Kơtăn kố 4 hơnăm, rơpŏng nâ K'Thị Nam ối a thôn 2 châ Khu ngăn vâi kơdrâi cheăm Đông Giang pro tơ'lêi hlâu mung 50 rơtuh liăn ing Hngêi rak liăn tŏng kum rêh ối pơlê pơla Hàm Thuận Bắc vâ mơ'no liăn pêt loăng plâi sầu riêng ƀă păn ro. Troh nôkố, túa pêi cheăng kâ dêi rơpŏng nâ Nam hiăng mơnhông tơ-ƀrê, pêi lo liăn rế hía rế chía niân, mê tơdroăng rêh ối rơpŏng hngêi rế hía rế tơniăn tâ.

“Rơpŏng á ai mung peăng khu ngăn vâi kơdrâi 50 rơtuh vâ mơnhông pêt loăng plâi sầu riêng, păn ro. A hngêi xuân 'no liăn pro kơmăi tôh têa ăm loăng vâ loăng rĕng xông kân. Pin hlo vâi pêi loăng plâi sầu riêng ai pơxúa mê pin hriâm pêi ƀối. 'Na kih thuât mê pin hriâm ƀối ing mâu kơdrum ki hdrối nah pêi plâi sầu riêng ai pơxúa, pin pêi tiô ƀối".

Rơtế ƀă rơpŏng nâ K'Thị Nam ối ai rơpŏng nâ K'Thị Ẩn, klêi kơ'nâi châ mung liăn, nâ Ẩn hiăng khên tơnôu ko tah dêi vâ chê 2ha loăng plâi hôt ki hiăng krâ ôh tá dâi vâ pơ'lêh pêt 1.000 xiâm kơphế ƀă 120 xiâm loăng plâi sầu riêng. Nôkố 2 hdrê loăng pêt kố châ rơpŏng nâ Ẩn rak ngăn, xông kân lĕm, tơngah kô pêi lo liăn tơniăn ăm rơpŏng hngêi tung to lâi hơnăm la ngiâ.

Hngêi á hdrối nah ki hên pêt loăng hôt la to lâi hơnăm kố pêt loăng hôt hlo ôh tá tơ-ƀrê mê nếo hơ'lêh pêt kơphế, pêt loăng plâi sầu riêng dâng lối 1,5ha, xuân kơnôm mung tơ'nôm liăn ing Hngêi rak liăn tŏng kum rêh ối pơlê pơla vâ 'no liăn rôe hdrê, phon, klŏng têa, … nôkố loăng dế xông kân lĕm, pin xuân mơ-eăm rak ngăn péa hdrê loăng kố vâ la ngiâ pêi lo liăn ăm rơpŏng hngêi).

Ƀă lối 800 ngế vâi kơdrâi veăng tơkŭm hôp a 5 chi hô̆i thôn, mâu hơnăm hdrối, vâ kum ăm vâi nâ o châ mung liăn ing hngêi rak liăn tŏng kum rêh ối pơlê pơla mơnhông cheăng kâ, Khu ngăn vâi kơdrâi cheăm Đông Giang, kong pơlê Lâm Đồng hiăng tơrŭm krá tơniăn ƀă Hngêi rak liăn tŏng kum rêh ối pơlê pơla Hàm Thuận Bắc, kong pơlê Lâm Đồng mơ'no mâu kơxô̆ liăn mung ki kơjo, pro tơ'lêi hlâu ăm vâi nâ o mơnhông mơdêk cheăng kâ tung rơpŏng hngêi, chôa 'lâng pơhlêh tơdroăng rêh ối.

Nâ K'Thị Châu ối a cheăm Đông Giang, kong pơlê Lâm Đồng tối, xuân ing kơxô̆ liăn mung ing Hngêi rak liăn tŏng kum rêh ối pơlê pơla, rơpŏng nâ hiăng 'no liăn pêt loăng plâi sầu riêng ƀă loăng kơphế tung ƀăng tơnêi 1,5ha. La, hâi khế krí kơphế ƀă plâi sầu riêng gá ton mê vâ xo iâ liăn păn roăng, nâ Châu păn tơ'nôm ro, chu, pêt mâu hdrê loăng iâ khế vâ ai liăn pêi lo đi đo ăm rơpŏng.

Nâ K'Thị Châu tối ăm 'nâi, vâ loăng xông kân lĕm tung rơnó tô mơdrăng môi tiah hơnăm kố, nâ khên tơnôu 'no liăn pro kơmăi tôh têa ki chiâng tôh xêh, rế kơdĭng têa tôh ăm loăng plâi, kơdroh iâ hnoăng pêi cheăng, rế tơniăn ăm loăng ai tŭm têa vâ xông rơdêi, pêi lo liăn hên.

“Á ai mung Hngêi rak liăn tŏng kum rêh ối pơlê pơla pêt kơphế ƀă sầu riêng. Vâ ai têa tôh, hngêi á 'no lối 200 rơtuh liăn, tá chiâ klôh tá hnhâng kơxái, hnhâng klŏng, klêi mê troh a loăng. To lâi xiâm ki kố ton ăm plâi hên 'nâng, mê pin athế pêi báu, pêi alâi, păn chu, păn ro vâ ai liăn kâ rêm hâi, liăn rôe phon, pơkeăng 'no ăm to lâi xiâm kơphế, loăng sầu riêng).

Ki khât gá ăm hlo, mâu hơnăm hiăng hluâ, kơxô̆ liăn mung tŏng kum hiăng kum hên rơpŏng kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo cheăm kơpong kong ngo Đông Giang ai tơdroăng ki mơ'no liăn cheăng mơnhông pêi chiâk deăng, mơdêk pêi lo liăn ƀă tăng cheăng pêi krá tơniăn. Malối cho mâu rơpŏng kơtiê, vâ chê kơtiê ƀă mâu ngế ai hnoăng tơnêi têa kơnôm châ mung liăn tŏng kum hiăng chôa 'lâng tơniăn tơdroăng rêh ối, mơ-eăm hluăn ing kơtiê krá tơniăn ton.

Nâ K'Thị MHảo, Kăn hnê ngăn Khu vâi kơdrâi cheăm Đông Giang, kong pơlê Lâm Đồng tối ăm 'nâi, troh nôkố, kơxô liăn ki Khu dế pơkuâ dâng lối 12 rơtal liăn, ƀă 350 ngế mung. Klêi kơ'nâi ngế mung châ mung liăn, Khu hiăng hnê mơhno mâu chi hô̆i tơrŭm ƀă mâu thôn mơdêk hnê tối, hnê mơhno mâu ngế mung xúa kơxô liăn tơƀrê, tro tơdroăng.

“Tung pơla hdrối kố nah, mâu hô̆i viên hbrâ rơnáu mung liăn ƀă hơ'lêh hdrê pêt. Pakĭng loăng ki xiâm cho loăng plâi hôt, hô̆i viên xuân hbrâ rơnáu hơ'lêh ing loăng plâi hôt chiâng pêt loăng kơphế, loăng plâi sầu riêng ƀă nôkố túa pơkâ kố mơnhông tơ-ƀrê, pro pơxúa hơ'lêh cheăng kâ ăm rơpŏng hngêi. Hên hô̆i viên 'nâi xúa khoa hok kih thuât tung pêi chiâk, mâu rơpŏng hiăng khên tơnôu 'no liăn rôe kơmăi tôh têa ki dâi lĕm vâ kơdroh iâ hnoăng cheăng ƀă hâi chôu tôh têa ki dâi lĕm mê loăng pêt rĕng kân tâ."

Troh nôkố, tơdroăng rêh ối dêi hên vâi kơdrâi châ xúa kơxô̆ liăn mung tŏng kum ing Hngêi rak liăn tŏng kum rêh ối pơlê pơla Hàm Thuận Bắc, kong pơlê Lâm Đồng rế hía rế tơƀrê. Ing kơxô̆ liăn mung kố ôh tá xê to kum vâi nâ o tăng cheăng pêi, mơdêk pêi lo liăn ăm rơpŏng hngêi mê ối veăng kum hơ'lêh tuăn tơmiât dêi vâi kơdrâi hdroâng kuăn ngo kơpong kong ngo cheăm Đông Giang, kong pơlê Lâm Đồng tung mơnhông cheăng kâ, mơjiâng thôn pơlê nếo.