Péa to cheăm Tân Hòa [ă Êa ~uôl ai vâ chê 2.700 rơpo\ng , mê ai troh 70% dế trâm pá xua ôh tá ai têa ôu, hum roh. Ngoh Vi Văn Định, ối a thôn 9, cheăm Tân Hòa, tơring {uôn Đôn ăm ‘nâi, têa klôh vâ xúa bú môi to tê a dêi rơpo\ng hngêi hiăng xiâ tâi sap ing lôi 1 khế kố. Vâ ai têa ăm rơpo\ng hngêi xúa ôu hum thế prôk lăm hnêng têa hơngế vâ chê 5 km nếo châ ai têa. Laga tơdroăng pâ têa mê ôh tá xê la lâi xuân hlâu:

‘’Lăm pâ têa pin mot tung hngêi ki lâi ai têa mê pin pâ, vâi hrik têa ăm pin hnêng. Klêi pâ thế ăm vâi liăn hrik têa dâng 30-40 rơpâu liăn môi hdroh hnêng. Khu hngêi a, hngêi ki lâi xuân thế lăm pâ hnêng têa vâi, tâng ôh tá lăm pâ hnêng têa xo têa ulâi vâ xúa. Ôh tá ai têa vâ ôu hum roh jíu, ah chiâng châi tơmo lo the\n. Vâ tôi ôh tá ai têa ôu hum roh jíu pá ‘nâng’’.

Vâ ai têa xúa, hên ngế kuăn pơlê a cheăm Tân Hòa, tơring {uôn Đôn thế prôk hơngế châ chât km chơ têa vâ xúa

Kong tô mơdrăng xiâ têa ó ôh tá xê to [ă mâu rơpo\ng kuăn pơlê, mê ai hên hngêi trung hriâm ki ai tíu koi pơtê kơhâi dế a tơring {uôn Đôn xuân trâm pá. Cô Nguyễn Thị Cảnh, Ngế pơkuâ hngêi trung mầm non Hoa Hồng a cheăm Tân Hòa tối ăm ‘nâi, hlo tơdroăng ôh tá ai têa ôu kâ, Hngêi trung hiăng tối thế mâu nôu pâ hok tro nâp liăn vâ rôe têa ăm mâu vâi muăn ôu kâ roh jíu; ‘na têa vâ xúa thế lăm pâ têa mâu rơpo\ng kuăn pơlê tung kơpong. La mâu têa ki mê xuân ôh tá ai hên, la ngiâ kố ah tâng ôh tá ai kong mêi kân ôh tá ‘nâi kô ti lâi.

‘’Hngêi trung hiăng ôh tá ai têa vâ ôu kâ bê vâ chê 2 khế kố. {ă dâng lối 300 ngế hok tro kâ ôi pơtê kơhâi a hngêi trung, rêm hâi kal ai dâng 5-6 kho#i têa vâ xúa, ôu kâ, xếo jíu, vâ ai têa ngin thế lăm pâ hnê têa mâu rơpo\ng hngêi ki achê hngêi trung klêi mê ăm liăn on tơhrik vâ hrik têa. Têa vâ xúa ôu kâ thế rôe, ngin hiăng k^ tơhrâ rôe têa tiô kơ khế vâ tơniăn ăm têa ăm vâi muăn xúa’’.

Têa mo\ng trâu tung châm, hên mâu klôh ki pong tăng têa a {uôn Đôn trâu bê troh 100 mét la xuân ôh tá ai têa

Tiô [ơrô ngăn ‘na chiâk deăng [ă mơnhông mơdêk thôn pơlê dêi tơring {uôn Đôn tối, troh nôkố, lâp tơring ai dâng 3.000 xiâm loăng plâi pêt iâ khế hiăng răng chếo hlâ; lối 1.500 rơpo\ng [ă lối 6.200 pơ’leăng mâ mơngế, [ă rêm hơnăm hok tro ki hriâm kâ koi pơtê kơhâi dế a 5 to hngêi trung dế trâm pá ‘na tơdroăng ôh tá ai têa xúa.

Jâ Trần Thị Thủy, Ngế pho\ pơkuâ ngăn ‘na chiâk deăng [ă mơnhông mơdêk thôn pơlê tơring {uôn Đôn ăm ‘nâi:

‘’{ơrô hiăng thế mâu cheăm séa ngăn nếo mâu tíu ki hiăng ai têa klôh chiâ khuăng tăng têa mo\ng vâ ’mâi rơnêu  vâ ai têa ăm kuăn pơlê xúa nếo. Pak^ng mê, xuân kal thế riân ngăn mâu tíu ai kuăn pơlê ối ki ai têa xiâ ó vâ pro hlá mơ-éa pơtroh ăm Vi [an hnê ngăn tơring, Khu ngăn ‘na chiâk deăng x^ng xoăng kơxo# liăn chiâ khuăng têa klôh tăng têa mo\ng xuân môi tiah pro mâu tíu hdoăng têa tơku\m ăm kuăn pơlê xúa. Pak^ng mê, ngin xuân hnê tối ăm kuăn pơlê ki mơhúa ai têa ôh tá xiâ, drêng khăng khoăng ôh tá ai têa thế xoăng ăm mâu rơpo\ng ki pá puât veăng hnêng têa’’.

Tiô tơdroăng hmâ tối dêi hên ngế a Tây Nguyên, troh khế mơniâ a khế 3 (tiô hâi mâ khế) xuân hâi ai kong mêi, mê kong kô ôi tô ton troh a tâi khế 4. Khế mơniâ khế 3 hiăng vâ chê troh, ngế ki lâi xuân tơkôm ai kong mêi ‘’.

Tuấn Long chêh

Gương tơplôu [ă tơbleăng