Tŏk bok lơ̆m khei 8/1945, tŏk bŏk lơ̆m jơ ‘năr atŏk kơtang iung tơblăh Nhật dŏng teh đak, Kơdră chĕp pơgơ̆r teh đak Hồ Chí Minh hlôi tơlĕch nơ̆r athei kăl tĕnh koăng krao akŏm Hop akom tih Kơdră tang măt kon pơlei tơ̆ Tân Trào vă pơjing Khul kơdră chĕp pơgơ̆r pơgia Kĕch mang, chĕp pơgơ̆r ‘măng iung jang Kĕch mang kơ kon pơlei Việt Nam. Tơ̆ Hơnih soi tơbeh Tân Trào, hloh 60 ‘nu kơdră tang măt ăn rim răih kon pơlei, rim hơdrĕch hơdrung, rim hơnih jang dŏng teh đak lơ̆m teh đak vang năm, tơƀôh hơdăh jơhngơ̆m đon tơgoăt tơgoăl hơdrĕch hơdrung. PGS.TS Nguyễn Danh Tiên, Kơdră so chĕp pơgơ̆r Hơnih tơm chă tơchĕng hơlen chăl sơnăm kơ Đảng, Hŏk viê̆n Chinh trĭ Quốc gia Hồ Chí Minh akhan:“Hồ Chí Minh hlôi rơih Tuyên Quang jĭ hơnih pơgơ̆r Hop akom tih Khul kơdră tang măt kon pơlei tơ̆ Tân Trào, tơƀôh hơdăh jơhngơ̆m đon ‘mêm kơ eng kơ teh đak, jơhngơ̆m đon nuih mơng, mĭnh jơhngơ̆m đon kiơ̆ Đảng. Hop akom tih Khul kơdră tang măt kon pơlei hlôi tơƀôh hơdăh tôm tong jơhngơm đon hơdrin, jơhngơ̆m đon hơpơi ‘meh vă đơ̆ng kon pơlei păng tơchơ̆t dôm tơdrong kăl kơ teh đak”.

Tơlĕch iung jang đĭ đăng kon pơlei iung tơjră pơjei iŏk đei chĕp pơgơ̆r kơdih đơ̆ng tơpang ti phát xít Nhật, kơrŭn đĭ ai tơgĕch jơ ‘năr rơvơn, Hop akŏm tih tơƀôh hơdăh: “Jơ ‘năr git kăl hloh”. Đĭ đăng tơdrong jei kăl lăng truh pêng tơdrong tơm: Akŏm khul jang lơ̆m dôm tơdrong tơm - Drơ̆ng mĭnh nơ̆r lơ̆m rim tơdrong khul lĭnh, chinh trĭ, iung jang păng chĕp pơgơ̆r, tơtom iung jang, ưh kơ tom dôm tơdrong rơvơn”. Truh năr 18/8/1945, Kơdră chĕp pơgơ̆r teh đak Hồ Chí Minh krao hơvơn: “Jơ ‘năr sơkơ̆t hơdăh ăn tơdrong lôch hơrih hơdrĕch hơdrung bơ̆n đĭ truh. Rim răih kon pơlei pơla lơ̆m teh đak dăh vang kơrŭn đĭ ai pơm rơngei ăn kơ dih bơ̆n ... bơ̆n pă gơh hiơ hiơ̆ dơ̆ng bơih”. PGS.TS Vũ Quang Đạo, sơ̆ jang Kơdră chĕp pơgơ̆r Hơnih tơm Chă tơchĕng hơlen chăl sơnăm Khul ƀô̆ đô̆i Việt Nam sơkơ̆t hơdăh:“Hop akom tih Khul kơdră tang măt kon pơlei tơ̆ Tân Trào lơm mă noh mă đơ̆ng tim mă đei rơvơn krao akŏm đĭ đăng rim kơdră tang măt ăn rim khul kon pơlei pơla, mă lei jei hlôi tang măt ăn kon pơlei Việt Nam dôm bơngai hưch hanh hơmanh bơnê kơ teh đak kĕch mang vă tơchơ̆t dôm tơdrong gĭt kăl hloh kơ teh đak. ‘Noh tơchơ̆t chăl sơnăm”.

Hop akom tih hlôi pơdrơ̆ng kiơ̆ 10 trong bơ̆ jang tih nhen: Kon pơlei iung tơblăh; rôp iŏk mŭk drăm ayăt păng Khul jang ăn ayăt tơmơ̆t lơ̆m hơnih mong răk teh đak păng klăh asong ăn kon pơlei dơnuh ... Mă kăl ‘noh trong jang tơchơ̆t dơ̆ng pơjing đei sơnong tăh hla, sơnong pơm tơm kơdih păng lơ sơnong jang anai đei ƀơm kơtă hloi truh tơdrong đei iŏk yoa sa hơpăh kơ kon pơlei lơ̆m jơ ‘năr ou. Ƀok Hoàng Ngọc, bơngai jang lơ̆m Khul so đe hơ ioh dŏng teh đak lơ̆m mă noh sơ̆, sơnăm ou hlôi 90 sơnăm, hơdơ̆r dơ̆ng:“Ba jĭ mĭnh ‘nu bơngai lơ̆m Khul bơngai tang măt ăn bơngai dro nglo, dro kăn, đe kră, đe hơ ioh vang năm hmach chơt hơ iă Hop akom tih. Ĭnh năm truh tơ̆ noh ƀôh ƀok Trần Huy Liệu jur năm apĭnh jet gia pơma dơnuh păng tơroi tơbăt ăn ‘noh Ƀok kră, lơ̆m mă noh tim mă băt ‘noh Ƀok Hô ôh. Ƀok Hô hôn bơnê kơ tơdrong tơgŭm djru đơ̆ng kon pơlei Kim Long hrei ou, Ƀok Hô lăng ƀôh ĭnh hăm mĭnh ƀar ‘nu hrŭk hơbĕn ao hiăh, Ƀok hơli kơ̆l nhôn păng pơma hăm rim kơdră tang măt, bơ̆n pơm lơ liơ vă rim đe kôn mon tơ̆ ou đei por sa, đei hơbĕn ao hrŭk păng hŏk pơhrăm”.

Hloh 80 sơnăm đĭ kơtĕch, mă lei dôm tơdrong gĭt kăl kơ Hop akom tih Khul kơdră tang măt kon pơlei tơ̆ Tân Trào oei ling lang gei kơjăp, đơ̆ng trong lăng ‘kon pơlei ‘noh tơm a la chă’, ‘kon pơlei tơchơ̆t’, truh trong jang tang măt ăn kon pơlei; ‘nou jĭ trong ƀôh hơdăh ‘lơ̆ng hơ iă găh tơgoăt tơgoăl pôm nơ̆r ƀơ̆r đon hơdrĕch hơdrung, găh pơm tơm kơdih kơ klep kơjăp hăm hơnăp jang chăl sơnăm, găh hơnăp jang kơ trong tơchơ̆t tôch trŏ lăp lơ̆m jơ ‘năr gĭt kăl hloh kơ teh đak. PGS.TS Nguyễn Mạnh Hà, Kơdră so chĕp pơgơ̆r Hơnih tơm chă tơchĕng hơlen chăl sơnăm kơ Đảng, Hŏk viê̆n Chinh trĭ Quốc gia Hồ Chí Minh pơma hơdăh:"Hop akŏm tih bơngai tang măt ăn kon pơlei lơ̆m teh đak jĭ minh tơdrong pơtơm kơlih khei năr noh bơ̆n tŏk bŏk oei jang srĕp noh măt bơngai akŏm lăp tŏ sĕt đĕch, mă lei đơ̆ng rŏng khei năr đei iŏk jơnei rơngei keh kong noh Đảng păng Ƀok Kơdră Hồ Chí Minh hlôi sơkơ̆t hơdah, ou jĭ hơnih jang tơm dơnơm tang măt ăn kon pơlei 'noh athei pơgơ̆r pôk rơih, noh pơtơm đei tơdrong Pôk rơih tih ah năr 6/1/1946 păng đơ̆ng khei năr 'noh truh dang ei tôm jăl jang adoi pơgơ̆r pôk rơih dôm bơngai gơh hơgei, đei đon bơnôh 'lơ̆ng vă tơmơ̆t lơ̆m hơnih jang mă kon pơlei pôk jang. 'Noh jĭ hơnih jang kon pơlei rơih, hơnih jang kiơ̆ Khôi luơ̆t păng tơlĕch hơlen dôm Luơ̆t Pơkăp kơ Việt Nam. Iŏk đơ̆ng hơnih Hop akŏm tih bơngai tang măt ăn tôm kon pơlei lơ̆m teh đak, kuô̆k hô̆i Việt Nam chih akŏm trong tơlĕch jang keh kong hloh hăm jơnŭm pơgơ̆r, trong tơlĕch jang păng truh dang ei bơ̆n ƀôh đei minh Kuô̆k hô̆i pơhlom jê̆ 500 'nu tang măt ăn Kuô̆k hô̆i bơ̆ jang pơtoi hloi"

Hop akŏm tih bơngai tang măt ăn kon pơlei lơ̆m teh đak tơ̆ Tân Trào ưh hơdrô̆ jĭ minh tơdrong hơrih kăp gĭt kơ Kăch mang Khei 8, mă oei jĭ gru gra pơtơm kơ tơdrong rơngei hiôk hian blŭng a, pơm trong ăn tơdrong tơ-iung păng hơtŏk kơ Kuô̆k hô̆i Việt Nam. Dôm tơchơ̆t jang đei tơlĕch hơlen lăng tơ̆ Tân Trào adoi oei akŏm kơjă kơ chăl hơrih: iŏk kon pơlei pơm tơm, akŏm jơhngơ̆m tơguăt tơguăl tôm kon pơlei, tơtom akŏm tơdrong hiôk kơ jơhnơr hơrih vă tơchơ̆t tơdrong jang kơ teh đak. Adoi đơ̆ng khei năr pơtơm noh, Kuô̆k hô̆i Việt Nam hơnơ̆ng tôm keh hloh, tơplih 'nao jơnŭm pơgơ̆r păng trong pơm jang, tơpă jĭ hơnih jang tang măt gĭt kăl hloh kơ kon pơlei, hơnih jang tơm dơnơm hloh kơ teh đak Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.