Bu kơ’nâi lối 1 khế pơkâ pêi pro a kong pơlê kố, ing kơxo# liăn ki mê châ mơ’no pêi pro vâ mơjiâng hngêi pêi cheăng, troăng prôk vâ mơnhông ôm hyô pơlê pơla hiăng kum 2 to pơlê ôm hyô kố cho pơlê Kon Bring, cheăm Đăk Long, tơring Kon Plong, [ă pơlê Kon Kơtu, cheăm Đăk Rơwa, pơlê kong kơdrâm Kon Tum chiâng tíu ki mơjiâng tơmeăm khoăng, to meăm, prêi, hmốu, xơmong. Ngế kơchuâ um, inâi cho Kiều Đăng, hngêi ối a pơlê kong kơdrâm Kon Tum, ngế ki hmâ trâm mâ, tơpui tơno [ă mâu tơmối lăm ôm hyô hiăng tối tơdroăng ki khéa tiah kố:

‘’Me\n pro mâu tơmeăm [ă [ê tong tiah kố ‘nâi pro tiah lâi vâ ăm ga chiâng tơdroăng ôm hyô. Tơmối ôm hyô drêng vâi mot troh akố, vâi êng, têh pro ki klâi kố, pro ki klâi tá? Me\n [ê tong mê e\? Tiah mê, mot tung kố vâ ngăn kế ki klâi kố ah? 10 to khu ôm hyô lăm troh akố vâi pơrá ai tối tiah mê’’.

Kơnâng kâng tâ tá kuât pơlê Kon Bring hdrối vâ ‘no liăn ‘mâi bro

Kơnôm châ tơdroăng to\ng kum liăn vâ chê 15 rơtal ing Hngêi rak liăn Mơnhông Mơdêk châu Á [ă kơxo# liăn châ kum ing kong pơlê, khu troăng prôk, mâu tơmeăm khoăng tơdjuôm a 2 to pơlê Kon Bring [ă pơlê Kon Kơtu hiăng châ tơngah kô pro ai pơxúa, thăm mơdêk kơxo# tơmối mot ôm hyô akố. Laga, ai mâu tơmeăm ki nếo mơjiâng klêi hiăng pro tơmối ôm hyô ôh tá hâk ki klâi, xua mâu tơmeăm khoăng, hngêi trăng pơrá ‘nhê ki ton, mơjiâng pro ki nếo to xơmong, [ê tong.

Vâ tối, môi tiah a pơlê Kon Bring, hdrối nah ai kơnâng loăng ki le\m vâi pro tâ tá kuât, ga tơtro [ă tơdroăng mơhno túa le\m tro dêi pơlê, la nôkố hiăng ‘nhê tah lôi. Hơ’lêh amê, cho kơnâng ki pro [ă [ê tong ki ôh tá tơtro, tơkéa vâ tối, cho kơnâng ki kâng mơdât pơla kuât [ă tâ tá cho pơlê. A pơlê Kon Kơtu, troăng tơnêi ki le\m ing tơdế pơlê lăm troh a kơpong kơno têa Đăk Bla, péa pâ ai loăng pêt ki xâp hơngiâp le\m, la khu ki mơjiâng pro hiăng me\n pro [ă [ê tong tâi tâng. Nâ Y Bông, môi ngế kuăn dêi pơlê ki mơdró homestay kố mơnhên tối, tơmối ôm hyô lăm troh a pơlê kố vâi ôh tá hâk ki klâi [ă vâi ôh tá vâ lăm hlo ngăn mâu tơmeăm ki tiah mê:

‘’Vâi hâk vâ tơdroăng ki ai păng ‘nâng dêi mâu tơmeăm ki a pơlê ai hdrối nah. Vâi ôh tá vâ mâu tơmeăm ki mơjiâng pro me\n [ă xơmong. Xua hdrối nah, mê cho tơmeăm ki ga le\m phá xêh’’.

Kơnâng kâng tâ tá kuât pơlê Kon Bring ki nếo mơjiâng

Xuân môi tiah [ă kơnâng [ê tong ki ôh tá tơtro tâ tá kuât mê a pơlê Kon Bring, a pơlê Kon Kơtu vâi xuân ối ‘no liăn me\n bro [ê tong pá ngiâ kuât ki kân rơdâ châ troh 730 met karê. Kố cho tơmeăm khoăng ki pro kuăn pơlê chiâng tăm nâ, xua ga: rêm hdroh to\n chêng tơgôu koăng [ă kơhnhon xuâng, mâu vâi droh Bơhnéa pơrá prôk chêng xo. Kơhnhon xuâng a kơpêng [ê tong ga kơtô [ă tô téa ó ‘nâng, malối drêng kong tô mơdrăng, cho tơdroăng ki pá ai kơbố vâ.

Pak^ng mê, tơdroăng ki me\n pro [ê tong mê vâ mơjiâng troăng prôk, mâu tơmeăm ki ê hiăng pro mâu tơmeăm ki mơhno túa le\m tro chiâng ‘mêi ó khât. Pôa Nguyễn Đô Huynh, ngế ki hiăng châ chât hơnăm hmâ pêi pro [ă tơdroăng ôm hyô mơhno túa le\m tro pơlê pơla a kong pơlê Kon Tum khéa kho tối:

‘’Tơdroăng ‘no liăn vâ mơjiâng pro tơmeăm khoăng ki tro tâ ăm ‘na ôm hyô a mâu pơlê, mâu vâi ngoh pôi tá ‘no ki klâi ôh. Hiăng tối môi tiah mê la nôkố vâi xuân ối pro troăng, klêi mê mơjiâng pro hngêi trung, pro hngêi tí dế lôi amê. Klêi mê gu há têa kroăng, gu tâi tâng ai ki klâi xếo ‘na mơhno túa le\m tro’’.

Ai hên ngế tối ‘na tơdroăng mơ’no liăn mơjiâng pro tơmeăm khoăng ‘na ôm hyô tung pơlê a péa pơlê Kon Bring [ă pơlê Kon Kơtu, pôa Trương Quốc Việt, Ngế pơkuâ [ơrô cheăng kâ dêi Khu xiâm pơkâ [ă ‘no liăn cheăng kong pơlê Kon Tum, hlối cho Ngế pơkuâ rak ngăn tơdroăng tơkêa bro kơjo kum mơnhông mơdêk kơpong tơkăng kong dêi kong pơlê Kon Tum tối ăm ‘nâi, nôkố kô tơmâng xo vâ ‘mâi rơnêu:

‘’Mâu tơdroăng ki lâi kuăn pơlê dế tơtrâ thê pơtê. Má péa nếo, xuân dế ăm mâu khu pêi cheăng ‘na tơdroăng mê séa ngăn pá môi hdroh nếo tâi tâng mâu tơdroăng ki tơdjâk troh. Thế ngăn tối nếo ki vê hdró mơjiâng pro môi tiah mê hôm tơdjâk ki klâi ‘na tơdroăng mơjiâng pro ta tíu tâ tá mê há lơ ôh? Khu rak ngăn kô po môi hâi pêi cheăng tơdrêng [ă tơring cheăm. Tâng rêm pâ ai tơdjâk troh rơtế môi tuăn [ă dêi rơpó mê Khu rak ngăn kơ pơtối tơbleăng. Tâng lơ ai tơdroăng ki ê phá dêi rơpó drêng mê thế tơpui tơno nhên nếo [ă dêi rơpó’’.

Tung tâi tâng kơxo# liăn vâ chê 15 rơtal liăn ‘no mơjiâng pro tơmeăm khoăng tiô pơkâ pro tơdrêng vâ mơnhông ‘na ôm hyô tung kuăn pơlê, mê ai péa pơlê Kon Bring [ă pơlê Kon Kơtu, Khu pơkâ tơdroăng ‘na ‘no liăn cheăng kong pơlê Kon Tum hiăng ‘no lối 1 rơtal 100 rơtuh liăn ăm pêi tơdroăng hnê tối vâ ‘no liăn mơjiâng pro tơmeăm khoăng. Tiô Khu rak ngăn tơdroăng tơkêa pro mê, hên rôh hôp kuăn pơlê, hên rôh tơpui kơ-êng hiăng châ tơku\m po tâi tâng [ă tơbleăng a ngiâ.

Laga tơdroăng mơhno túa le\m tro hâi nhoăm khât tung pơkâ mơjiâng pro tơmeăm khoăng. Ki khât gá ăm hlo, phá tâ mâu tơdroăng tơkêa bro ‘no liăn mơjiâng pro tơmeăm khoăng, tơdroăng ‘no liăn mơjiâng pro mâu tơmeăm khoăng ki xiâm vâ mơnhông ôm hyô mơhno túa le\m tro tung kuăn pơlê kal thế choân ’lâng pêi pro, tâng ôh tá vâ chôa ’lâng pro kô tơ’lêi ai tơdroăng ki ôh tá tơniăn ‘na mơjiâng tơmeăm khoăng, kô ôh tá le\m mơnâ mâ ngăn, [ă ‘na tơdroăng ki mơhno khôi túa, vêa vong dêi hdroâng kuăn ngo akố.

Khoa Điềm chêh

Nhat Lisa tơplôu [ă tơbleăng