Kot mâ hơnăm 1972, cho mơngế Mạ, ối a cheăm Bảo Lâm 1, kong pơlê Lâm Đồng, ing ối tơxĭn nah pôa K’Brèm hiăng hâk git khât mâu tơdrá rơngê ting ting, ki chuât xơtó ing kơnoh on troh pơlê pơla, tung kơmăng ki xah ôm hêi, lơ a rơnó leh mơdĭng dêi pơlê. Plah 18 hơnăm nah, pôa K’Brèm hiăng pơxiâm lăm tiô mâu krâ pơlê, mâu vâi krâ ki rơkê vâ mơhriâm rơngê ting ting, mơhriâm tô chêng tôu koăng.
Mâu tơdrá long, tơdrá ting dêi mơngế K’Ho, Mạ ga hmâ rơngê ton, ai drêng ‘nâ ton sap ing kơmăng ki kố troh a kơmăng ki ê. Tơdroăng ki pơto pơtih mê ai hên tơdroăng ki vâ tối ‘na rêh ối, cheăng kâ, hơ-ui gum dêi pó, tơdrá mơngối mê ga chía pá vâ rơxông nếo nôkố bối, mơhriâm ƀối, thăm nếo mâu nâl tơdjếi, pơto pơtih mê xuân pá vâ hlê plĕng. Méluâ ti mê, mâu tơdroăng ki kơnía git mê hiăng dó vâ hía lôi, pôa K’Brèm hiăng tăng troăng hơlâ vâ rak vế tơdrá rơngê, ting ting troh ƀă tơdroăng rêh ối chal nếo nôkố.
“Mâu tơdrá long, tơdrá ting roh ton nah ga pá ó ‘nâng vâ mơhriâm ƀối, athế hriâm ton ‘nôi nếo kâi rơbot, kâi chôu vế. Á pơtâ nâl ki nếo vâ mâu vâi o, vâi muăn tơ’lêi hlê plĕng, hlâu rơbot, laga, xuân ối rak vế tro tiô tơdrá ki păng ‘nâng dêi vâi krâ roh nah”.
Pôa K’Brèm hiăng mơdoh hên chôu phut ăm tơdroăng ki tí tăng vâ thâo hrik, chêh xo mâu tơdrá chal vâi krâ nah dêi mơngế K’Ho, mơngế Mạ. Ai mâu roh pôa lăm prôk troh a mâu pơlê cheăm hên hâi, ai drêng ‘nâ ối a kơnoh on tơmâng mâu vâi krâ rơngê, ting ting tiô tơdrá vâi krâ nah, ai drêng ‘nâ tiô vâi krâ lăm a chiâk a deăng ing kơxo má troh a kơxê măng. Ing mâu roh ki lăm mê, pôa K’Brèm hiăng thâo hrik, chêh xo 6 tơdroăng rơngê dêi hdrông Mạ vâi krâ nah, tung mê, ai 4 tơdroăng pôa uân chêh pơtâ xêh ƀă hnối mơjiâng pro xêh nâl la xuân ối rak vế tro tiô tơdrá, tiô troăng klông dêi vâi krâ hiăng hmâ hnê ‘măn ăm sap ing nah.
Kơ’nâi mê, drêng mot pêi cheăng a Tíu xiâm Tuá lĕm tro tơring Bảo Lâm (ton nah), pôa hiăng hmâ ƀă chêh bro tơdrá ƀă hmâ lăm mơđah hên, ing mê, pôa hiăng chêh thăm nâl ki nếo la ối rak vế tơdrá dêi vâi krâ. Xuân ối rak tro tiô mâu khu tơdrá tiah hmâ dêi hdrông kuăn ngo tơná, laga, nâl ki nếo, tơ’lêi, tơtro ƀă rơxông rêh ối chal nếo nôkố, vâ khu droh rơtăm, khu rơxông nếo rĕng hlê, rĕng plĕng, rĕng chôu vế, rơbot ƀă tơ’lêi hơdruê tung mâu roh ki po hơdruê xuăng, lơ leh mơdĭng dêi pơlê pơla.
Ôh ta xê to pro nếo tơdroăng rơngê, mê pôa K’Brèm ối mơdoh hên chôu phut ki hâk git tơná tung tơdroăng hnê tối ăm vâi o vâi muăn tô chêng ƀă rơngê. Troh nôkố, pôa hiăng hnê lối hrĭng ngế vâi o, vâi muăn ki hriâm a hngêi trung ƀă hên pơlê cheăm tung kơpong. Rêm hơnăm, pôa xuân lăm hnê tôu chêng, hnê rơngê ăm vâi droh rơtăm cho mơngế K’Ho, Mạ, veăng gum mơjiâng chiâng mâu lâm, mâu khu ki pơtối rak vế, pêi pro tiô khôi túa lĕm tro tiô vâi krâ hnê ‘măn ăm sap ing nah. Nâ Ka Thổi, mơngế Mạ a bêng 2 Bảo Lộc, cho môi tung mâu hok tro ki hâk git khât tơdroăng mơhhriâm ing pôa K’Brèm, ai tối mơnhên tiah kố:
“Hmâng pôa K’Rèm rơngê ƀă rơkong kuăn ngo tơná pin, á tâ phoih ƀriê tung tuăn mơno. Ing mê, á mơhriâm rơngê vâ veăng gum rak vế nâl rơngê dêi hdrông kuăn ngo tơná ngin”.
Ai hên tơdroăng hơdruê tiô chal nếo trối Kok Kek (idrâp dêi kong prâi), Đơs N’hồl cho êng tiâ pơla khu droh rơtăm ƀă hên hĕng mâu todroăng ki ê, vâi rơxông nếo nôkố pơrá hâk vâ khât. Ki rơhêng vâ tối, tơdroăng rơngê Kok Kek hiăng châ pơtối mơnhông ing tơdrá vâi krâ roh nah hiăng gum ăm ƀai hơdruê mê châ kâ pri A dêi Hneăng tơ’noăng hơdruê tiô tơdrá vâi krâ nah dêi Việt Nam hơnăm 2007. Tiô hên vâi krâ pơlê ƀă mâu ki rơkê ‘na tơdrá rơngê, chêng koăng pơrá tối, tơdroăng ki tơxâng mơnâ kơ pôa K’Brèm ôh tá xê to pôa hlê plĕng hên na túa lĕm tro dêi hdrông K’Ho, Mạ, mê hiâm mơno pôa ối đi đo rơhêng châ rak vế, pơtối hnê ‘măn ăm mâu tơdroăng ki kơnía git mê ăm rơxông kơ’nâi. Jâ Ka Nhék ối a cheăm Bảo Lâm 3, kong pơlê Lâm Đồng ai tối tiah kố:
“Tung rêm nâl rơngê pơrá ai mâu tơdroăng pơto pơtih ki lĕm tro, hnê kuăn pơlê rêh ối athế ’nâi tơrŭm, hơ-ui pâ, mơjo dêi pó. Tâng khu rơxông nếo ối ‘nâi rơngê, mê khôi túa, vêa vong dêi hdrông kuăn ngo pin kô ôh tá tro hía long lối”.
Ing mâu roh lăm troh a pơlê cheăm, chôa pêi pro dêi xêh mâu tơdroăng ki mê, ing mâu roh po lâm hnê tô chêng koăng, mê tơdroăng rơngê ting ting a pơlê cheăm troh a mâu nâl pơto pơtih châ kuăn pơlê pơrá hâk vâ hmâng pôa K’Brèm ối a cheăm Bảo Lâm 1, kong pơlê Lâm Đồng dế veăng gum “mơdriu” mâu idrâp chuât ki hdrối nah hiăng piu hiât lôi. Kơnôm ai tơdroăng hâk git vâ khât mâu tơdroăng dêi pôa, mê mâu rơkong, idrâp rơngê K’Ho, Mạ xuân ối pơtối chuât chhâk xơtó tung pơlê cheăm, tung leh mơdĭng ƀă tung tơdroăng rêh ối chal nếo nôkố.
Viết bình luận