Hăm Gre păr drone HD580 choh jang sa kơjă kơjên 364 triu hlak jên, kĕ chơ trăp 70 kĭ, dôm năr ou ki, ‘nhŏng Hoàng Văn Thiện (45 sơnăm, oei lơ̆m tơring Ea Ô, dêh char Dak Lăk) iŏk đei lơ nơ̆r pơkăp hơvơh pruih phŏng mơ̆r, pơgang ăn mir pơgar sâu riêng păng krô̆i hroi. Hơgăt teh mir pơgar ŭnh hnam ‘nhŏng đei truh 10ha, kơna gre păr drone sa roi iung jang ‘lơ̆ng hloh dơ̆ng. ‘Nhŏng Thiện tơbăt:“Ba prăt năr vei lăng năng tông mir pơgar chehphe, krô̆i hroi. ‘Ngoăih iŏk yoa Drone vei lăng năng tông mir pơgar ‘long pơtăm ŭnh hnam, đei năr rơvơn ba oei chă pruih hloi pơgang, phŏng mơ̆r ăn chŭn na ƀa đak, chehphe, sâu riêng, krô̆i hroi đe hloi. Lơ̆m mĭnh năr ba chă pruih ăn mĭnh ƀar jĭt hektar păng iŏk đei kon jên đe hơpăh ăn lơ̆m 1 năr đơ̆ng 3-4 triu hlak jên. Đei gre păr ou tôch rơvơn, mĭnh păh vei lăng năng tông ‘long pơtăm ăn ŭnh hnam ‘lơ̆ng hơ iă mĭnh păh chă jang ăn kơ đe hơvơh pruih mir pơgar đe dơ̆ng, tơgŭm ăn jang sa đei iŏk yoa sơđơ̆ng hloh.” 

‘Nhŏng Đinh Văn Nguyên, oei lơ̆m tơring Bờ Y, dêh char Quảng Ngãi, tơbăt, ŭnh hnam đei 3ha sâu riêng hlôi đei plei. Truh khei pơyan jang kăl, hơvơh đe chă jang jĭ ưh kơ gan đei, ‘nhŏng tơchơ̆t răt gre păr ưh kơ đei bơngai vơ̆r ou. ‘Nao chă iŏk yoa lơ̆m 1 khei, ‘nhŏng ƀôh hơdăh tơdrong đei jơnei hơ iă kơ kmăi kmŏk ou: dă ƀiơ̆ tơhoach năr jang adoi sơđơ̆ng jơhngơ̆m jăn ăn pơ đĭ lơ̆m ŭnh hnam dơ̆ng.“Pêng hektar sâu riêng tơdăh bơ̆n chă pruih kơdih lei tơhiong 4 năr jang lơ̆m 1 ha păng akŏm lơ̆m 3 hektar ‘noh tơhoach truh 12 năr jang, mă lei hăm kmăi pruih hăm gre păr ou ‘noh lăp kơtĕch 2-3 jơ ‘noh đang bơih. Iŏk yoa gre păr ou lơ̆m choh jang sa ‘noh ‘ngoăih pơkom găh đak, phŏng mơ̆r, jơhngơ̆m jang oei đei tơdrong rơvơn dơ̆ng ‘noh sơđơ̆ng ‘lơ̆ng ăn jơhngơ̆m pran jăng grăng akou ăn rim bơngai dơ̆ng.”

Tây Nguyên ‘noh tơring pơtăm chehphe, tiu, sâu riêng să hloh lơ̆m teh đak hăm dang 800.000 ha, tim mă jô̆ hăm kơhrĕng rơbou haktar ‘long pơtăm. Kiơ̆ đơ̆ng yă Trịnh Thị Vân, Kơ iĕng Kơdră chĕp pơgơ̆r Hơnih vei lăng kon pơlei tơring Ea Knếch (Dak Lăk), tơring đei hloh 10.000 ha teh choh jang sa, mĭnh poăt hơgăt teh ou ‘noh sâu riêng. Hăm dơnơm ‘long kơjung hloh 10 met lơ̆m khei ‘năr ‘long plei, kăl đei kơ mơjĭt ‘măng jang vei lăng năng tông lơ̆m sơnăm, tơdrong iŏk yoa drone tơ̆ tơring roi năr roi đei lơ. “Tơring hlôi pơih lăm pơtho tơbăt kih thuơ̆t vă kon pơlei iŏk yoa gre păr ưh kơ đei bơngai vơ̆r lơ̆m choh jang sa nhen pruih pơgang, pruih, prôi phŏng mơ̆r, rei ƀa… tôch ‘lơ̆ng hơ iă. Adoi iung jang hơdoi hăm rim hơnih jang pơtho tơbăt vă pơchoh trong, pơtho ăn kon pơlei iŏk yoa kmăi kmŏk ƀlep kih thuơ̆t, kĭ pơkăp tơring gơ̆h păr kiơ̆ tơdrong tơchơ̆t. Mưh păr, kon pơlei jei tơroi tơbăt ăn hơnih bơ̆ jang vei lăng vă tơdrong jang vei lăng năng tông ‘long pơtăm rơvơn hloh păng sơđơ̆ng hloh.”

Lơm hop akŏm Kuô̆k hô̆i, tơ̆ ‘măng hop akŏm ‘nao ou, bơngai tang măt Trần Thị Thu Phước (Quảng Ngãi) pơma hơdăh: drone dang ei ưh khan lăp jing kmăi kmŏk pơyoa ăn hơdrô̆ choh jang sa, mă oei ‘măng mă blŭng iung jang ‘lơ̆ng dŏng tơgŭm lơ̆m khei ‘năr đei ‘mi kial hơbŭt pơbông pơrăm. Mưh ‘mi kial đak hơbông đak lip truh, drone hlôi gơh dŏng tơgŭm dôm bơngai tŏk bŏk dơ̆ng lơ̆m hơnih đak jăng; chĕp ba ao đông, tơmam drăm sa, đak nhă truh hăm dôm bơngai đei răm. ‘Nou jĭ đei ƀôh hơdăh ‘lơ̆ng hơ iă đơ̆ng iŏk yoa khoa hŏk kmăi kmŏk lơ̆m hơrih sa. Bơngai tang măt Trần Thị Thu Phước akhan, kăl pơjing rơvơn vă hơnih pơm tơlĕch drone lơ̆m teh đak atŏk tơ iung kơtang hloh dơ̆ng, trŏ lăp ăn tơdrong ‘meh vă iŏk yoa roi năr roi kơtang:“Khul kơdră chĕp pơgơ̆r Teh đak kăl đei trong tơchơ̆t kăl vă pơtrŭt rim hơnih mơdro sa lơ̆m teh đak chă tơchĕng hơlen, pơm tơlĕch dôm kmăi kmŏk gơh hơgei kiơ̆ trong iŏk yoa gơh lơ̆m lơ tơdrong. Bơ̆n kăl đei dôm tơmam drăm mă lơ̆m khei ‘năr hmă ‘noh tơmam ou pơ yoa ăn choh jang sa kăl tơgŭm ăn atŏk tơ iung mŭk drăm choh jang sa, chơ tơmam drăm, viễn thông, mălei mưh đei ‘mi kial pơrăm dăh mă găh tơdrong bơ̆ jang vei lăng sơđơ̆ng teh đak ‘noh gơ̆h iung jang hloi nhen lĕ mĭnh kmăi kmŏk păr ưh kơ đei bơngai vơ̆r pơtih gia”.  

Roi năr roi đei lơ kon pơlei choh jang sa Tây Nguyên iŏk yoa drone lơ̆m vei lăng ‘long pơtăm, đei ƀôh hơdăh iŏk yoa kơjăp mưh dă ƀiơ̆ tơhoach năr jang păng pơm hơtŏk pơm ăn ‘long pơtăm jing ‘lơ̆ng plei ăl dơ̆ng. Dôm drone kĕ chơ trăp hloh oei gơ̆h dŏng tơgŭm yak hloh tơdrong lôch răm ăn dôm bơngai lơ̆m jơ ‘năr ‘mi kial đak hơbông lip. Trong găn ga kơtang hloh hrei ou ‘noh kơjă tĕch oei tôch kơmăt kơ yuơ găh lơ drone ou răt tơmơ̆t đơ̆ng teh đak đe. Tơdăh đei trong jang pơtrŭt pơm tơlĕch lơ̆m teh đak, kơjă drone gô pơjei dih băl, tơdrong choh jang sa đei tơgŭm djru ‘lơ̆ng hơ iă hloh păng bơ̆ jang dŏng tơgŭm sar bar jei đei jơnei hloh dơ̆ng.