Ing môi toăng Rơ’jiu troh a hyôh măng internet
Thứ tư, 05:00, 19/08/2026 Tơplôu: Katarina Nga/Thị Đoắt-H’Thi Rơya/VOV Tây Nguyên Tơplôu: Katarina Nga/Thị Đoắt-H’Thi Rơya/VOV Tây Nguyên
VOV.Xơ Đăng - Hâi lơ 19/8/2006, Tơdroăng tơpui nâl M’Nông hiăng pơxiâm mơ’no tung hyôh dêi Rơ’jíu Việt Nam a kơpong Tây Nguyên. 20 hơnăm hiăng luâ, tơdroăng tơpui kố ôh tá xê to pơtroh to mâu tơdroăng nếo ai, hnê mơhno ‘na troăng hơlâ, troăng tơveăng gum dêi Đảng, luât xiâm dêi Tơnêi têa; mê ối mơnhên, mơhno hiâm tuăn, mơno rơhêng púi vâ dêi kuăn pơlê M’Nông tung lâp lu pơlê pơla, mê ối veăng gum rak vế ƀă mơhno tơbleăng nâl tơpui xiâm tơná ăm pơlê pơla.

Tung pơla kơhâi dế a ƀon Bu Bong, cheăm Đức An, kong pơlê Lâm Đồng, a ning nong dế kơto a plông hngêi, jâ Thị Hel rế roăng dêi cháu rế po phôn râng kŏng hmâng tơdroăng tơpui nâl M’Nông dêi Rơ’jíu Việt Nam. Ƀă jâ, mâu rơkong ki tơpui pơchuât tung hyôh gá cho tơdroăng ki hmâ ƀă tơdroăng rêh ối, hlối ai pơxúa khât ƀă rơpŏng:

“Á hmâ tơmâng Rơ’jíu. Ai rôh hmâng tơdroăng ki tơbleăng ‘na rôh ki 5 ngế o kŭn tro klâk têa, mê ngế ki tơpui mê hnê pơchân vâi krâ nhŏng o rơnó tôu athế tơmâng ngăn, păn roăng muăn ‘nĕng athế krâu, pôi tá lôi mâu vâi cháu lăm hum têa kroăng, têa plông. Á hlo mâu rơkong hnê pơchân môi tiah gá ai pơxúa kal khât. Kuăn kơdrâi á pro Facebook ăm á, drêng ối xo xo á ngăn ƀă hlo inâi nâl M’Nông dêi Rơ’jíu Việt Nam, ai hơ’muăn, hơdruê rơngê, ai video ƀă idrâp rơngê ting ting dêi mâu ngế ki mê á xuân ‘nâi vâi há. Á hâk vâ ngăn khât”.

Ƀă nâ Thị Nia (a ƀon Tu Suay, cheăm Đức An, kong pơlê Lâm Đồng), tơdroăng tơpui nâl M’Nông môi tiah môi “hlá mơ-éa chêh ki ai pơxúa. Nâ kơhnâ tơmâng sap ing tơdroăng rak ngăn ivá châ chăn, túa ki hbrâ mơdât pơreăng tơngê lo hmân, tơngê lo mơheăm, troh mâu tơdroăng hnê “pêt hdrê loăng klâi, păn mơnăn mơnoâ ki lâi” vâ xúa tung pêt mơjiâng. Rơ’jiu ki kŭn hiăng chiâng “ngế pú” ki hmâ tơrŭm, djâ vế mâu tơdrá rơngê ting ting ki hơniâp ro tung kong ngo. Nâ Thị Nia phiu ro tối:

“Á hmâng Rơ’jiu hên khât. Lăm a chiâk mê phôn râng kŏng gá ôh tá ai hyôh mê á djâ tơvế radio. Ai tíu ki ai hyôh la ôh tá têi, á toi ăng-ten tâk troh a ‘ngêi, mê kât a tơkâng loăng nếo châ hmâng hleăng. Rế po tơnêi, rế po nhâ rế hmâng Rơ’jiu tâ xuân ro. Ối a hngêi mê á hmâng ƀă ngăn ing Facebook. Á hlo trang Facebook M’Nông gá ro khât. Mâu video ‘na rơngê, ting ting M’Nông a trang Facebook mê á like đi đo. Á xuân hmâ hmâng o H’Thi hơ’muăn ‘na tơdroăng M’Nông há. Bu kal po phôn mê châ ngăn tơdrêng hlối, drêng lâi ối xo xo mê á ngăn”.

Ai ngế hmâng tơdroăng vâ ‘nâi túa ki hbrâ mơdât pơreăng, pêt mâu hdrê loăng; ai ngế ki ‘nâ tơkôm hmâng môi tơdroăng rơngê, ting ting, hmâng mâu tơdroăng hơ’muăn; Ai ngế ki ‘nâ ngăn vâ hriâm mâu nâl tơpui hdrông kuăn ngo tơná. Tơpui nâl M’Nông VOV Tây Nguyên gá mot tung tơdroăng rêh ối. Nâ H’Juel Sinur (ngế ki tơpui pơchuât nâl M’Nông, Hlá tơbeăng Rơ’jíu – Um tơvi kong pơlê Lâm Đồng) tối:

“Klêi kơ’nâi môi hâi pêi cheăng, á hâk vâ po hmâng tơdroăng tơpui nâl M’Nông dêi Rơ’jíu Việt Nam vâ hmâng rơngê, ting ting, hơ’muăn. Hên rôh lăm troh a pơlê cheăm, vâi krâ nhŏng o hmâ êng á: “Mê peăng tíu muăn cheăng ôh tá ai hơ’muăn, ôh tá ai rơngê, ting ting môi tiah peăng VOV ôh ê̆, peăng pa mê vâi hơ’muăn ro khât”. Mê tiô á, mê cho tơdroăng ki ƀlêi chiâng khât dêi mâu ngế ki tơplôu tơbleăng tơpui pơchuât nâl M’Nông VOV Tây Nguyên, xua ôh tá xê to tối tơbleăng tơdroăng kal mê ối vâ rak vế mâu rơngê, ting ting, hơ’muăn ƀă túa lĕm tro dêi hdrông kuăn ngo tung hyôh há”.

Tâng hdrối nah vâi krâ nhŏng o athế tơkôm chôu vâ hmâng Rơ’jíu, mê nôkố ƀă môi toăng phôn râng kŏng, nâl M’Nông hiăng ai a mê rêm rôh, rêm tíu.

Trang Website VOV M’Nông ƀă Fanpage “Tiếng M’nông VOV Tây Nguyên” hiăng hmâ ƀă vâi krâ nhŏng o. Rêm măng tĭng, vâi po ngăn a website châ lối 70.000 ngế; Fanpage lối 6.000 ngế po ngăn. Hên ƀai chêh, video châ hên rơpâu ngế vâi po ngăn. Mâu kơxô̆ ki mê ăm hlo: ki hmâ hiăng pơhlêh, la tơdroăng ki rơhêng vâ hmâng nâl tơpui dêi tơná mê xuân ối môi tiah ton.

Ƀă ngoh Y Sưng Phêja, ngế tơplôu tơbleăng, tơpui pơchuât nâl M’Nông VOV Tây Nguyên, tơdroăng ki pơhlêh mê cho môi túa ki hriâm ƀă hmâ xêh.

“Apoăng, drêng pơhlêh pêi cheăng tiô túa ki xúa hên măng internet, tơdroăng hriâm tâp tơ’nôm kong ngê̆ nếo ƀă ngin cho tơdroăng ôh tá xê tơ’lêi hlâu klâi. La tơdroăng ki pơhlêh mê gá djâ vế ăm ngin rôh ki tơ’lêi hlâu tâ, gum ăm tơdroăng tơpui nâl M’Nông troh achê tâ ƀă mâu vâi pú ki hmâng Rơ’jíu. Á hâk vâ tơdroăng cheăng tiô troăng nếo kố, xua á ôh tá xê tối tơbleăng tơdroăng kal ing troăng hyôh măng mê ối vâ tơdjâk tơpui nâl M’Nông ƀă túa lĕm tro M’Nông tung măng pơlê pơla troh ƀă hên ngế tâ, malối cho mâu rơxông ối nếo. Ƀă á, kố cho tơdroăng ki pá, rế cho cho ivá vâ rêm hâi hriâm ƀối ƀă pêi pro pơhlêh nếo ăm dêi tơná”.

Tiâ mâu ivá mơ-eăm mê cho tơdroăng mơnê khât dêi ngế ki hmâng Rơ’jiu pơtroh ing tin nhăn a Fanpage nâl M’Nông.

Facebook Điểu Chí Jam pơtroh tin nhăn:

“Mâu ƀai rơngê, ting ting gá ro khât, mơdĭng kố gá ulâi ro tiah mê ƀă hên ki ê. Mâu vâi pú mơ’no hên ƀai rơngê, ting ting, hơ’muăn M’Nông tung Facebook nếo hôu, hmâng gá ro khât!”.

Facebook Điểu Ntri mê gá pơtroh rơkong mơhnhôk:

“Mâu nhŏng o mơ-eăm hôu, pêi cheăng tơniăn vâ vâi ‘nâi mơngế M’Nông pin ai hên khôi túa tơlá ki ro, túa lĕm tro ki lĕm. Pin mơ-eăm pêi mê nếo châ rak ‘nâi tơpui dêi tơná. Ki xiâm cho vâ rak nâl tơpui, mơđah tơbleăng túa lĕm tro, á hlo gá ro khât!”.

Mâu rơkong pơchân mơhnhôk mê pơtroh ăm cho tơngah tơdroăng tơpui nâl M’Nông dêi Rơ’jíu Việt nam mot tung môi troăng ki nếo mơnhông tâ sap ing rôh ki hdró 20 hơnăm mơ’no tung hyôh. Pôa Y Thịnh Bon Yôk Ju, Phŏ Kăn hnê ngăn Vi ƀan kong pơlê Dak Nông ton, ngế ki ai hên hơnăm hriăn ngăn túa lĕm tro M’Nông, tối:

“Ôh tâ xê to droh rơtăm ôh, ƀă hên mâu ngế ki hơnăm ƀă á, vâi khĕn 6x, 7x, xuân hiăng ‘nâi xúa Facebook, Zalo, YouTube vâ ngăn mâu tơdroăng kal, hmâng mâu hơdruê, rơngê, ting ting ƀă nâl M’Nông. Xua mê, pakĭng ngế ki tơpui pơchuât, tơdroăng tơpui nâl M’Nông kal châ mơdêk rơdêi tâ troh tung mâu măng pơlê pơla vâ kuăn pơlê tung tơnêi têa xuân môi tiah a kong têa ê pơrá châ hmâng. Pakĭng mê, khu ki pêi cheăng nâl M’Nông xuân athế khên tơnôu xúa mâu kong ngê̆ nếo, tá tuăn ngo xua kuăn mơngế pro AI, vâ pro ăm tơdroăng tơpui mơ’no gá chiâng hơniâp ro tâ. La maluâ pơhlêh nếo troh lâi mê ki kal má môi xuân ối cho tối tơbleăng tơdroăng kal tro, tơdrăng, rak inâi tơpui, túa lĕm tro ƀă mâu tơdroăng ki kơnía khôi hmâ dêi hdrông kuăn ngo M’Nông. Rơhêng vâ mâu vâi muăn pơtối rak ivá ki hâk vâ ƀă tơdroăng cheăng, lăm prôk hên tâ, achê ƀă vâi krâ nhŏng o tâ, pôi tá pơtê hriâm ƀối ƀă pơhlêh nếo túa pêi vâ nâl tơpui M’Nông rế hía rế châ troh hơngế tiô túa chal nôkố. Á loi tiah kố, drêng inâi M’Nông ối châ tơpui pơchuât tung hyôh ƀă mâu mâu phôn râng kŏng mê túa lĕm tro dêi hdrông kuăn ngo pin kô ối châ rak ƀă pơtối tơdjêp ing hên rơxông”.

Péa chât hơnăm – méluâ tung hyôh tơpui tiah hmâ lơ ing mâu video ki ‘nâng ‘nâi tung facebook, website..., ‘nâl tơpui M’Nông VOV Tây Nguyên dế po troăng prôk nếo vâ troh a pơlê cheăm. Ƀăng ivá khŏm mơ-eăm dêi mâu ngế ki tơpui tơbleăng, tơpui pơchuât ƀă tơdroăng ki veăng rơtế prôk dêi mâu ngế ki hmâng, inâi tơpui, chư chêh ƀă túa lĕm tro M’Nông kô pơtối châ chuât, tơdjâk krá ton tung tơdroăng rêh ối hâi kố.

 

 

Tơplôu: Katarina Nga/Thị Đoắt-H’Thi Rơya/VOV Tây Nguyên

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC