Hâi lâp plâi tơnêi pơtê cheăng lơ 1/5 pơxiâm ing tơdroăng tơplâ dêi ko\ng nhân Mih, chiâng hâi leh tơbâ [a\ hâi pêi pro dêi ko\ng nhân lâp plâi tơnêi [a\ mơngế pêi cheăng tung lâp plâi tơnêi.

Hâi lơ 1/5/1886, xua pơkâ dêi ko\ng nhân ôh tá châ tơmâng tơleăng tu\m, khu ko\ng nhân lâp kong têa Mih hiăng veăng pơtê cheăng vâ pro pá ăm khu pơkuâ pêi pro troăng pơkâ dêi khu ko\ng nhân. Apoăng cho roh pơtê cheăng a pơlê kong kân Chicago. Dâng 40 rơpâu ngế ôh tá troh hngêi kơmăi pêi cheăng. Vâi tơku\m po mitting, tríu tơtrâ tơpui tối ‘’Sap ing hâi kố ôh tá ai ngế ki lâi pêi cheăng hluâ 8 chôu môi hâi! Thế pêi cheăng 8 chôu tê, 8 chôu pơtê, 8 chôu xah hêi!’’

A Hneăng hôp mơjiâng lâp plâi tơnêi II xua pôa Friedrich Engels pơkuâ hôp hâi lơ 14/7/1889, khu kăn ko\ng nhân tơbleăng ăm pêi pro pơkâ kố xo hâi lơ 1/5 rêm hơnăm pro hâi ru\m môi tuăn tơplâ dêi khu vô sản lâp plâi tơnêi.

Pêi pro tiô Pơkâ kố, hơnăm 1890 roh apoăng hâi Lâp plâi tơnêi pơtê pêi cheăng 1/5 châ tơku\m po lâp plâi tơnêi.

Reăng ki pơto dêi hâi kố cho reăng Linh lan. Hâi lơ 1/5/1889, môi roh tríu tơtrâ dêi ko\ng nhân a peăng kơnho\ng kong têa Pơhlăng. 10 ngế tro pe\ng kơdê, tung mê ai Maria Blindeau, sâp ếo rơbông. Vâ tơbâ, mơngế Pơhlăng xo reăng Linh lan, reăng ku\n rơbông, xú ho\m, tơpo a hâi apoăng dêi khế hơnăm mơhno dêi hâi lơ 1/5.

A Việt Nam, klêi kơ’nâi Đảng Cộng sản Đông Dương mơjiâng 1930, khu ko\ng nhân Việt Nam xuân xo hâi lơ 1/5 cho hâi ru\m môi tuăn tơplâ dêi tơná. Roh tơplâ hâi lơ 1/5/1930 cho môi troăng mơnhông tơtêk dêi tơdroăng kăch măng 1930 – 1931, ing pơlê kân troh thôn pơlê, ing peăng Kơnho\ng troh peăng Hdroh hên tíu chúa hlá kơ Đảng, tơku\m po mitting, tơku\m prôk pơtăng drô troăng, roh apoăng ing pơkuâ dêi Đảng [a\ hnê mơhno mơhnhôk dêi Ko\ng ho#i, ko\ng nhân pin tríu tơtrâ leh tơbâ hâi Lâp plâi pơtê pêi cheăng 1/5 tơplâ vâ châ ai hnoăng pơxúa, mơhno tơdroăng ru\m môi tuăn [a\ ko\ng nhân pêi cheăng lâp plâi tơnêi.

Hâi lơ 1/5/1938 môi roh tríu tơtrâ kân ai chât rơpâu ngế hiăng tơku\m po a kơpong Đấu Xảo, Hà Nội, veăng amê ai 25 kơvâ, khu cheăng: ngế pro troăng rơxế lơtreng, ngế pro kơmăi in, kuăn pơlê, vâi kơdrâi, mơngế hơnăm hiăng krâ, ngế chêh văn, ngế chêh hlá tơbeăng [a\ hía hé. Kố cho roh mittung kân má môi tung roh mơhnhôk kuăn pơlê pơkuâ dêi hnoăng cheăng 1936 – 1939, xua Đảng Ko\ng san Việt Nam pơkuâ. Gá mơnhên môi troăng tơtêk ki kal ‘na nge# thuât tơku\m po [a\ pơkuâ kăch măng dêi Đảng pin.

Sap ing hơnăm 1945 troh nôkố, mê cho hâi rêm ngế kuăn pơlê kơbố xuân châ pơtê, xah hêi, ôh tá pêi cheăng [a\ nôkố cho ko\ng nhân, viên chưk ôh tá pêi cheăng laga xuân ối châ kâ liăn khế. Hâi lơ 1/5 chiâng hâi leh kân dêi kuăn pơlê Việt Nam, hâi kheăn kơdeăn ivá ó rơdêi dêi khu ko\ng nhân [a\ kuăn pơlê pêi cheăng, mơ-eăm mơjiâng châ tơ-[rê troăng hơlâ chuh ngiah xah ho#i [a\ kring vế krá tơniăn Tơnêi têa Việt Nam xah ho#i chuh ngiah.

Tơdrêng amê, xuân cho mơhno tơdroăng ru\m môi tuăn [a\ khu ko\ng nhân [a\ kuăn pơlê pêi cheăng lâp plâi tơnêi, rơtế tơplâ vâ [lêi trâng mơjiâng hơniâp le\m, tơniăn krê, kuăn pơlê pơkuâ dêi hnoăng cheăng [a\ pơlê pơla rơkê, ki Pôa Hồ Chí Minh, Kăn xiâm hnê ngăn tơnêi têa hneăng apoăng hiăng mơ’no hnoăng mơnhông.

Sap hơnăm 2011, tung leh tơbâ 125 hơnăm hâi Lâp plâi tơnêi pêi cheăng, Khu xiâm pêi cheăng Việt Nam hiăng mơhnhôk ‘’Khế Ko\ng nhân’’, [a\ ing mê troh nôkố hiăng châ mơhnhôk pêi pro đi đo dêi Việt Nam. ‘’Khế Ko\ng nhân’’ tơku\m po ing hâi lơ 1/5 troh hâi lơ 31/5 cho hâi leh dêi ko\ng nhân, viên chưk, mâu ngế pêi cheăng, vâ thăm mơnhông mâu tơdroăng tơ’noăng pâ nhuo#m tơnêi têa, tơdrêng amê, hbrâ tơku\m po mâu tơdroăng rak ngăn tơdroăng rêh ối, kring vế hnoăng pơkuâ [a\ ki pơxúa, tơtro tiô luât dêi mơngế pêi cheăng.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng