A plông ki kân 5 ha dêi Hngêi trung Phôh thong hdrông kuăn ngo ai tíu kâ koi, ối pơtê péa râ râ Má môi ƀă râ Má péa Ia Puch, kong pơlê Gia Lai, mâu mố đô̆i rơtế ƀă mâu kih sư, kŏng nhân châ klâ pro hên tôh, hên khu, xoăng pêi a tâi tâng tíu pro hngêi trung vâ pro mâu lâm hriâm, tíu pơchuât hlá mơ-éa, kơpong tíu ối pơtê ăm hok tro ƀă hên mâu tíu xúa ki ê.

Mâu kơpeăng kŏng ki hmâ ƀă cheăng râng hnêa lăm pơtrui ngăn, rak vế hnoăng pơkuâ tíu tơkăng kong, mê nôkố vâi dế kơhnâ chiân pơtroh mâu gât, tơvât xơmong, pik puâ ki bông a mơnât hngêi, mơ-eăm pro hngêi trung nếo ăm vâi o kơpong tíu tơkăng kong. Xut dêi têa kơxôu a ngiâ ki tro kong tôu trâ, Trung ŭi Cao Kiến Giang, mố đô̆i Gâk tơkăng kong Bo cheăng Lâp plâi tơnêi Lệ Thanh tối:

“Pơxiâm pêi cheăng, mê á tá hâi hlê nhên la châ tơdroăng hnê mơhno dêi mâu xăng, mâu tăm a tíu mơjiâng pro hngêi trung kố, mê á hiăng mơ-eăm pêi ƀă pro klêi hnoăng cheăng châ pơcháu. Rêm hâi vêh ing pêi cheăng tơbrêi, á xuân châ vâi tơmâng ngăn tŏng gum ing ngế kăn pơkuâ ‘na tơdroăng ki ôu kâ, ối pơtê vâ rak tơniăn ăm tơná ƀă mâu vâi pú, la xuân ối rak vế hâi ki lâi xuân ối pro”.

Trung tă Phạm Tiến Sỹ, Phŏ Đông Mố đô̆i gâk tơkăng kong Ia Pnôn – pơkuâ khu mố đô̆i gâk tơkăng kong veăng tŏng gum pro hngêi trung ăm ‘nâi: mố đô̆i veăng tŏng gum pơrá châ lăm ngăn, xoăng tơdroăng cheăng ăm tơtro ƀă tơdroăng cheăng, ivá ƀă hiâm mơno dêi rêm ngế; hlối tơrŭm krá tơniăn ƀă tíu pêi cheăng pro hngêi trung vâ mơdêk ki tơƀrê má môi. Cheăng tŏng gum pá rŏng xuân châ rak tơniăn tŭm, sap ing tíu kâ koi ối pơtê troh tơdroăng hum roh jiếo, gum kăn ƀô̆, mố đô̆i hmiân tuăn ối tơniăn a tíu pêi cheăng.

“Ngin tơrŭm ƀă tíu pêi cheăng pro, xoăng mâu ngế ki pêi cheăng tơtro, rơkê, tơniăn mâu tíu veăng tŏng gum vâ pêi pro tro hnoăng cheăng. Kố cho hnoăng cheăng kal kí ki kal, ƀă cho hiâm mơno tơrŭm hơ-ui dêi kăn ƀô̆, mố đô̆i gâk tơkăng kong, ƀă kuăn pơlê ki rêh ối a tíu tơkăng kong. Ngin đi đo hnê ăm kăn ƀô̆, mố đô̆i ‘na ki pơxúa dêi cheăng kal kí, rêh ối pơlê pơla ƀă ki rơkê plĕng dêi tơmeăm pro. Ing mê, pro ăm nhŏng o ai hiâm mơno khŏm mơ-eăm vâ ‘mâi mơnhông xơpá, pêi klêi mâu tơdroăng cheăng châ pơcháu”.

Vâ tŏng gum mâu cheăm bêng ƀă tíu pêi cheăng pêi pro klêi mâu tơdroăng pơkâ pêi, sap ing tơdế khế 5/2026 troh nôkố, rơtế ƀă Mố đô̆i gâk tơkăng kong, Khu pơkuâ ngăn lêng kong pơlê Gia Lai, Kuân đoân 34 ƀă Kŏng an kong pơlê Gia Lai hiăng pơtroh lối 500 ngế kăn ƀô̆, mố đô̆i veăng gum pro a 7 to tíu pro hngêi trung ối tung tơdroăng tơkêa. Ôh tá to veăng mơjiâng pro, tíu pêi cheăng ối hnê, pơkuâ ngăn vâ kăn ƀô̆, mố đô̆i hlê nhên ki pơxúa dêi hngêi trung, pêi pro kơtăng tiô luât, nhuô̆m khôi túa tơlá dêi kuăn pơlê a tíu kố.

Ing mê veăng gum mơdêk tơrŭm pơla khu lêng ƀă kuăn pơlê, rak vế gâk kring cheăng kal kí ƀă tơniăn tung pơlê pơla a troăng tơkăng kong. Hă sih Hà Minh Hùng, mố đô̆i Đông gâk tơkăng kong Ia Chía, ăm ‘nâi:

“Tung pơla pêi cheăng, á đi đo mơ-eăm rak tơniăn ‘na kuăn mơngế pêi cheăng ƀă liăn ngân. Ƀă tơná á ƀă mâu vâi pú ki ê châ tơdroăng hnê dêi kăn pơkuâ ‘na ki pơxúa dêi hngêi trung hriâm ăm mâu vâi o a tíu tơkăng kong, ing mê, gum ngin ai hiâm mơno tơniăn lĕm tâ, ‘mâi mơnhông mâu tơdroăng ki xơpá vâ pêi klêi hnoăng cheăng châ pơcháu”.

Tơdroăng bro 7 toăng hngêi trung ai tíu kâ koi ối pơtê péa râ râ Má môi ƀă râ Má péa a mâu cheăm tơkăng kong, kong pơlê Gia Lai ai tâi tâng kơxô̆ liăn pro lối 1.500 rơtal. Troh nôkố, tâi tâng mâu hngêi trung kố hiăng pro châ dâng 47%. Maluâ mâu khu ki xo pro hiăng pơtroh tơ’nôm mâu kơmăi kơmok, kế tơmeăm xúa ƀă mâu ngế cheăng pro, la tơdroăng xuân ối hrá sap ing 15 troh 40 hâi tâng vâ pơchông ƀă túa pơcháu.

Tơdroăng tŏng gum dêi khu lêng kring vế tơniăn hiăng tŏng gum ivá ăm tíu pêi cheăng pro, mơ-eăm pro klêi tro hâi khế kong pơlê pơcháu. Pôa Nguyễn Trung Quyến, teăng mâ tíu pêi cheăng pro a Hngêi trung Phôh thong hdrông kuăn ngo ai tíu kâ koi ối pơtê péa râ Râ má môi ƀă Râ má péa Ia Puch, ăm ‘nâi:

“Hâi khế vâ pro klêi ƀă vâ châ ăm hok tro mot hriâm ôh tá ton xếo. Mê nôkố cho rơnó mêi, mê tơdroăng pro hngêi trung cho tơdroăng ki kal khât, ôh tá ai troăng prôk ki lâi xếo. Ƀă hngêi trung ki vâ hriâm kố, mê troăng hơlâ ki má môi cho thăm pơtroh mâu ngế cheăng. Tơdroăng ki mố đô̆i pơtroh tơ’nôm mâu ngế cheăng tŏng gum pro hngêi trung mê hiăng pro kơdroh iâ ki pá ăm mâu ngế cheăng ăm ngế ki xo pro hngêi trung, vâ rĕng pro klêi hngêi trung kố”.

Tơdroăng veăng tŏng gum pro hngêi trung dêi mố đô̆i gâk tơkăng kong rơtế ƀă mâu tíu pêi cheăng cho mố đô̆i, kŏng an kong pơlê Gia Lai ôh tá xê gum lêi tah xơpá ‘na mâu ngế cheăng, mơdêk rĕng tơdroăng pro, mê ối mơhno hiâm mơno pôu râng dêi hnoăng, tơdroăng ki rơtế prôk dêi khu lêng kring vế ƀă tơdroăng cheăng hnê hriâm kơpong tơkăng kong peăng mâ hâi Lâ dêi kong pơlê Gia Lai.