Rêm hâi, jâ Trần Thị Lan, 90 hơnăm, ối a Xóm Bến, cheăm Ô Loan, kong pơlê Dak Lak xuân ối ‘mâi on tung toăng hơpiâp kŭn vâ pế hmê kơchâi kâ ăm jâ ƀă kơnốu jâ pôa hơnăm kố 95 hơnăm. Hơpiâp on kŭn ai mơhâu pro ƀă meăm pái to chêng, loăng đuih pro ƀă kơlá vâ kep kế kâ rơtế to lâi to hdro hbo, ngi on. Mâu tơmeăm kố ôh tá hlo hên a rơpŏng ki ê, laga xuân ối ai a tíu kố. Ing hơpiâp on kố, mâu rôh kâ hmê drêng pế hmê tê kơtê, drêng pế tơvât ƀă pôm loăng, pôm ló laga jâ Lan hiăng păn roăng 7 ngế kuăn. Ƀă jâ Lan, gá ôh tá xê to mơhâu on, hơpiâp on mê ối cho tíu rak um méa ing mâu hâi ối pá puât nah.

“Á ai 7 ngế kuăn, păn roăng chĕm mơ'drêh. Nôkố rak hơpiâp on kố cho tíu ki vâ kuăn ‘nĕng vêh, cho khôi túa vâi krâ nah, hơpiâp on cho xuân môi tiah tơdroăng ki xiâm dêi tơná pin, hngêi dêi tơná pin mê, hngêi ki lâi xuân ai hơpiâp on ki mơdrâu ƀă hdréa tá troh hâi kố.‘’

Ƀă pôa Trần Kim Thiên, mơhé ôh tá xê hâi ki lâi xuân ‘mâi on pế hmê kơchâi kâ môi tiah jâ, laga ing mâu kơtup, dĭng, loăng đuih, pôa pro mâu tơmeăm ƀă rái, kơlá... pơrá xua pôa mơjiâng pro xêh. Mâu tơmeăm hiăng rơtế ƀă pôa prôk plâ to lâi chât hơnăm ối nếo ƀă pơtối ối ƀă pôa tung mâu hơnăm hiăng krâ. Hơpiâp on ton ƀă nah cho tơmeăm, hiăng pâ vế trâu tung ihiâm mơno rêh ối ƀă dêi pó hiăng luâ tơdrốu chât hơnăm kố:

“Vâi krâ roh nah hmâ pơtih: “Á ngoh tĕn mơjiâng kế xâ hdro ƀă rái/Pâ klŏng kơlá, pơ-óu pro mơné ‘vâl hmê kơchâi/Mâu tơmeăm kố á mơ-eăm hbrâ pêi xêh tung rêh kâ ối klêi kơ’nâi xo on veăng ah/ Kế xâ hdro akố châ mơjiâng pro ing rái tung kong. Chal vâi krâ nah, jâ pôa pin hiăng hmâ xúa kế ki kố vâ xâ krí hdro, malối, drêng hdro hmê ối tô, ôh tá chôu hdro dế ôí tô a trê tâl, lơ trêi gât a ‘nâi”.

A hên kơpong thôn pơlê dêi kong pơlê Dak Lak, rêm hâi ing mâu hơpiâp on pa rŏng hngêi, ngôi on xuân ối tiô a hbêa ngo, pôh pôm, pôh priât. Ƀă rơpŏng pôa Phan Hữu Lộc ối a thôn Mỹ Phú 1, cheăm Ô Loan lơ rơpŏng jâ Trần Thị Lịch ối a thôn Phú Hữu, cheăm Hoà Thịnh, ing hdro vŏng pế têa rêm kơxo má, troh hdro pế rơhé ăm dêi cháu ối kŭn, lơ mâu rôh kâ hmê a pơlê xiâm xuân hmâ pế ing hơniâp on ki mê. Ai mâu hơpiâp châ rak ing rơxông kố troh rơxông ki ê ƀă nôkố xuân ối châ jâ pôa, nôu pâ rak, meluâ lăm ulâi kuăn cháu xuân pâ vếtăng vêh. Gá cho mơhúa pơlê xiâm, cho tơdroăng ki pâ vế tung ngoâ, cho um méa ki hmâ dêi rơpŏng hngêi. Jâ Trần Thị Lịch tối:

“Kơnoh on kố păn roăng tâi rơpŏng hngêi, ai pế kế kâ klêi mê kuăn 'nĕng rơtế vêh kâ. Hâi leh Têt mê kơnoh on kố cho tíu ki hâi má môi pơxiâm mơdrâu ƀă hdréa vâ mơdâng on, lơ prâu kơchâ tung kơnoh on, drêng lâi on gá xuân khâng koh đi đo tiah mê. To lâi ngế kuăn 'nĕng vêh kâ hmê a tíu ki lâi xuân ôh tá tơ’mô ƀă hmê nôu pế. Mơhé hmê a pơlê, rôh kâ ôh a pơlê kong kân, la hmê dêi nôu pế drêng lâi xuân kơhiâm, xua mê gá lăm hơngế pơlê xiâm xuân pâ dêi nôu pâ a hngêi tơná.”

Ngoh Phạm Văn Long, kăn pơkuâ thôn Mỹ Phú 2, cheăm Ô Loan, ăm 'nâi, rơpŏng ngoh sap ing ton nah hiăng hơ'lêh xúa gas ƀă achê kố hiăng xúa hơpiâp on tơhrik. Ngoh tối ăm 'nâi, tơdroăng rêh ối hơ'lêh, kơnoh on dêi mâu rơpŏng hơnăm ối nếo rế hía rế lĕm tro tâ, la rêm rôh châ trâm mâu kơnoh on dêi pơlê, ngoh môi tiah vêh rêh ối a mâu hơnăm ki châ nôu, châ jâ rak ngăn rêm roh kâ hmê, koi pơtê. Ngôi on a kơnoh, a hơpiâp nôkố tơ'lêi pro ngoh heăng mâ, xua tâ rơrêk tung ihiâm mơno:

“Roh vâi krâ pin nah hmâ pế pơchên hmê cho a kơnoh on ki mơdrâu ƀă hdréa, nôkố mâu vâi krâ xuân ối rak vế dêi hơpiâp on pế pơchên ƀă kơnoh on ki mơdrâu ƀă hdréa. Rêm hdroh á hlo hơpiâp on mê á chôu vế dêi pơlê xiâm, á khíu pâ tơdroăng rêh ối chal vâi krâ nah, chôu vế pơlê xiâm, khôi túa ƀă vêa vong Việt Nam pin nah. Hơpiâp on gá hơniâp ro ‘nâng, gá ăm pin tâ hơniâp ro tung hiâm mơno.”

Kơbố hiăng kot mâ, xông kân a thôn pơlê, lo ing pơlê, troh môi hâi kô trâm um méa ngôi on a kơnoh on ing môi toăng hngêi, pá rŏng khu xiâm priât, a hbêa ngo, pơlê xiâm, lơ xú ngôi on ing hdréa khăng, hrái báu... kơdrâ tâ heăng mâ laga, ôh tá xê heăng mâ xua ngôi on. Um méa kố, ki xú ngôi mê mơhé ôh tá xê kế tơmeăm ki kơnía, laga pro khíu pâ, chúa vế tung ngoâ trâu, chôu rak ton tung ihiâm mơno rêm ngế mơhé prôk hngế ulâi xuân ối khíu pâ./.