Anôk mkra mjing kđeh čĭm êmô ƀhu krô Huy Vũ Đăk Đoa (čar Gia Lai) ngă nanao bruă đŭng hruh čiăng mơĭt mnơ̆ng nao kbưi hlăm lăn čar. Ti djiêo anôk đŭng hruh, amai Nguyễn Thị Diễm Kiều- pô anôk bruă, mdơ̆ng sa jhưng điêt, sa čhiên kđeh čĭm êmô krô, dŭm kdô mnơ̆ng leh anăn đĭng blŭ čiăng livestream čhĭ mnơ̆ng. Amai brei thâo: 3 thŭn êlâo, khădah kđeh čĭm êmô krô amai mâo leh hră tŭ yap OCOP 4 mtŭ gưl čar, ƀiădah ăt dleh dưi bi ktưn hŏng dŭm mnơ̆ng dhơ̆ng anôk mnia mblei. Mâo mta mnơ̆ng, ênoh ka truh 100 êbâo prăk hlăm sa kg. Hlăm wưng anăn, bi mlih mrô, ba mnơ̆ng dhơ̆ng ti anôk mnia mblei online đru kơ amai bi mlih. Amai Nguyễn Thị Diễm Kiều brei thâo, mâo  wưng hnư hrui wĭt 1 êklai prăk sa mlan leh anăn mâo dŭm gưl ba čhĭ kơ Singapore.

"Klă sĭt, klei čhĭ hliê knŏng đĭ mơ̆ng 10- 15%, ƀiădah boh tŭ dưn dưi mâo jing dŭm gưl mnơ̆ng lu leh anăn mâo hnơ̆ng lu. Hnơ̆ng ƀĭng hgŭm thâo kơ hmei hŏng dŭm mbah online jing ênoh lu. Klei bi mlih mrô msĕ sơnei đru kơ knơ̆ng bruă lu sơnăk. Êjai hdră mkra mjing mnơ̆ng dhơ̆ng dưi bi lar, grăp čô tŭ mă leh anăn thâo klă ya ênoh yuôm, phung blei ară anei ăt thâo mĭn sơnăk. Dŭm knơ̆ng bruă uêñ mĭn truh kơ hnơ̆ng jăk siñê leh klei kuôl kă hŏng hmei lu sơnăk.”

Ti knơ̆ng bruă duh mkra mnia mblei bruă lŏ hma AgriS Gia Lai, ƀuôn hgŭm Ayun Pa, čar Gia Lai), bi mlih mrô dưi hluê ngă hră mbĭt leh anăn jih hnơ̆ng čiăng kriê dlăng krĭng pla mjing kbâo. Hluê si Trần Thị Lê - k’iăng khua kiă kriê knơ̆ng bruă, bruă ba yua klei mlih mrô đru kơ knơ̆ng bruă msir klei dleh hlăm bruă kiă kriê ênoh prăk, duh bi liê djŏ mta kñăm, mbĭt anăn bi klă jih jang hdră ngă bruă. Boh nik, hlăm klei hrui êmiêt, hră kak mrô brei bi klă pô pla grăp ênhă kbâo, amâo mâo bi čhuai plah wah dŭm gŏ sang pla, nao klă hŏng hdră êlan hrui êmiêt leh anăn bi êran jing hnơ̆ng klei ngă bruă mơ̆ng sang măi.

Amâo djŏ knŏng mdei hŏng dŭm boh tŭ phung, AgriS Gia Lai lŏ dơ̆ng pŏk mlar klei mlih mrô hŏng dŭm hdră Demo Farm (đang war bi hmô). Knơ̆ng bruă bi kƀĭn dŭm klei čih hưn mơ̆ng hră kak lăn, klei hưn kơ yan adiê čiăng mâo dŭm klei mtă kơ ƀĭng ngă lŏ hma kơ wưng pla mjing, hdră pla mjing leh anăn hdră bi mdrơ̆ng hŏng mnơ̆ng ngă.  Bruă bi klă klei duh bi liê hluê klei găl lăn leh anăn yan adiê mơ̆ng grăp krĭng amâo djŏ knŏng mđĭ boh tŭ dưn mkra mjing kƀao ƀiădah lŏ mđing truh mkŏ mjing bruă lŏ hma thâo mĭn, hơĭt kjăp, đru kơ ƀĭng ngă lŏ hma bi hơĭt hdră duh ƀơ̆ng:

"Bi kơ dưn yua kdrăp mrô, ară anei knơ̆ng bruă ngă klei kriê dlăng hŏng grăp čuê lăn. Hmei mkă leh anăn bi mrâo hlăm hră kak Mapinfo. Bruă kriê dlăng yan adiê grăp kdrăn pla mjing bi mguôp hŏng phần mền kriê dlăng êdeh dŭ mdiăng TMS đru rơ̆ng kơ klei hrui êmiêt djŏ wưng leh anăn djŏ ênhă. Kbâo leh koh dưi ba wĭt ti sang măi hlăm wang 24 mmông, rơ̆ng kơ mnuih ƀuôn sang amâo mâo lui liê kbâo.

Bi mlih mrô dôk mkŏ mjing dŭm klei mlih sĭt hlăm bruă lŏ hma Gia Lai. Kluôm čar dưi mkăp 308 mrô krĭng pla mjing hŏng ênhă êbeh 10.700ha, hlăm anăn mâo 255 mrô krĭng pla mjing đru ba čhĭ ( êbeh 10.240 ha) leh anăn 53 mrô krĭng pla mjing ba čhĭ hlăm lăn čar, bi mâo djăp klei čuăn anôk mnia mblei Japon, Dhŭng Korea, China leh anăn Ơrôp. Hlăm klei ba čhĭ, ƀrư̆ mâo lu ƀĭng ngă lŏ hma, êpul hgŭm bruă leh anăn knơ̆ng bruă čŏng ba boh mnga ti anôk čhĭ mnia online, čhĭ kơ phung blei ba yua. Thŭn 2025, ênoh mrô mnia mblei online mơ̆ng Gia Lai  đĭ 9 gưl, dôk tal 37/63 čar, ƀuôn prŏng, bi êdah boh tŭ dưn mơ̆ng bruă ba boh mnga hlăm anôk mnia mblei mrô. Nguyễn Thị Bích Thu, khua anôk bruă mtrŭt mđĭ klei mnia mblei (knơ̆ng bruă tuh tia mnia mblei Gia Lai) brei thâo dŭm mnơ̆ng dhơ̆ng bi mlih mrô jing êpul mnơ̆ng dhơ̆ng ênưih truh hĭn hŏng phung blei ba yua hlăm klei mưng blei yua hlăm anôk čhĭ online:

"Lač kơ dŭm mnơ̆ng dhơ̆ng bi mlih mrô klă sĭt, anăn jing dŭm mta boh mnga doh dưi mkra mjing hluê si boh tŭ. Mơ̆ng pla mjing truh kơ hrui pĕ leh anăn mkra mjing krip, mâo phŭn agha klă nik, mâo ktrâo anôk leh anăn hră tŭ yap čiăng êdi. Dŭm mnơ̆ng dhơ̆ng anei ară anei dôk truh hŏng phung blei ba yua hĭn. Bi anôk bruă hmei srăng mâo dŭm hdră đru, hrăm mbĭt hŏng dŭm hdră hưn mdah, čiăng đru kơ knơ̆ng bruă đĭ kyar hĭn.”

Hdră mtrŭn klei kƀĭn kluôm bruă Đảng čar Gia Lai gưl tal 1, wưng thŭn 2025 - 2030 bi klă bi mlih mrô jing hdră êlan kdlưn hĭn hlăm mđĭ kyar klei kreh knhâo mrâo mrang, mlih mrâo bruă leh anăn bruă duh mkra mrô, nao mbĭt hŏng mkŏ wĭt bruă lŏ hma leh anăn mđĭ ai dưi bi ktưn. Hdră tă anei srăng lŏ jing mnơ̆ng ktrâo anôk čiăng mlih mrô dưi ngă hră mbĭt, kluôm êlam hĭn, pŏk êlan kơ boh mnga Gia Lai truh ti anôk mnia mblei mrâo mrang hŏng hnơ̆ng jăk, klei čih pioh leh anăn ênoh hơĭt kjăp./.