Unh hnam ‘nhŏng Phàn Diếu Hồ, bơngai Dao, tơ̆ plei Nậm Lúng, xăh Bản Lang, apŭng Phong Thổ (dêh char Lai Châu) đei 6 ‘nu bơngai, mă lei lăp 2 ‘nu bơngai jang đĕch, kơna tơdrong arih xa lơ̆m unh hnam tôch mơmat, lơ sơnăm gơnơm gơnăi đơ̆ng hlŏh 5.000 m2 chŭn na 1 pơyan. Đơ̆ng jên tơgŭm lơ̆m tơdrong jang atŏk tơiung mŭk drăm, tơpôl tơ̆ tơring kon kông păng groi kông, klo kăn ‘nhŏng tơplih jing pơtăm gŭi yoăn păng rong kơdrot, đơ̆ng noh đei iŏk yoa roi đunh roi tŏk. Mă đơ̆ng tam mă đei ƀôh ră, mă lei klo kăn ‘nhŏng hlôi pơm hla ar apinh lĕch đơ̆ng hơnăn dôm unh hnam tơnuh tơ̆ pơlei lơ̆m xăh: “Adrol ki unh hnam nhôn jĭ unh hnam tơnuh kiơ̆ hla ar chih măt đơ̆ng xăh đei 4 sơnăm. Sơnăm 2024 unh hnam nhôn pơm hla ar apinh lĕch đơ̆ng unh hnam tơnuh vă teh đak ‘măn kon jên chă tơgŭm ăn dôm unh hnam pơmat tat ƀiơ̆”.

Kŭm hăm unh hnam ‘nhŏng Phàn Diếu Hồ, tơ̆ dêh char Lai Châu kŭm đei lơ unh hnam pơm hla ar apinh lĕch đơ̆ng hơnăn unh hnam tơnuh. Dang ei jơhngâm đon ‘lơ̆ng đơ̆ng kon pơlei păng tơdrong tơgŭm băl mưh pơmat tat hlôi păr ang jơ̆p jang pơlei pơla kon kông tơ̆ tơring âu. Dôm unh hnam đei đon tơchĕng ‘lơ̆ng, trŏƀlep ngăl:

-“Unh hnam nhôn ưh ‘mĕh nŏng gô chang, gơnang yoa, xa hơpăh đơ̆ng teh đak tơgŭm, yoa mưh hue lăng tơ̆ rŏng oei đei lơ unh hnam pơmat tat hlŏh kơ ba dơ̆ng”.

-“Inh oei ‘lơ̆p, oei đei jơhngâm pran, kơna vă adrin choh jang, đơ̆ng noh inh pơm hla ar apinh lĕch đơ̆ng unh hnam tơnuh, vă teh đak chă tơgŭm ăn dôm unh hnam oei pơmat tat hlŏh kơ hnam nhôn dơ̆ng”.

Blŭng a lăp 1,2 unh hnam tơ̆ xăh Bản Lang đĕch mă lei tơdrong pơm hla ar apinh lĕch đơ̆ng unh hnam tơnuh dang ei đei păr truh lơ̆ lơ xăh lơ̆m apŭng bơih. Nhen tơ̆ xăh groi kông, tơring sơlam Sin Suối Hồ, tơring oei xa kơ kon pơlei Mông păng Dao, jĭ tơring tôch tơnuh tơ̆ dêh char, mă lei gơnơm tơdrong adrin đơ̆ng khul kơdră pơgơ̆r tơring, lơ̆m sơnăm 2024 đei hlŏh 30 unh hnam pơm hla ar apinh lĕch đơ̆ng hơnăn unh hnam tơnuh, pơm ăn unh hnam tơnuh tơ̆ xăh dang ei jur pă hlŏh 40%.

Ƀok Sùng A Lùng, Phŏ Kơdră vei lăng kon pơlei xăh Sin Suối Hồ ăn tơbăt: “Tơdrong chih hla ar apinh lĕch đơ̆ng hơnăn tơnuh tơ̆ tơring hlôi đei lơ unh hnam lơ̆m pơlei, lơ̆m xăh pơm kiơ̆. Đơ̆ng âu teh đak đei dơ̆ng kon jên vă tơgŭm ăn dôm unh hnam nai păng jing jơhngâm pran vă rim unh hnam đĭ klăih đơ̆ng tơnuh bơih jang tŏk pơm pơdrŏng tôch tơgăl”.

Dêh char sơlam Lai Châu đei băt jĭ tơring tơnuh hlŏh kơ teh đak, hăm kơsô̆ unh hnam tơnuh oei lơ hlŏh 20%. Adrol sơ̆, lơ unh hnam đei đon tơchĕng ‘mĕh gô chang, gơnang yoa, xa hơpăh tơdrong tơgŭm đơ̆ng teh đak ngăl. Gơnơm anih chĕp kơ̆l đảng, khul kơdră pơgơ̆r păng dôm khul grŭp tơpôl hơtŏk tơdrong roi tơbăt, krao hơvơn kon pơlei bơ̆ jang ‘lơ̆ng dôm tơdrong tơgŭm pơm tơjur tơnuh hin, kơna kon pơlei dar deh tơplih ming đon tơchĕng, đei đon adrin jang tŏk klăih đơ̆ng tơnuh.

Kơsô̆ chih jô̆ lơ̆m sơnăm 2024, dêh char đei hlŏh 4.000 unh hnam klăih đơ̆ng tơnuh hin, lơ̆m noh đei vă jê̆ 500 unh hnam pơm hla ar apinh lĕch đơ̆ng hơnăn unh hnam tơnuh. Apŭng sơlam Phong Thổ hơnơ̆ng jĭ tơring năm hơdrol găh tơdrong jang tơjur tơnuh hin păng kơsô̆ kon pơlei pơm hla ar apinh lĕch đơ̆ng unh hnam tơnuh. 

Yă Mai Thị Hồng Sim, Phŏ Kơdră vei lăng kon pơlei apŭng Phong Thổ ăn tơbăt, sơnăm 2025 âu, apŭng adrin tơjur đơ̆ng 4 – 5% unh hnam tơnuh, tơjur kơsô̆ unh hnam tơnuh pă dang 27%: “Vă pơm ‘lơ̆ng ăn kon pơlei jang tŏk klăih đơ̆ng tơnuh hin kơjăp ‘lơ̆ng, mih ma duch nă đei tơdring arih xa sơđơ̆ng ‘lơ̆ng ‘nŏh apŭng vă tơgĕch iŏk dôm tơdrong jang tơm kơ teh đak, jang atŏk tơiung mŭk drăm, tơpôl tơ̆ tơring kon kông păng groi kông; tơdrong jang tơm atŏk tơiung mŭk drăm tơpôl, tơjur tơnuh hin kơjăp ‘lơ̆ng păng pơjing tơring tơrang ‘nao. Atŭm hăm ‘nŏh, apŭng vă hơtŏk dôm tơdrong tơgŭm găh trong jang xa, tưk tơiung mŭk drăm ăn kon pơlei”.

Tơdrong lơ kon pơlei pơm hla ar apinh lĕch đơ̆ng hơnăn unh hnam tơnuh ưh lăp dôm tơdrong ‘lơ̆ng đơ̆ng dôm tơdrong tơgŭm đơ̆ng khul kơdră pơgơ̆r tơring đĕch, mă oei jing 1 tơdrong tơƀôh hơdăh jơhngâm đon kơchăng jang tŏk klăih đơ̆ng tơnuh hin đơ̆ng kon pơlei tơ̆ tơring groi kông hai. Tơdrong ‘nâu tơƀôh hơdăh jơhngâm pran đơ̆ng mât 1 ƀơ̆r đon, tơdrong adrin, đon lui lơ̆m 1 tơdrong arih xa ning mônh kơnh ‘lơ̆ng hơiă ƀiơ̆ tơ̆ pơlei pơla kơdih./.