Tơ̆ cham rơgôn rơgan cheh phe ‘nao phĕ, yă Nông Thị Bay, tơ̆ plei Quảng Hòa, plei Tam Điền, xăh Tam Giang (adrol ki găh apŭng Krông Năng), dêh char Đắk Lắk ƀlŏk dơ̆ng dôm năr mă blŭng kiơ̆ unh hnam đơ̆ng apŭng Quảng Hòa, dêh char Cao Bằng mât tơ̆ Đắk Lắk arih xa. Kơplăh dŏh sơ̆, tơring teh âu oei ưh kơ đei kiơ, tơdrong arih xa tôch pơmat tat. Mă lei, hăm tơdrong pơnam păng đon pơ̆n tơchĕng, pơ̆n jang, mih ma duch nă dar dĕh chă đei trong jang lăp ‘lơ̆ng. Dôm kơloăi ‘long pơtăm ‘lơ̆ng tơ̆ tơring teh ‘nao, nhen cheh phe, ƀơ, tiu, sầu riêng… ưh đei pơm lao đon bơngai pơtăm, hlôi tơgŭm ăn kon pơlei pơm hơtŏk đei tơdrong arih xa hiôk jơnap:

“Adrol sơ̆ oei tơ̆ tơring găh Tu ti tôch pơmat tat, tôch tơnuh, ưh đei tôm tơmam nhen dang ei ôh. Dang ei mât tơ̆ âu răt đei tôm tơmam ƀiơ̆, tơdrong arih xa kŭm pha ƀiơ̆. Tơmam pơm ngôi, tơmam xa, hơbăn ao hrŭk, lơ tơmam yoa kŭm đei tôm ƀiơ̆ kơ tơring găh Tu sơ̆. Pơgơ̆r lêh, et soi tơ̆ âu kŭm tôch hơiă, sơ̆ tơ̆ găh Tu ti tơdrong lêh, et soi đei tŏ sĕt ƀiơ̆”. Yă Nông Thị Bay tơroi thoi noh.

Oei hlom lơ̆m 1 thŭng thong, tŏk bŏk pơgar ‘long jing ‘lơ̆ng, plei Quảng Hòa dang ei đei 53 unh hnam bơngai Nùng arih xa. Vă jê̆ 40 sơnăm oei xa, 1 unh hnam kŭm đei 2,3 ha teh choh jang xa. Mŭk drăm roi tŏk pơjing tơdrong ‘lơ̆ng vă kon pơlei vang tơgop jơhngâm pơjing tơring tơrang ‘nao, man trong bê tông, hơmet pơ ‘lơ̆ng anih jang, hnam oei.

Kiơ̆ ƀok Mông Thanh Hòn, ƀok Pơgơ̆r plei Tam Điền, tơdrong arih xa roi tŏk, kon pơlei răt hơmet tôm tơmam yoa păng pơm hơtŏk dôm tơdrong juăt ‘lơ̆ng đơ̆ng sơ̆. Plei Quảng Hòa lăp hlŏh 50 unh hnam đĕch mă lei đĭ răt đei 11 tŏ gre ô tô lơ kơloăi bơih: “Tơdrong arih xa găh jŏh ayŏ kơ dŏ xoang rim sơnăm roi tŏk ‘lơ̆ng. Nhen 2 sơnăm tơjê̆ âu, yă lơ tơmam đơ̆ng choh jang xa tŏk kơna tơdrong arih xa kơ kon pơlei roi sơđơ̆ng. Hơdrô̆ gre ô tô ‘nao âu lơ̆m pơlei răt dơ̆ng 4 tŏ, akŏm đĭ đăng lơ̆m pơlei đei 11 tŏ bơih. Dang ei yak 2,30 km ‘nŏh nhen jê̆ đĕch. Oei sơ̆ năm jơ̆ng hŏh kơtĕch 1 puăt năr ‘mơ̆i, dang yak hyăo ‘nŏh truh hloi”.  

Hơdai hăm atŏk tơiung mŭk drăm, mih ma duch nă bơngai Nùng tơ̆ plei Quảng Hòa, xăh Tam Giang, dêh char Đắk Lắk oei hơnơ̆ng vei kơjăp dôm tơdrong juăt, jŏh ayŏ kơ dŏ xoang đơ̆ng sơ̆. Hrei ‘nâu lơ̆m pơlei oei đei hlŏh 50 tŏ hnam kơjung đei man thoi hnam so 4 kơlang. Hơbăn ao hrŭk, tơdrong juăt so, tơdrong arih xa soi kơ yang, pơ ‘nhang hơdrĕ oei đei chĕp vei nhen thoi kră sơ̆.

Ƀok Nông Văn Minh, tơ̆ plei Quảng Hòa ăn tơbăt, mă đơ̆ng đei tôm kon jên vă man hnam tih ‘lơ̆ng mă lei lơ unh hnam oei rơih trong pơm hnam nhen thoi hnam kơjung so vă chĕp vei tơdrong juăt đơ̆ng tơpôl: “50 unh hnam đơ̆ng tơring găh Tu mât tơ̆ âu oei chĕp vei kơjăp tơdrong juăt so. Đe ‘nhŏng oh, mih ma duch nă rông ƀôt păng mŏ oh vang vei kơjăp tơdrong juăt ‘lơ̆ng đơ̆ng hơdrĕch kơdih, nhen hơbăn ao hrŭk, dôm kơloăi ƀĕnh so đei ƀĕng chưng, ƀĕng dày, dôm tơdrong et soi đơ̆ng kră sơ̆, lêh năr pơnil khei 7 dăh mă hơri pơyong đei đe yă hơnơ̆ng chĕp vei, pơtho tơƀôh ăn kon sâu đơ̆ng rŏng dơ̆ng”.

Xăh Tam Giang, dêh char Đắk Lắk hrei ‘nâu đei pơjing kiơ̆ đơ̆ng tơmât hơdai 3 xăh Cư Klông, Ea Tam păng Tam Giang so, găh apŭng Krông Năng adrol ki, hăm hlŏh 5.800 unh hnam, loi 25.300 ‘nu bơngai, găh 21 hơdrĕch hơdrung arih xa hơdai. Lơ̆m noh, kon pơlei kon kông đei hlŏh 1 puăt, mă lơ ‘nŏh jĭ bơngai Tày păng Nùng.

Kiơ̆ ƀok Lê Ký Sự, Kơdră vei lăng kon pơlei xăh Tam Giang, xăh đei lơ tơdrong ‘lơ̆ng vă chĕp vei kơjăp tơdrong juăt, jŏh ayŏ kơ dŏ xoang tơklep hăm atŏk tơiung chă tơmang lăng. Khul kơdră tơring oei năng kăl tơdrong tưk tơiung dôm tơdrong juăt, jŏh ayŏ kơ dŏ xoang tơ̆ jơ̆p pơlei pơla: “Nhôn tôch tơrek truh tơdrong chĕp vei jŏh ayo kơ dŏ xoang, lơ̆m Tơdrong jang 6, tơdrong jang 1719 chă pơma nuh hăm Anih vei lăng jŏh ayŏ kơ dŏ xoang vă tơlĕch jên tơgŭm ăn kon pơlei pơtâp pơhrăm, vei kơjăp sư. Đei 1 CLB tơ̆ plei Quảng Hòa oei vei kơjăp tơdrong juăt joh ayŏ kơ dŏ xoang, dôm tơmam tôn reh so kơ kon pơlei. Hrei ‘nâu nhôn oei tơƀôh trong păng hơnơ̆ng pơlung, chă trong tơlĕch dơ̆ng jên vă chĕp vei, pơtâp pơhrăm”.

Tơdrong arih xa tơplih ‘nao, roi đei ƀôh ƀiơ, tơdrong juăt jŏh ayŏ kơ dŏ xoang roi đei kon pơlei năng kăl, pơtho tơƀôh ăn kon sâu đơ̆ng rŏng. Hăm tơdrong chĕp vei, năng kăl đơ̆ng kon pơlei, lơ hnam kơjung, nơ̆r pơma, hơbăn ao hrŭk păng tơdrong soi kơyang pơ ‘nhang hơdrĕ đơ̆ng kon pơlei Nùng tơ̆ pơlei Cao Bằng tŏk bŏk đei chĕp vei păng păr ang tơ̆ plei hle Đắk Lắk./.