Tơngah tăng hlo dêi nhŏng o ing túa ADN
Thứ sáu, 05:00, 31/07/2026 Tơplôu: Gương/Hoàng Qui/VOV Tây Nguyên Tơplôu: Gương/Hoàng Qui/VOV Tây Nguyên
VOV.Xơ Đăng - Pêi pro “Cheăng pêi thâ 500 hâi măng”, mâu hâi hdrối kố nah, a Gia Lai, khu kŏng an tơrŭm ƀă kăn pơkuâ kong pơlê ƀă mâu tíu pêi cheăng ki ai tơdjâk tơbleăng pêi rôh ki lăm xo túa ADN mâu nhŏng o, rơpŏng hngêi mố đô̆i ki hlâ tung rôh tơplâ nah tá hâi ‘nâi inâi, khế hơnăm kot mâ. Rêm túa châ xo hâi kố ôh tá xê to tơdroăng ki kal vâ gum ăm cheăng séa ngăn, mê ối cho tơ’nôm môi tơdroăng tơngah vâ mâu rơpŏng ki tơkôm tung lối chât hơnăm ai rôh tăng hlo dêi nhŏng o rơpŏng hngêi tơná.

Vâ chê 70 hơnăm, ivá hiăng pá hro, la pôa Bùi Văn Tạc, ối a pơlê Mrông Yố, cheăm Ia Phí, kong pơlê Gia Lai ôh tá kâi hiêt tuăn pâ kơ dêi ngế ngoh Bùi Văn Tửu, hlâ ai hnoăng tơnêi têa a hơnăm 1954 nah, a tíu tơplâ peăng Kơnhŏng. Châ kăn ƀô̆ cheăm kong pơlê djâ vêh a bêng Pleiku vâ xo mơheăm xâk pôa mơnhên ngăn ADN, pôa Bùi Tạ ôh ta kơtôa klâi ki rơrêk tung hiâm mơno tơná hlối ƀriê lo têa mâ: 

“Púi vâ ki kân má môi nôkố cho tăng ‘nâi inâi, tăng hlo tơnâp châ djâ vêh ‘mé ƀă jâ pôa. Mơngế nhŏng o xiâm tung rơpŏng hngêi nôkố hiăng hlâ tâi”.

Xuân ai mâ ing kơxo má a tíu xo mơheăm, xâk laga jâ Lê Thị Hòa, ối a Đăk Đoa. Rơpŏng hngêi jâ ai péa ngế ngoh hlâ ai hnoăng tơnêi têa mê cho Lê Thắng, hlâ hơnăm 1972 ƀă Lê Lợi, hlâ hơnăm 1974, xuân hlâ a tíu tơplâ Quảng Trị. Hên hơnăm kô hía nah, jâ ƀă nhŏng o xiâm hiăng lăm tăng vâ ‘nâi tơdroăng, tăng êng lâp tíu tơngah châ tăng hlo tíu vâi ‘mé mâu ngoh, la troh nôkố xuân hâi hlo. Xua mê, tơdroăng ăm xo túa mơheăm, xâk vâ mơnhên ngăn ADN rôh kố pro rơpŏng hngêi tơngah châ ‘nâi mâu tơdroăng ki nếo.

“Nôkố rơpŏng hngêi púi vâ châ tăng hlo péa ngế ngoh, ai inâi, hơnăm a ilâng vâ rơpŏng hngêi rêm hơnăm châ lăm pôu mâu ngoh”.

 

A peăng têa kơxĭ Quy Nhơn, tơdroăng sôk ro tơngah mơhno a ngiâ pôa Nguyễn Văn Phước drêng châ xo ngăn hơmeăm xâk vâ mơnhên ADN púi vâ châ tăng hlo dêi ngế ngoh Nguyễn Tỷ ki klâ ai hnoăng tơnêi têa, hlâ a hơnăm 1969. Nôu pâ rĕng hlâ, mâu tơdroăng ki ối pâ ‘na ngế ngoh bú ôi to rơkong hơ’muăn tối ing dêi nhŏng o xiâm. Lối tơdế chal hiăng luâ, rơpŏng pôa Phước xuân ối xối pleăng kơ Nguyễn Tỷ  la hâi môi rôh ‘nâi pôa hlâ ƀă ‘mé u lâi ôh.

“Hâi kố tơdroăng xo túa mơheăm xâk vâ ngăn ADN nhŏng o xiâm a phiu ro. Sap ton nah xuân xối pleăng kơ ngoh la ôh ti ‘nâi ngoh ối ulâi khíu păng ‘nâng. Púi vâ ngoh a châ tơkŭm ‘mé a ilâng ‘mé mơngế hlâ ai hnoăng tơnêi têa vâ a ai tíu lăm pôu ngăn”.

Rôh ki pêi pro hên xo mơheăm xâk ngăn ADN dêi nhŏng o xiâm mơngế ki hiăng hlâ ai hnoăng ki hâi ‘nâi nhên inâi hơnăm a Gia Lai châ tơbleăng ngăn a 9 tíu tung kong pơlê. Mâu kong an, kăn ƀô̆ ngăn pơkeăng ƀă mâu ngế pleăng hnoăng tơná pêi cheăng châ xoăng lăm pêi cheăng ôh tá pơtê tung pơla xo túa mơheăm xâk ki vâ mơnhên. Thươ̆ng tă Nguyễn Hòa Bình, Phŏ pơkuâ Ƀơrô Kăn sát rak ngăn tơdroăng cheăng pêi ‘na pro tơniăn pơlê pơla, Kong an kong pơlê Gia Lai ăm ‘nâi, nhŏng o mơngế ki hlâ ai hnoăng châ hnê pê klêi hồ sơ, séa ngăn mâu tơdroăng ‘na mơnhên mơheăm xâk hôm cho nhŏng o, xo mơheăm xâk ƀă po ngăn tơdroăng chêh ‘măn tung kơmăi tro tiô pơkâ kih thuât.

“Hnê mơhno, hnê pêi pro kong an râ cheăm tung tơdroăng tăng ngăn, po ngăn mâu tơdroăng ‘na mơngế hlâ ai hnoăng ki hâi mơnhên inâi hơnăm xuân môi tiah nhŏng o mơngế ki hiăng hlâ ai hnoăng vâ xo mơheăm, xâk mơnhên ngăn ADN, mâu lêng hiăng ôh tá xâu mơhé vâ kong tô kong mêi kơhâi lơ kơmăng pôu tơrêm hngêi mơhnhôk kuăn pơlê vâ kuăn pơlê veăng”.

Troh nôkố, Gia Lai hiăng pê klê tơdroăng séa ngăn, mơnhên ƀă po ngăn mâu tơdroăng ‘na mơngế hlâ ai hnoăng tơnêi têa, nhŏng o xiâm mơngế hlâ ai hnoăng ing Tơdroăng chêh ‘măn tung kơmăi dêi tơnêi têa ‘na kuăn pơlê. Lâp tung kong pơlê hiăng po ngăn tơdroăng dêi lối 32 rơpâu ngế hlâ ai hnoăng tơnêu têa; tung mê, ai lối 8 rơpâu ngế hlâ ai hnoăng hâi châ mơnhên inâi, hơnăm. Hlối tối ai dâng 4.200 nhŏng o  xiâm cho mâu ki ăm túa mơheăm xâk vâ mơnhên ngăn ADN.

Jâ Nguyễn Thị Thanh Lịch, Phŏ Kăn hnê ngăn Vi ƀan Kuăn pơlê kong pơlê Gia Lai, ăm ‘nâi:

“Tơbleăng tơdroăng lăm pêi cheăng 500 hâi măng, pakĭng xo túa mơheăm, xâk vâ pơtroh ăm mơnhên, ngin xuân tí tăng ƀă riân ngăn tâi tâng mâu mâu nhŏng o dêi mâu ngế ki hiăng hlâ ai hnoăng, mâu ngế ki hâi tăng hlo kơxêng vâ pro tơdrêng tơdâng, ăm tro khâp ƀă tơdroăng chêh ‘măn, kum tí tăng mơnhên ngăn ADN mơngế hlâ ai hnoăng tơnêi têa. Kố cho rôh vâ mâu rơxông ối nếo pâ troh hnoăng veăng ‘no dêi mâu ngế ki hiăng hlâ ai hnoăng pro ăm tơniăn krê, hlâu niân dêi tơnêi têa, vâ rĕng djâ mơngế ki hlâ ai hnoăng tơnêi têa vêh ƀă dêi nhŏng o xiâm rơpŏng hngêi”.

Mâu rơpŏng hngêi hiăng tơkôm lối tơdế chal ki bú vâ ’nâi dêi nhŏng o tơná dế ối ulâi. Tơdroăng lăm tăng mê kố ối hên hâi khế hơnăm, la rêm túa xâk, hnĕng ADN châ tơkŭm xo hâi kố cho tơ’nôm môi tơdroăng tơngah kố châ ‘nâi mâu tơdroăng ki hâi ‘nâi mê kô pơtối nếo. Mê cho túa ki rêm râ, mâu kơvâ cheăng ƀă kuăn pơlê pơtối pêi pro hnoăng cheăng ki lĕm tro ƀă mơngế hiăng hlâ xua rak vế Tơnêi têa, vâ rế ton rế hên mơngế ki hiăng hlâ ai hnoăng tơnêi têa châ vêh ƀă inâi hơnăm dêi tơná ƀă châ rơpŏng hngêi nhŏng o tơkôm tơdah xo.

 

Tơplôu: Gương/Hoàng Qui/VOV Tây Nguyên

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC