Pơla dế ai kong mêi hbrối, a trêi hngêi, trăng hngêi ki hiăng tơhnâp, tro trâp kơđu tâi tâng, pôa Phạm Dũng, ối a thôn Phú Hữu, cheăm Hoà Thịnh, kong pơlê Dak Lak hrâi ngăn khu mô đô̆i dế mơnhông bro hngêi trăng ki nếo. Pôa tối ăm ngin ‘nâi, Chin phuh hiăng ai 3 túa hngêi vâ pôa rah xo xêh, ngăn túa méa hngêi ki lâi ki tro mê pôa kô rah xo túa ki mê vâ mơjiâng pro krá kâk, ing mê vâ kơ kâi trâng ƀă khía mohot, kong mêi râ, têa kân lân lu ki rế hiá hlo rế ó.

“Túa hngêi ki má môi, má 2 tâng mơjiâng pro a thôn pơlê akố á hlo ga tơtro khât ‘nâng. Xua ga, a pơlê ngin kố hmâ trâm tro khía mơhot, kong mêi râ, têa kân lân lu, xo túa hngêi ki kố ga tro ƀă pơlê cheăm, ôh tá ai ki klâi luâ tâ kơ mê xếo”.

Tơdrêng ƀă rơpŏng pôa Dũng, hên rơpŏng hngêi a cheăm Hoà Thịnh pơrá vâ môi tuăn ing hâi ki apoăng drêng châ tối tơno ‘na túa hngêi “3 ‘ngrăng”-tung mê ai: trêi ‘ngrăng, kơxêng ‘ngrăng, kuâ hngêi ‘ngrăng, châ pêi pro tung hneăng “Cheăng pêi thâ Quang Trung”. Jâ Nguyễn Thị Thiều, thôn Phú Hữu, cheăm Hoà Thịnh ai mơnhên tối tiah kố:

“Hmâ pin pốu xuân ôh tá tơmiât troh tơdroăng ki Tơnêi têa ai tŏng gum rĕng ó khât, ga tơniăn ăm pin ‘nâng. Pin rĕng ai hngêi trăng ối tơniăn vâ koh tơdah Têt Lo hơnăm nếo, Tơnêi têa tŏng gum troh kuăn pơlê ga trối mê cho hâk phiu ó ‘nâng”.

Ƀă kuăn pơlê a kong ki hmâ tro trâm têa kân lân lu, tơdroăng ki ai mâ dêi khu mô đô̆i ôh tá xê to tơveăng gum ‘na kế tơmeăm, mê ối cho i hiâm mơno, cho troăng ki rak tơniăn ăm ôh tá lôi kơbố pa rŏng. Tung plâ pơkâ pêi pro tơdroăng “Cheăng pêi thâ Quang Trung”, cho tơdroăng ki hiăng vêh mơhên achê, tơbâ hên ăm mâu kăn ƀô̆, mâu lêng ƀă i hiâm mơno “pro ăm kuăn pơlê trối pro ăm dêi nôu pâ tơná”. Thươ̆ng ŭi Đỗ Đình Tuấn, Trung đoân 143, Sư đoân 315, Kuân khu 5 ai tối tiah kố:

“Drêng lăm troh a hngêi dêi kuăn pơlê, ngin ngăn mâu toăng hngêi dêi meh miê, ngoh nâ, xăng akố trối dêi hngêi tơná há. Gum vâi krâ-nhŏng o xuân cho gum ăm dêi rơpŏng hngêi tơná”.

Ôh ta xê to rêm tơbo ‘nêk a tíu ki pêi pro lơ mâu kơmăng ki tơhrâi pêi pro plâ hâi plâ măng. “Cheăng pêi thâ Quang Trung” tơdrêng hlối ối mơhno hnoăng cheăng ki tơdrêng hlối, bố bối, trối mơtiah dêi pó tung tâi tâng khu pơkuâ cheăng. A kơpong tơnêi ki tro têa lân lu Khánh Hoà, pôa Trần Phong-kăn hnê ngăn Vi ƀan kong pơlê vêh mơnhên tối, Khu lêng ƀă Kŏng an cho khu ki xiâm tơveăng gum ăm kuăn pơlê mơdâng pro hngêi ối; khu râ kăn hnê ngăn kô pôu râng dêi hnoăng cheăng pêi, cho tíu ki hnê mơhnhôk kuăn pơlê, xing xoăng hnoăng cheăng, mơ’no liăn ngân, kuăn mơngế, rak ki tơniăn ăm tơrêm tơdroăng cheăng troh tơdrăng a kuăn pơlê.

“Ivá cheăng ki tơveăng gum mơjiâng pro hngêi ăm vâi krâ-nhŏng o ki ối a kơpong hmâ tro têa lân lu hiăng châ pơtối rak vế, thăm pêi pro ó tâ, ai tá khu lêng, Kŏng an. Mâu cheăm bêng, kong pơlê athế pêi pro trối lâi vâ kơxô̆ liăn dêi kong pơlê, dêi mâu khu ki ai tuăn hơ-ui gum cho vâ rôe mâu xơmong, gât, ƀrik, meăm, prêi, kơdroh tơdroăng ki mơ’no liăn mơhá ăm mơngế ki pêi. Xua ti mê, hnoăng pôu râng dêi mâu cheăm, bêng cho kal păng ‘nâng”.

Ƀă hnoăng cheăng ki kơdo mơ-eăm kân khât má môi, “Cheăng pêi thâ Quang Trung” hiăng veăng gum mơjiâng môi ivá ki ó rơdêi tung mơdât tơdroăng ki xía vâ xua ing kong prâi pro; ivá cheăng ki pơkuâ ngăn, hnê djâ, ki rơkê plĕng tung tơrŭm cheăng ƀă ivá ki rơkê pêi pro, tơdjâ hnoăng cheăng tro tiô pơkâ. Ing ivá cheăng ki rơkê mê hiăng mơjiâng hnoăng cheăng ki tơdrêng hlối, khoh mơjiâng chiâng mâu toăng hngêi ki krá tơniăn ƀă pơtroh ăm tá tuăn tá mơno ăm kuăn pơlê. Đăi tă Dương Văn Long-Phŏ Kăn hnê ngăn Kŏng an kong pơlê Gia Lai tối ăm ngin ‘nâi:

“Hiâm mơno cho pêi pro rơdêi khât, ôh ta ai hâi ki pơtê, ôh ta riân tiô chôu, ôh tá pơtê drêng kong tô lơ kong mêi. Ngin kơdo mơ-eăm pro ti lâi vâ Têt Lo hơnăm nếo, tâi tâng mâu rơpŏng kuăn pơlê pơrá châ tŏng gum, pơrá ai hngêi ối, ai tíu ki rêh kâ ối ƀă tơniăn tơdroăng rêh”.

“Cheăng pêi thâ Quang Trung” kô kêi drêng mâu hngêi ki pro hiăng klêi tâi tâng ƀă pơcháu ăm tơná kuăn pơlê, laga, mâu ki kơnía mê ki chiâng hneăng cheăng ki gum ăm kuăn pơlê kô pơtối châ lân rơdâ. Mê ôh tá xê to lối 1.600 toăng hngêi châ mơjiâng krá kâk, ƀă 40.000 toăng hnêi châ ‘mâi rơnêu, gum ăm kuăn pơlê hmiân tuăn drêng trâm tơdroăng ki xía vâ xua kong prâi pro, mê ối vâ mơnhên hnoăng cheăng ki rơkê tung pêi pro, tơdroăng ki tơrŭm ƀă tơdjêp ‘na tuăn i hiâm.

Mâu toăng hngêi “3 ‘ngrăng mê” ing “Cheăng pêi thâ Quang Trung” kô chiâng tíu ki xiâm dêi tuăn mơno kuăn pơlê, châ mơjiâng pro ăm tuăn tơmiât vâ vêh mơnhông ƀă tá mâu têa kơxô têa kơxâm plâ măng dêi mâu ngế lêng. Ing klôh ki trâp, môi tơdroăng rêh ối ki vêh mơnhông nếo, krá kâk. Môi túa cheăng “mơjiâng hiâm mơno gak kring tung kuăn pơlê” dế châ mơdêk krá kâk, hiăng chiâng ivá ki ó rơdêi dêi Tơnêi têa tung chal ki mơnhông nếo.