Ing tíu tơplâ troh chiâk deăng, xuân rak ihiâm tuăn mơno lĕm Mô đô̆i Pôa Hồ
Thứ sáu, 08:09, 31/07/2026 Tơplôu: A Sa Ly/Tuấn Long/VOV Tây Nguyên Tơplôu: A Sa Ly/Tuấn Long/VOV Tây Nguyên
VOV.Xơ Đăng - Lối chât hơnăm klêi kơ’nâi lo ing pro mố đô̆i, hên mâu mố đô̆i tro rong, mố đô̆i châi tamo a Dak Lak xuân ối kơhnâ lăm dêi a chiâk deăng kơphế, sầu riêng, tiu. Tơkâ luâ mâu tơdroăng ki tro rong, vâi ôh tá xê to mơjiâng cheăng kâ rơpŏng hngêi mê ối pleăng tơnêi pro troăng, hnê tối mâu tơdroăng ki rơkê plĕng tung pêi cheăng kâ, veăng gum mơjiâng thôn pơlê nếo ƀă kăn pơkuâ cheăm bêng. Mâu ngế lêng hơnăm ki mê nah dế pơtối pleăng dêi hnoăng tung tơdroăng cheăng ƀă mơjiâng pơlê cheăm.

A kơpong kơdrum kân rơdâ lối 1 ha a cheăm Ea Na (Dak Lak), mô đô̆i rong râ Trần Quốc Đài rơtế ƀă dêi kơdrâi thâ mot rơnó krí plâi sầu riêng. Kuăn pơlê pêi chiâk deăng kơhnâ mê xuân ối ai tung châ hên tíu ‘mrâm pháu pĕng tro tung châ klêi kơ’nâi hiăng klêi tơplâ. Pôa Đài mot pro mô đô̆i 1976, tơplâ a tíu tơplâ kong têa Kul. Tung môi rôh plâ xâ Khmer Đỏ, pôa tro ‘mrâm răng pháu kân pro tro rong a kơnếo, kŏng ƀă chêng. Klêi kơ’nâi pơlât, pôa pơtối tơplâ troh drêng kêi đeăng hnoăng cheăng klêi mê klêi pro mô đô̆i a hơnăm 1981.

Vêh rêh ối tiah hmâ tiah kuăn pơlê, pôa mơ-eăm kơhnâ pêt kơphế, tiu klêi mê khên tơnôu pêt plâi sầu riêng. Troh nôkố, kơpong kơdrum lối 1 ha ăm pêi lo liăn dâng 900 rơtuh liăn rêm hơnăm. Ƀă pôa Trần Quốc Đài, châi rong pro rêm tơdroăng cheăng hngăm tâ ngế ki ê, laga ôh tá xê xiâm kối mê vâ pơtê.

“Pêi tơdroăng ki klâi xuân tơbrêi tâ, ngế ki ôh tá tro rong pêi chiâk deăng hiăng tơbrêi, tiah á cho mô đô̆i châi rong kô tơbrêi tâ nếo. Xua mê drêng ‘nâi dêi ivá tơná, pêi 6 chôu pơtê, tâng pơchông ƀă ngế tiah hmâ pêi 8 chôu. Á pơtâp chôa ‘lâng ivá kô rơdêi hên tâ.’’

Ôh tá hơngế kơpong kơdrum dêi pôa Trần Quốc Đài cho chiâk deăng kơphế pêt tơvât plâi sầu riêng ngiât lĕm dêi mô đô̆i châi rong Hà Văn Quảng. Klêi kơ’nâi mâu hơnăm pêi hnoăng cheăng lâp plâi tơnêi tung tíu tơplâ a kong têa Kul, pôa mot Dak Lak mơjiâng cheăng pêi tiô khu ki cheăng kâ nếo. Ing ngế lêng, pôa pơtối pleăng hnoăng cheăng tung khu kŏng an, mô đô̆i a pơlê klêi mê pôu râng hnoăng cheăng Kăn pơkuâ hnê ngăn Đảng ủi cheăm Ea Bông ahdrối vâ pơtê. Pơtê hnoăng cheăng, ngế mô đô̆i hneăng hdrối nah vêh pêi chiâk deăng. Tung ƀăng deăng lối 1 ha kơphế pêt tơvât plâi sầu riêng, rơpŏng pôa mơjiâng kơxô̆ liăn tơniăn sap ing 600 – 700 rơtuh liăn rêm hơnăm.

Ƀă ngế kuăn pơlê a pơlê, ki tơxâng kơnía má môi a pôa Quảng ôh tá xê to kơpong kơdrum ăm pêi lo liăn hên, mê ối cho tuăn ihiâm mơno djâ troăng ahdrối dêi ngế mô đô̆i hơnăm mê nah. Drêng pơlê po rơdâ troăng klông thôn pơlê, pôa pleăng tơnêi vâ chê 100 met karê tơnêi. Rơkê tung pêi chiâk deăng, pôa hbrâ hnê mơhno khu mô đô̆i hneăng hdrối nah ƀă kuăn pơlê kih thuât rak ngăn kơphế, plâi sầu riêng vâ mơdêk pêi lo liăn. Pôa Hà Văn Quảng tối:

“Á hiăng pơtê cheăng mê pơtối veăng tung pêi cheăng rak ngăn kơdrum chiâk deăng dêi rơpŏng. Ƀă môi ngế mô đô̆i, mơnhông tuăn ihiâm mơno Mô đô̆i Pôa Hồ, á đi đo hbrâ rơnáu prôk hdrối djâ troăng vâ kuăn pơlê rơtâ tá pêi tiô’’.

 

Klêi kơ’nâi tơmot chiâng môi tíu pêi cheăng râ cheăm, Khu pơkuâ Mô đô̆i hneăng hdrối nah cheăm Ea Na (kong pơlê Dak Lak) ai 861 ngế, tung mê, 39 ngế cho mô đô̆i rong râ, châi tamo. Hên ngế mơhé hơnăm hiăng hên, ivá kơdroh xuân veăng mâu tơdroăng a  pơlê pơla. Pôa Trần Quốc Đài ƀă pôa Hà Văn Quảng cho péa ngế ki má môi châ rah xo vâ po rơdâ troăng pêt mơjiâng tơmeăm. Pôa Phương Toại Nguyện, Phŏ Kăn hnê ngăn Khu mô đô̆i Hneăng hdrối nah cheăm Ea Na tối ăm ‘nâi, pôa Đài ƀă pôa Quảng xuân đi đo hnê mơhno khu ngế rak ngăn kơphế, sầu riêng, tiêu; tŏng gum mâu rơpŏng ối pá puât mơ-eăm tơniăn tơdroăng rêh ối.

“Hôp tiah hmâ rêm khế, lơ 3 khế môi xôh, ngin pơrá mơjiâng tơdroăng lăm ngăn mâu troăng mơnhông cheăng kâ châ tơƀrê. Ngin hiăng pơtâng tối, po rơdâ troăng pêi kố troh mâu khu ngế tơrŭm ối kơdroh kih thuât rak ngăn kơphế, plâi sầu riêng, tiêu ƀă troăng djâ mâu ngế troh a kơdrum dêi péa ngế kố lăm ngăn, ti tăng plĕng...’’.

Tơplâ hiăng ôh tá ai xếo, laga mâu tơdroăng châi rong a châ xuân u ối amê, laga tuăn ihiâm mơ-eăm dêi mơngế mô đô̆i ôh tá pơtê a hâi klêi pro mô đô̆i. Ing tíu tơplâ hơnăm mê nah troh mâu chiâk deăng kơphế, sầu riêng hâi kố, vâi xuân ôh tá pơ’lok pleăng hnoăng ƀă pêi cheăng, ƀă ihiâm tuăn mơno djâ troăng ahdrối ƀă pôu râng hnoăng cheăng pơlê pơla. Mê xuân cho um méa ki achê, păng ‘nâng ‘na tuăn ihiâm mơno Pôa Hồ tung rơxông ối nếo: Ôh tá xê to ‘nâi tơplâ drêng Tơnêi têa kal, mê ối krá tơniăn mơjiâng pơlê xiâm drêng tơnêi têa hơniâp lĕm.

 

Tơplôu: A Sa Ly/Tuấn Long/VOV Tây Nguyên

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC