A môi hâi khế 10, Ngế lêng khên tơnôu - inâi pôa cho Phan Nhạn lo ing Nha Trang lăm troh a kơno tuk Vũng Rô, cheăm Hòa Xuân, kong pơlê Dak Lak. Nôkố, pôa hiăng 95 hơnăm, chêng hiăng rơkĕng, tuăn hiăng klêk, la tuăn ngôa ối chúa vế rơhí rơhó khât tơdroăng dêi tơná a rơxông ki mê nah. Pôa chôu vế troăng prôk ki tơná hiăng tơkâ hluâ a têa kơxĭ ki kơnía kơtăn kố hiăng châ 65 hơnăm hdrối nah:
“Rôh apoăng mê nah, pôa Phạm Hùng prế pôa Phạm Văn Đồng troh tối ăm ngin tiah kố: Kuăn pơlê ƀă khu lêng pro tơleăng lĕm dế tơkôm tâi tâng mâu vâi pú pin. Ngin hiăng prôk tâi 7 hâi 8 măng nếo troh a Cà Mau.”
Tung rôh tơplâ xâ Mih tŏng xo dêi tơnêi têa nah, pôa Phan Nhạn, Ngế lêng khên tơnôu, Kăn pơkuâ lêng tuk Không Số, hiăng veăng pơto ai 15 xoh, chơ mâu pháu hnêa mot a tíu tơplâ peăng Hdroh. Nôkố, pôa dế rêh ối a bêng Nam Nha Trang, kong pơlê Khánh Hòa, plâ hơnăm, ai 4 rơnó tâng to idrâp chuât dêi khía, dêi têa rơlâu tơlŏng a têa kơxĭ, pôa Phan Nhạn - Ngế kăn vê tuk khên tơnôu rế pâ vế dêi mâu rôh vê tuk lo lăm tơplâ xâ nah, ai drêng tơkâ luâ têa kơxĭ dêi kong têa vâi ê, klêi mê mot a kơno têa kơxĭ dêi pơlê, dêi tơnêi têa. Xuân ai mâu rôh pôa ƀă khu lêng athế pro pơtôu ‘nhê dêi tuk vâ pơkí troăng tuk, pơkí tơmeăm khoăng, kring vế hnoăng cheăng châ tơniăn, ôh ta ăm khu xâ ‘nâi, vâ pơkí troăng prôk:
“Tuk ngin drêng lo prôk mê chơ ki iâ gá dâng 1 tâ̆n tơdế trếo pơtôu. Xúa kơxái vâ toi kơxái ki mê pro trếo i pơtôu. Pôa xuân cho ngế ki vê tơhrâ chôu, 'măn trếo, troh chôu pơkâ pro pơtôu hlối dêi tuk. Meluâ châi heăng tung hiâm mơno á xuân athế chiu dêi, xua pro tơ’nhê dêi tuk tơná vâ pơkí kơ khu xâ ôh tá châ hlo tuk pin.”
Tâng kơmăi kơmok cho plâi nuih dêi tuk mê ngế ki vê cho mơhúa dêi tuk. Rêm hơnăm, drêng troh leh tơbâ troăng Hồ Chí Minh a têa kơxĭ, tơbâ kơno Vũng Rô, pôa Hồ Đắc Thạnh, ngế lêng khên tơnôu, xuân cho ngế pơkuâ tuk Không Số pơrá vêh troh a kơno. Xua a tíu kố, pôa hiăng rơtế ƀă khu pú rơkê plĕng, khên tơnôu, châ hluăn ing tơdroăng râ pĕng ƀâ dêi khu xâ, vê tuk 3 xoh tơkâ hluâ tíu ki rơ-iô troh a kơno tơniăn, pơto pơtroh vâ chê 200 tâ̆n pháu hnêa a Vũng Rô, pơtroh, tŏng kum ăm khu mô đô̆i a Phú Yên ƀă mâu kong pơlê Kơpong 5. Pôa Hồ Đắc Thạnh - Ngế lêng khên tơnôu hơ'muăn tối rôh trâm khu xâ tung rôh tuk kơtâu apoăng mot a kơno Vũng Rô hơnăm 1964 tiah kố:
“Tung rôh prôk mê nah, drêng tuk dế kơtâu drô kơpong têa kơxĭ ing Quảng Nam Đà Nẵng troh Bình Định mê ai tơƀai kơneăng a’ngêi cho tơƀai dêi khu xâ, gá kơneăng đi đo, ga xi vi tâ tá tuk ngin. Klêi kơ'nâi gá kơneăng troh a kĭng pa tá mê á hlo ai péa toăng tuk xâ ing kĭng kơtâu lo ti dât tuk ngin, ga kơtâu têi ó khât, kơtâu troh achê tuk 41 ngin ƀă gá kơtâu pơtăng ƀă tuk ngin hlối. Tâi tâng kơnŏng xâ hiăng tah lôi ƀaih ki dâp, tơnhê ko kơnŏng vêh ngi tuk ngin. Tơdrêng mê tung hiâm mơno ngin rơxá ó khât, la ngin hiăng hbrâ rơnáu dêi tâi tâng. Tâng xâ ‘nâi tuk á cho tuk pơto pháu hơnêa ing peăng Kơnhŏng mê kô chiâng ai tơdroăng tơplâ tơpĕng khât ‘nâng. Á mơ-eăm hbrâ kơchăng dêi tung tuăn i hiâm, kô hbrâ pêi pro tiô tơdroăng ki hiăng pơcháu. Kơ'nâi 1 chôu tơkôm ngăn, tí tăng tơmâng vâ ‘nâi, xâ ngăn tung tuk ngin ôh tá hlo ki klâi, mê vâi lôi, vê tuk châ hdâ tíu ê. Mê cho chôu phut ki xâu xía má môi, tơdroăng ki hlâ rêh achê dêi pó."
Ƀă pôa Hoàng Gia Hiếu, kot mâ ƀă xông kân a kơpong têa kơxĭ Hải Phòng, rêm rôh leh tơbâ hâi mơjiâng troăng Hồ Chí Minh a têa kơxĭ, pôa Hiếu pơtối troh nếo a Kơno K15 Hải Phòng vâ têk nhang tơbâ ăm dêi khu pú. Pôa cho ngế lêng tuk ki rơkê má môi, hmâ klê tung têa vâ tí tăng ‘nâi hôm ai ƀom min, tuk tơplâ dêi xâ lơ ôh, hdrối vâ ăm mâu tuk pin kơtâu troh a kơno. Um méa khu pú ki khên tơnôu tơplâ trog hlâ, ối chôu vế tung tuăn ngôa pôa.
"Rôh vê tuk chơ pháu hơnêa mê nah, ngin hiăng châ pơtroh pháu hơnêa a tơnêi ‘lâng, drêng mê nah dâng 4 chôu kơxo má, tơdroăng pơkâ dêi kăn pơkuâ ăm thế nhŏng o ngin lo hơngế ing tuk vâ pro pơtôu tơ’nhê lôi tuk ki mê. Drêng mê trếo pơtôu têi ó khât, á ƀă ngoh Tự tro rong iâ, ngoh Thạnh tá tro klâi ôh. Ngoh Đọc prế ngoh Nhợ hiăng hlâ amê."
Tung 14 hơnăm po troăng prôk Hồ Chí Minh a têa kơxĭ, ai 94 ngế kăn ƀô̆, mô đô̆i hlâ. Rêm hơnăm, troh hâi tơbâ troăng Hồ Chí Minh a têa kơxĭ lơ 23/10 ƀă mâu hâi leh kân, mâu khu lêng tuk hơnăm hiăng krâ dêi tuk Không Số pơrá tơkŭm vêh a mâu kơno tuk ki xŏn dêi tơnêi têa vâ têk nhang xối tơbâ dêi mâu vâi pú ki hiăng khên tơnôu, tơplâ ta troh hlâ. Mâu rơxông nếo hiăng kơ’neh hên hĕng hơvĭng reăng tung têa kơxĭ. Tơdroăng ki hlâ dêi mâu pôa hiăng chiâng ai tơdroăng hơ'muăn tối tung hneăng tơplâ xâ Mih tŏng xo dêi tơnêi têa dêi hdrông mơngế, vâ pơlê xiâm, tơnêi têa ai hâi phiu ro ƀlêi trâng hâi kố.
Viết bình luận