƀok thái pơkeăng châ pơlât tơtro nhên tâ, kơdroh pơreăng lơ rế lân kâ ƀă pro tơ'lêi hlâu vâ mơngế ki pâ pơlât rĕng prêi lĕm.

Tiô pôa Nguyên, ƀok thái pơkeăng, tơdroăng châ xúa kơmăi kơmok ƀă kih thuât nếo xuân pro rôh vâ khu ƀok thái pơkeăng hơnăm ối nếo mơdêk hriâm rơkê tơdroăng cheăng, chôa 'lâng pơkuâ mâu túa pơlât ki rơkê.

“Mâu tơdroăng châi môi tiah kố mê hdrối nah bu to mâu ƀok thái pơkeăng Chuyên khoa II lơ tiê̆n sih mê nếo châ veăng pâ, pơlât ăm ngế ki châi. Kơnôm ing kơmăi, kŏng ngê̆ rơkê plĕng môi tiah nôkố, mâu ƀok thái pơkeăng hơnăm ối nếo môi tiah á xuân chiâng vâ pâ. Pâ ƀă kơmăi kơmok mê ngế ki châi xuân kơdroh trâm tơdroăng ki ôh tá mơhúa, ki pro châi tơdroăng ki ê, rĕng prêi lĕm, ivá mo lĕm tâ".

Ôh tá xê to hơ'lêh nếo kih thuât pơlât, mâu tíu khăm pơlât a Dak Lak ối chôa 'lâng xúa kŏng ngê̆ tung tơdroăng khăm, pơlât, ing chêh inâi khăm điê̆n tưh troh tơbleăng hlá mơ-éa khăm pơlât điê̆n tưh. Kố cho mâu troăng prôk rơtế ƀă tơdroăng pơkâ mơdêk khoa hok, kŏng ngê̆, hơ'lêh nếo tơmiât pêi rơkê ƀă hơ'lêh kơxô̆ tiô Pơkâ 57 dêi Khu xiâm kal kí.

Dak Lak nôkố ai 11 toăng hngêi pơkeăng pa kong tơnêi têa, ƀă 1.621 to xoăng koi pơlât châ ăm phêp. Ƀok thái pơkeăng Phạm Minh Hữu, Phŏ kăn pơkuâ ngăn pơkeăng ƀă khăm pơlât Dak Lak ăm 'nâi, tơdroăng ki mâu hngêi pơkeăng 'no liăn rôe tơmeăm, xúa kŏng ngê̆ hlối mơdêk tơrŭm ƀă mâu ngế rơkê ki dế veăng ‘no hnoăng cheăng kum mơdêk tơdroăng ki rơkê châ achê tơdroăng khăm pơlât dâi lĕm a kong pơlê.

“Nôkố, ƀă troăng hơlâ khăm pơlât ƀă ƀaoh hiêm xuân ối xúa mâu tơdroăng ki hiăng klêi khăm tối ăm ‘nâi tơdroăng châi, xét nghiệm châ pơlât ƀă ƀaoh hiêm, kô pro hlâu vâ mâu ngế ki châi tamo kal khăm pơlât ton hâi châ xúa ing phĭu ki mê. Pakĭng mê, kơhnâ kơjo tŏng gum mâu hngêi pơkeăng tơnêi têa kơdroh mơngế troh khăm pơlât lối hên, ƀă mâu ngế ki pơlât pá kô châ tơrŭm ƀă vâ rơtế tối ăm ‘nâi tơdroăng châi tamo, kơjo gum kuăn pơlê”.

Tơdroăng ai khât a Dak Lak ăm hlo, rơkê plĕng tung khăm pơlât ôh tá xê to mơ'no liăn rôe kơmăi mê ối ai tơdroăng ki xúa kŏng ngê̆ tung tơdroăng cheăng pêi, mơdêk ivá mâu ngế pêi cheăng ƀă po rơdâ rôh châ xúa tơmeăm ăm kuăn pơlê. Drêng châ tơbleăng tơdrêng, mâu tơdroăng ki hơ'lêh mê kô veăng 'no hnoăng pêi pro tiô Pơkâ 57 tung kơvâ khăm pơlât, tơmiât troh pơkâ mơdêk ki dâi lĕm tơƀrê tung rak ngăn ivá ƀă kơdroh ki pơrah tung xúa kŏng ngê̆ kih thuât rơkê nếo pơla mâu kong pơlê.