Môi tung mâu túa pêi cheăng tơƀrê ăm troăng hơlâ mê cho Khu pêi cheăng tơrŭm pêi chiâk xúa kơmăi ki dâi lĕm Xanh Cao Nguyên, cheăm Čư̆ Mgar. Khu pêi cheăng tơrŭm hiăng pê klêi tơdroăng ki pơxúa ‘na pêt krui kơxái tơniăn ton a tơnêi kân rơdâ lối 50 hec-tar, ai dâng 50 ngế tung khu tơrŭm ƀă chât ngế pêi cheăng a mâu pơlê. Tơdroăng pêi tơdrêng mâu troăng hơlâ kơxô̆ môi tiah kơmăi klŏng tŏh têa chiâng lo xêh, tơmeăm ki chiâng kơneăng ôh tá ai ngế vê vâ toh trếo kơhiâm ăm báu loăng plâi, tăng xiâm rêi điê̆n tưh ƀă pơkâ pêi cheăng hưh cơ hơ’lêh klêng tê hiăng kum kơdroh kơxô̆ liăn ‘no pêi cheăng, mơdêk ki lĕm ƀă po rơdâ kơchơ mơdró.

Nôkố, tơmeăm pê lo krui kơxái dêi khu pêi cheăng tơrŭm hiăng ai mâ a hên kơchơ ki pơrah rôe mê cho  Pơhlăng, Úc, Mih, Hàn Quốc, Canada ƀă Sinuâ. Pôa Nguyễn Thanh Bình, Ngế pơkuâ Khu tơrŭm  cheăng Xanh Cao Nguyên  ăm ‘nâi:

“Ki tơƀrê dêi tơdroăng cheăng xúa kơmăi dâi lĕm cho tung pơla pêi cheăng kơdroh kơxô̆ mơngế pêi cheăng, pêi cheăng tơƀrê hên. Rêm kơdrum deăng dêi khu tơrŭm rơdâ sap 5-10 hectar mê tơdroăng cheăng tơniăn châ tơƀrê. Pakĭng mê, tơdroăng xo, têng pêi, ‘măn rak xuân tơ’lêi hlâu tâ, kum mơdêk kơxô̆ ƀă ki lĕm dêi tơmeăm, ai tiô mâu pơkâ ki lĕm tê ăm kong têa ê”.

Ing mâu túa pêi cheăng, mâu khu cheăng khoa hok tối pơ’lêh kơxô̆ tung pêi chiâk bú pơtối rak ki ai pơxúa drêng châ tơdjêp krá pơla luât pơkâ, tăng ‘nâi plĕng ƀă mơngế ki pêi chiâk, Tiô Tiê̆n sih Đặng Bá Đàn, Phŏ pơkuâ Tíu xiâm Mơhnhôk pêi chiâk Tơnêi têa kơpong Tây Nguyên - Nam Trung ƀộ tối, nôkố xiâm dêi luât pơkâ tŏng gum ăm pơ’lêh kơxô̆ tung pêi chiâk hiăng vâ tŭm, tơdroăng ki kal cho mơhno mâu tơdroăng hiăng pêi tơƀrê tơdroăng tăng ngăn ƀă túa pêi cheăng xúa kơmăi troh ƀă kuăn pơlê ki pêi chiâk ăm rĕng, tơ’lêi hlê ƀă tơ’lêi pêi. Tiê̆n sih Đặng Bá Đàn tối nhên:

“Ai hên troăng hơlâ dêi Đảng, Tơnêi têa xuân môi tiah kong pơlê tăng ‘nâi plĕng khoa hok ƀă pơ’lêh kơxô̆. Tơdroăng gá thế chiâng tơdjêp ƀă tâi tâng vâ pro xiâm rơdêi, djâ pơtroh kơxô̆ ing tơdroăng hiăng klêi tăng ngăn, ing mâu túa troh ƀă kuăn pơlê tro má môi. Ing tơdroăng rơvât phon, rak ngăn loăng plâi troh tăng ‘nâi xiâm rêi pêi lo tơmeăm, tâi tâng xuân kal xúa kŏng ngê̆ kơxô̆ vâ tro nhên mâu kơxô̆ tơmeăm, tơtro ƀă tơdroăng pơkâ dêi Việt Nam ƀă lâp plâi tơnêi.

Mâu tơdroăng pêi pro kơhnâ khât ing tíu xiâm dế veăng ‘no hnoăng mơdêk ăm tâi tâng kơvâ ngăn pêi chiâk dêi kong pơlê. Hơnăm 2025, ki pơxúa pêi chiâk deăng, pêt loăng kong, păn ká xi xŏng dêi Dak Lak châ dâng 32.000 rơtal liăn, tâk lối 4,5% tâng vâ pơchông ƀă hơnăm hdrối, pơtối mơhno hnoăng kơjo kum dêi cheăng kâ kong pơlê. Hơnăm 2026, kơvâ pêi chiâk mơ-eăm pêi tâk 5,86% ƀă pơ’lêh kơxô̆ châ ngăn cho khuă “ki kal vâ pêi chiâk  ôh ti xê to mơnhông tơniăn mê ối tơbrê rơdêi tâ nếo tung mâu hơnăm la ngiâ.

Jâ Đăng Thị Thủy, Phŏ pơkuâ ngăn Tíu xiâm pêi chiâk ƀă mơnhông thôn pơlê dêi kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi, kơvâ ngăn pêi chiâk dế tơbleăng pơ’lêh kơxô̆ tung pêi chiâk ƀă troăng hơlâ “Pơ’lêh mâu tơdroăng chiâng tơdroăng kơxô̆ sap ing xiâm”, xo kuăn pơlê ƀă khu pêi cheăng tơrŭm mê cho ki xiâm.

“Vi ƀan kuăn pơlê dêi kong pơlê hiăng pơcháu ăm kơvâ cheăng pơla hơnăm 2026 - 2030 kơxô̆ liăn hrê vâ chê 140 rơtal liăn vâ kum mơjiâng mâu túa pêi cheăng ki xúa khoa hok kong ngê̆ xuân môi tiah pơ’lêh kơxô̆ a tâi tâng mâu cheăm tung kong pơlê. Pakĭng mê, xuân hiăng pơcháu ăm kơvâ cheăng pêi 2 tơdroăng cheăng ki kal: kơchuâ lơgât kơxô̆ chiâk deăng ƀă mơjiâng khu tăng ‘nâi xiâm rêi vâ tơbleăng ăm rêm ngế ‘nâi, tơdrăng ƀă pêi pro tiô pơkâ mơjiâng inâi tơmeăm pê lo ing chiâk deăng dêi kong pơlê Dak Lak tung la ngiâ”.

Hơnăm 2026, Dak Lak pơkâ tâk cheăng kâ 10% tơngi klêng, cheăng kâ kơxô̆ ki veăng ‘no dâng 1/3 ki pơxúa, tung mê pêi chiâk xúa kơmăi dâi lĕm cho môi tơdroăng ki kal. Mâu tơdroăng cheăng kơxô̆ pêi xúa tung rak ngăn tê ăm kong têa ê, lơgât chiâk deăng kơxô̆, xúa tuăn ngôa rơkê kuăn mơngế hriăn pro, tơdroăng chêh ‘măn hên tung kơmăi tung rak ngăn ƀă tơdjêp tê tơmeăm dế châ tơbleăng pêi. Pôa Đỗ Hữu Huy, Phŏ hnê ngăn Tỉnh ủi Dak Lak tối:

“Vâ mơdêk ki pơxúa tung pêi chiâk mê thế ‘no liăn pêi cheăng tro tơdroăng ăm xúa tro tiô khoa hok kong ngê̆. Pơ’lêh pêi chiâk deăng tiah hmâ chiâng pêi chiâk kơxô̆, djâ tơdroăng tê mơdró tơbleăng tê tung điê̆n tưh, tê tơdrêng tung hyôh măng ôh ti xê rĕng tâ mê ối mơdêk ki tơƀrê ƀă ki pơxúa dêi mâu tơmeăm. Kố cho troăng pêi ki tro vâ pêi chiâk deăng châ mơnhông krá ton”.

Ƀă Dak Lak, pơ’lêh kơxô̆ tung pêi chiâk ôh ti xê to troăng hơlâ pêi ahdrối vâ pơ’lêh pơkâ tâk péa kơxô̆ tung hơnăm Bính Ngọ 2026, mê ối cho troăng pêi ton xŏn vâ mơdêk ki tơƀrê tung pêi lo liăn, tơƀrê tung rêh ối ăm kuăn pơlê, mơjiâng môi tơdroăng pêi chiâk tiô túa nếo, lĕm krúa tơrŭm tơrôa. Drêng troh mot hơnăm ếo, tuăn loi mê dế pơxiâm ing mâu ƀăng klâng, chiâk deăng dêi kuăn pơlê Dak Lak.