Méluâ hiăng krâ tro klăng 75 hơnăm, la pôa Thông Long xuân ối pêi tâi i hiâm tâi mơno tơná, tơmiât bă pêi pro ăm tơdroăng ki mơnhông dêi pơlê pơla hdrông Chăm a thôn Phú Thuận, cheăm Hàm Thuận Bắc, kong pơlê Lâm Đồng. Ôh tá xê to djâ troăng ahdrối tung hnoăng mơnhông pêi cheăng kâ, mơjiâng thôn pơlê nếo, mê pôa Long xuân ối rak vế dêi hnoăng cheăng cho ngế ki xiâm, kơhnâ krâu khât tung tơveăng rak vế hnoăng cheăng dêi khu kăn hnê ngăn, rak vế ƀă pơtối mơdêk ki kơnía dêi túa lĕm tro tiô chal vâi krâ nah dêi pơlê pơla hdrông mơngế Chăm. Méluâ ôh tá xê pro kăn ki klâi tung khu hnê ngăn, la hên hơnăm hdrối mê hía nah, pôa Long hiăng châ kuăn pơlê tung thôn hâk tơngăm ƀă pôk rah pro mơngế ki tơleăng, veăng hnê tối drêng tung thôn ai tơdroăng.

Pôa Thông Lạc, ối a thôn Phú Thuận, cheăm Hàm Thuận Bắc ai tối, ai mâu tơdroăng ki khu kăn hnê ngăn tá hâi teăm ‘nâi nhên, la pôa Thông Long hiăng rĕng châ ‘nâi ƀă tối ăm khu kăn hnê ngăn. Ai mâu tơdroăng ki tơhôu tơhêng trối ôh tá kâi vâ tơleăng, vâ pơlĕm, la ƀă hiâm mơno ki tơdrăng khât ƀă ing rơkong tơpui rơkê, kơhnâ, krâu, rơhí rơhó, tơno tối ăm nhŏng o, ing mê, pôa hiăng chiâng vâ pro pơlĕm ăm kuăn pơlê drêng ai tơdroăng ôh tá tơniăn.

“Rơpŏng pôa Thông Long cho mơngế ki châ kuăn pơlê akố loi tơngah khât, pôa Long đi đo achê ƀă kuăn pơlê, rơkong tơpui tối, hnê khĕn dêi pôa pơrá tối ‘na mâu tơdroăng cheăng tơdjuôm dêi pơlê mê vâi krâ-nhŏng o pơrá tơmâng”.

Pôa Thông Long tối ăm ngin ‘nâi, tơdroăng ki pôa pói rơhêng vâ kân má môi mê châ hlo vâi krâ-nhŏng o tung pơlê tơrŭm dêi pó, rak vế, pêi pro mâu tơdroăng hnê tối dêi khu kăn hnê ngăn, dêi Tơnêi têa, mâu khu ki tiô khôp xuân nhoăm dêi rơpó, hlo vâi krâ-nhŏng o tơrŭm môi i hiâm môi mơno, pôa phiu ro păng ‘nâng.

“Á lăm mơhnhôk vâi krâ-nhŏng o pêi pro ƀối tiô troăng tơdjâ, troăng pơkâ dêi Đảng, Luât xiâm dêi Tơnêi têa, ôh tá pêi pro mâu tơdroăng xôi luât. Tâng tung pơlê ai tơdroăng ki tơhôu tơhêng pơla mâu rơpong hngêi á xuân veăng lăm ngăn, lăm ‘nâi ƀă khu kăn hnê ngăn thôn troh amê vâ tơleăng, pro pơlĕm ăm i tơniăn”.

Xuân trối pôa Thông Long, mâu hơnăm achê pơla kố, Ƀok Huỳnh Cứng, Phŏ Kăn hnê ngăn Hô̆i đong Khu yah ƀok khôp Bàlamôn kong pơlê Lâm Đồng ôh tá xê to pêi pro lĕm tro hnoăng cheăng tơná ‘na tuăn loi tiô khôp, mê ƀok ối kơhnâ khât tung tơveăng pêi pro mâu tơdroăng cheăng a thôn pơlê, chiâng tíu ki tơdjêp, tơrŭm pơla khu kăn hnê ngăn ƀă kuăn pơlê.

Ƀă hnoăng cheăng cho phŏ pơkuâ kơpong Bắc Bình (tơring Bắc Bình, kong pơlê Bình Thuận hdrối nah), ƀok Huỳnh Cứng cho ƀok ki xiâm tung khu ai hnoăng “Khu yah ƀok ngăn tơdroăng khôp Bàlamôn veăng kring vế, rak ngăn tơniăn-xua vâ kring vế tơniăn tơdroăng rêh ối”. Mâu tơdroăng ki tơveăng gum dêi ƀok, ing mê hiăng veăng mơnhông, tơrŭm tơdroăng cheăng pơla khu kăn hnê ngăn, khu râ kŏng an ƀă mâu yah ƀok ƀă kuăn pơlê hdrông Chăm.

Bok Huỳnh Cứng tối ăm ngin ‘nâi, tơdroăng ki veăng kring vế, rak ngăn, kring tơniăn lĕm ‘na rêh kâ ối cho hnoăng cheăng tơdjuôm dêi rêm ngế kuăn pơlê, vâ kring vế, rak ngăn tơniăn ăm dêi rơpŏng hngêi, pơlê pơla ƀă cheăm bêng tơná.

“Tơná á xuân pơtối rơtế ƀă khu kăn hnê ngăn, Khu hnê mơhno tơdroăng cheăng dêi thôn Phan Hiệp mơhnhôk vâi krâ-nhŏng o hdrông Chăm akố kring vế, rak ngăn tơniăn ăm tơdroăng rêh kâ ối. Ôh tá ăm mâu vâi o, vâi muăn kơ’nâi la ngiâ ah tro trâm pro mâu tơdroăng xôi tung pơlê pơla, trối kơto rơxế lối mơdêi, pâk chik xì ke ma tŭi ƀă hên tơdroăng xôi, pro tiah mê ga ôh tá lĕm, ôh tá tro luât”.

Hdrông kuăn ngo Chăm a kong pơlê Lâm Đồng ai lối 43.000 ngế, rêh ối tơkŭm hên a 9 to cheăm, tung mê ai: Tuy Phong, Liên Hương, Bắc Bình, Hồng Thái, Hàm Thuận Bắc, Hàm Thuận, Tân Thành, Sơn Mỹ ƀă Tánh Linh. Hdrông mơngế Chăm a Lâm Đồng ai péa khu ki ngăn ‘na tơdroăng khôp ki hmâ hnê djâ tơdroăng khôp, tung mê ai: Hô̆i đong ngăn khu yah ƀok khôp Bàlamôn ƀă Hôi đong Sư cả Islam Bàni kong pơlê Lâm Đồng.

Jâ Táo Thị Mộng Quyên, Kăn hnê ngăn Vi ƀan Măt trâ̆n tơnêi têa cheăm Bắc Bình, kong pơlê Lâm Đồng tối ăm ngin ‘nâi, mâu yah ƀok tung hdrông mơngế Chăm hâi kố, ôh tá xê to tơveăng gum rak vế, pring ngăn khôi túa lĕm tro dêi hdrông kuăn ngo, mê ối cho khu ki kal tung hnê tối, mơhnhôk kuăn pơlê mơnhông mơdêk pêi chiâk pêi deăng, mơnhông túa lĕm tro dêi hdrông kuăn ngo, pring vế, rak ngăn rêh kâ ối ƀă thăm mơdêk hiâm mơno tơrŭm pơla mâu hdrông mơngế.

“Mâu yah ƀok hiăng pêi pro kơhnâ, krâu khât hnoăng cheăng dêi tơná cho mơngế pro ƀok, pro yah. Pakĭng tơdroăng ki mơhnhôk rak vế, pêi pro mâu tơdroăng cheăng tơ’noăng a pơlê cheăm, mê ối pơtối mơnhông hnoăng cheăng rak vế ngăn tơdroăng rêh ối tơniăn a pơlê cheăm. Ai mâu yah ƀok xuân ối veăng gum tơdroăng tơleăng, pro pơlĕm a thôn pơlê, ing mê, tơleăng hên mâu tơdroăng ki tơkeăng tơtŭm tung on veăng, rơpŏng hngêi, hdrông hdrê, kơtâu kơtéa”.

Tối ‘na hnoăng cheăng dêi mâu yah ƀok ngăn tơdroăng khôp hdrông Chăm a kong pơlê kố, pôa Võ Ngọc Hiệp, Phŏ Kăn hnê ngăn Vi ƀan kong pơlê Lâm Đồng tối rơdêi:

“Klêi kơ’nâi tí tăng mơnhên ngăn tơdjuôm ƀă tơpui tơno ƀă mâu kăn hnê ngăn a pơlê cheăm, mê pơlê pơla dêi vâi krâ-nhŏng o hdrông Chăm, troh a mâu sư cả, mâu yah ƀok, mâu ngế ki ngăn tơdroăng khôp, pơrá loi tơngah khât troăng tơdjâ, troăng pơkâ dêi Đảng, tơdroăng hnê tơdjâ dêi khu hnê ngăn cheăm, loi khât mâu troăng hơlâ dêi Đảng pơkâ thế, ing mê, tơrŭm môi tuăn, môi hiâm môi mơno tung tơdroăng cheăng kâ, mơnhông tơdroăng rêh ối, hluăn ing kơtiê xahpá, rế hiá rế mơnhông tơtêk kro mơdrŏng”.

Ƀă hnoăng cheăng dêi tơná, mâu yah ƀok ki pơkuâ ngăn ‘na tơdroăng khôp dế rơtế ƀă khu hnê mơhno cheăng dêi mâu thôn ki ai kơdrâm hdrông kuăn ngo Chăm dêi kong pơlê Lâm Đồng pêi pro lĕm tro mâu hnoăng cheăng a thôn pơlê, tơdjêp ƀă mâu pơlê pơla, tơveăng gum tung hneăng mơjiâng khu kăn hnê ngăn péa râ, cho râ kong pơlê ƀă râ cheăm rế hía rế krá rơdêi.