Mâu hâi hdrối vâ troh Têt Lo hơnăm nếo Bính Ngọ, kŏng nhân a tíu pêi cheăng pro hơ’nêh ro khăng Huy Vũ Đăk Đoa, kong pơlê Gia Lai mê vâi tâ hơ’nêh ro tung tơdrong vâ pơtroh ăm mâu tơmối ki kok roê. Pakĭng tơdroăng ki tâ hơ’nêh ro khăng tung tơdrong, nâ Nguyễn Thị Kiều Diễm, ngế ki pơkuâ tíu pêi cheăng kố, ‘măn dêi môi to kơƀeăng ki kŭn, môi kơđiah ‘măn hơ’nêh ro khăng, ƀă to tơdrong hơ’nêh ro khăng ƀă môi to phôn râng kŏng vâ livestream tê hơ’nêh ro khăng.

Nâ Kiều tối: 3 hơnăm hdrối, maluâ hơ’nêh ro khăng dêi tơná hiăng châ mơnhên OCOP 4 hơlŏng râ kong pơlê, la xuân ối pá vâ châ tê ƀă mâu tơmeăm ki vâi tê hên hĭn ôh tá ‘nâi xiâm kối a kơchơ mơdró. Ai hơ’nêh ro, yă roê bu tá hâi troh 100 rơpâu liăn tung môi kg. Tung pơla mê, pơhlêh kơxô̆, ăm mâu tơmeăm kố vâ tê tung kơchơ mơdró điê̆n tưh hiăng gum nâ pơhlêh tơdroăng. Nâ Nguyễn Thị Diễm Kiều ăm ‘nâi, ai rôh kơxô̆ liăn châ xo 1 rơtal tung môi khế ƀă dế ai mâu hơ’nêh ro khăng vâ kok roê vâ tê ngi kong têa Singapore.

“Ki khât gá, tíu tê ‘ngré kố bu tâk tơ’nôm sap ing 10% troh 15%, la ăm hlo ki tơƀrê cho ai mâu hơ’nêh ro khăng vâi roê hên ƀă túa pơkâ roê gá hên khât. Mâu khu tơrŭm ‘nâi troh ngin ing mâu tíu tê tung hyôh internet gá hên. Tơdroăng ki pơhlêh kơxô̆ môi tiah kố hiăng gum kŏng ti hên khât. Drêng tơdroăng ki tối tơbleăng túa pro tiah lâi vâ ai mâu hơ’nêh ro kố châ tơdjâk, rêm ngế tơdah xo ƀă hlê nhên xua tiah lâi yă ê tơmeăm gá kơnâ; tơmối ki roê nôkố vâi xuân rơkê. Mâu kŏng ti tơmâng ngăn troh ki dâi lĕm hiăng kĭ tơkêa ƀă ngin hên khât”.

A Kŏng ti Tơlo liăn Pêi chiâk AgriS Gia Lai (bêng Ayun Pa, Gia Lai), pơhlêh kơxô̆ hiăng châ tơbleăng pêi tơdâng tơ’mô ƀă kơtăng khât vâ tung pơkuâ ngăn kơpong pêt kơtếo. Tiô jâ Trần Thị Lê, Phŏ pơkuâ Kŏng ti, tơdroăng xúa kong ngê̆ kơxô̆ gum khu mơdró kâ tơleăng mơnhên tơƀrê mâu tơdroăng ki xơpá ‘na pơkuâ ngăn kơxô̆ liăn ‘no hrê, kơxô̆ liăn ‘no pêi cheăng tro tơdroăng, tơdrêng amê hlối tơdrăng tâi tâng tung pơla pêi.

Malối, tung rôh ko kơtếo, ai mơ-éa chêh ăm phêp tối nhên ngế ki pơkuâ tơrêm ƀăng tơnêi pêt kơtếo, vâ ví tơdroăng ki nhôm pơla mâu rơpŏng pêt, séa ngăn kơtăng tung ko kơtếo ƀă pro kơjo khât tung tơdroăng cheăng dêi hngêi kơmăi.

Ôh ti xê pơtê to mâu tơdroăng pêi pro apoăng, AgriS Gia Lai pơtối po rơdâ pơhlêh kơxô̆ ing mâu tơdroăng Demo Farm. Khu mơdró kâ tơkŭm hên tơmeăm sap ing lơgât tơnêi, mơ-éa chêh ‘na hyôh kong prâi vâ mơ’no tối hnê pơchân teăm tơdrêng ăm kuăn pơlê pêi chiâk ‘na rơnó pêi, kih thuât pêt ƀă tơdroăng ki hbrâ mơdât pơreăng. Tơdroăng ki pêi pro pơhlêh ‘no liăn pêi cheăng tiô tơnêi tơníu ƀă hyôh kong prâi dêi tơrêm kơpong ôh ti xê mơdêk ki tơƀrê tung pêt kơtếo mê ối tơmiât troh mơjiâng pêi chiâk deăng rơkê, krá ton, veăng gum kuăn pơlê pêi chiâk tơniăn tơdroăng rêh kâ ối. Jâ Trần Thị Lê ăm ‘nâi:

“ ‘Na ứng dŭng kong ngê̆ kơxô̆, nôkố kŏng ti pêi pro pơkuâ ngăn tiô tơrêm ƀăng. Ngin pơrá vê kơchuâ ƀă tí tăng ‘nâi yưh liê̆u lơgât MapInfo. Tơdroăng pơkuâ ngăn nhên tơrêm ƀăng tơnêi tơkŭm rơtế tung phần mềm pơkuâ ngăn rơxế chơ TMS vâ rak tơniăn tung tơdroăng ki ko xo kơtếo tro tơnêi pêt tro tơnêi pơkâ ăm pêt. Kơtếo klêi kơ’nâi ko châ chơ troh a hngêi kơmăi tung pơla 24 chôu, vâ vâi krâ kuăn pơlê pôi tá tro hía kơtếo”.

Pơhlêh kơxô̆ dế pro mâu tơdroăng pơhlêh nhên tung pêi chiâk Gia Lai. Tung lâp kong pơlê hiăng cha hbru 308 mah kơxô̆ kơpong pêt ƀă tâi tâng ƀăng tơnêi pêt lối 10.700 ha, tung mê ai 255 mah kơxô̆ kơpong pêt vâ tê ngi kong têa ê (lối 10.240 ha) ƀă 53 kơxô̆ kơpong pêt tung kong pơlê, pêi châ tơdroăng púi vâ ‘na kih thuât dêi kong têa Nhuk, Hàn Quốc, Sinuâ ƀă châu Âu.

Tung tơdroăng ki tê, rế hía rế ai hên kuăn pơlê pêi chiâk, khu pêi cheăng tơrŭm ƀă khu mơdró kâ hbrâ rơnáu ăm tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng tê tung mâu tíu tê mơdró điê̆n tưh, tê tơdrêng ăm kuăn pơlê ki roê. Hơnăm 2025, chih kơxô̆ tê mơdró điê̆n tưh dêi Gia Lai tâk 9 râ, ối má 37/63 to kong pơlê, pơlê kong kân, tối tơbleăng tơƀrê rôh apoăng dêi tơdroăng ăm tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng tê tung tíu tê mơdró kơxô̆.

Jâ Nguyễn Thị Bích Thu, Kăn pơkuâ Tíu xiâm Hnê mơhnhôk ƀă Pơkâ mơdêk Tê mơdró (Khu ngăn kơmăi kơmok ƀă tê mơdró Gia Lai) ăm ‘nâi mâu tơmeăm pơhlêh kơxô̆ cho khu tơmeăm tơ’lêi vâ châ tê ăm kuăn pơlê má môi tung tơdroăng hmâ roê tơmeăm tung tíu tê mơdró điê̆n tưh:

"Tâng tối ‘na mâu tơmeăm pơhlêh kơxô̆ ki nhên khât, mê cho mâu tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng krúa châ pêt tiô tơdroăng pơkâ ki kơnía. Sap ing rôh ki pêt troh ko xo ƀă mơjiâng pro pơkí, ai xiâm kối mơjiâng pro nhên, ai tơdroăng hnê mơhno ‘na tơnêi tơníu ƀă mâu mơéa mơnhên ki kal. Mâu tơmeăm kố nôkố dế châ tê ăm mâu ngế ki roê hên má môi. Peăng tíu xiâm ngin, kô ai mâu tơdroăng tŏng gum, rơtế prôk ƀă mâu tơdroăng ki mơđah tơbleăng, vâ gum khu mơdró kâ mơnhông tâ”.

Pơkâ Hneăng hôp Đảng ƀô̆ kong pơlê Gia Lai rôh má môi, hơnăm 2025 – 2030 mơnhên pơhlêh kơxô̆ cho troăng hơlâ ki mơnhông tơƀrê tung mơjiâng xúa khoa hok – kong ngê̆, pơhlêh nếo tơmiât pêi rơkê ƀă cheăng kâ kơxô̆, tro ƀă vêh pơkâ ăm kơvâ pêi chiâk ƀă mơdêk ivá tơxup. Troăng pơkâ kố kô pơtối cho tơdroăng ki kal vâ pơhlêh kơxô̆ châ tơbleăng pêi tơdâng tơ’mô, trâu rơdâ tâ, po troăng ăm tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng Gia Lai cho mot tung kơchô tê mơdró rơkê plĕng ƀă ki dâi lĕm, yưh liê̆u ƀă ki kơnía krá ton.