VOV4.Êđê - Ka Sơ\ jing mnuih djuê ana Mạ ti Bon B’Dơng, sa\ Quảng Khê, kdriêk Dak G’Long, ]ar Dak Nông. Ti djiêu êlan dơ\ng kpa\ b’lăk hlăm Bon, jih jang mnuih mpu\ snăk kơ Ka Sơ\, sa ]ô mnuih thâo duah [ơ\ng, myơr leh lăn pô po\k êlan ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo, đru mnuih [uôn sang prăk duah [ơ\ng, ktrâo ata\t mnuih [uôn sang hdră duah [ơ\ng. ~u na\ng jing leh gru bi hmô jăk kơ mnuih djuê [ia\ hlăm klei bi ktưn khăp ]ia\ng kơ lăn ]ar ti ]ar Dak Nông:

    -Kkuh kơ Ka sơ\! Hlăm thu\n êgao ih jing sa ]ô mnuih tu\ jing h^n hlăm mnuih [uôn sang djuê [ia\ ti Dak Nông, ho\ng Hra\ pah mni mnuih ngă lo\ hma mbrua\, lehana\n mâo klei myun yap jing mnuih tu\ kdlưn hlăm brua\ bi ktưn khăp ]ia\ng kơ lăn ]ar. Dưi mơ\ ih kah mbha ho\ng [^ng hmư\ hdră mđung asa\p, kơ hdră go\ sang ih duah [ơ\ng?

     Ka Sơ\: Go\ sang kâo êlâo dih pla mâo 3ha mkrah kphê, lehana\n rông êmô, lo\ pla ktơr, lehana\n pla êtak êbai, mơ\ng năn mâo lu mta pô ba w^t klei tu\ dưn mơh. Êngao kơ rông 30 drei êmô, go\ sang yua êmô pioh pruê đru mdul leh mơh prăk bi liê, lehana\n lo\ ba w^t boh mnga lu mơh. Hlăm thu\n leh êgao klei duh mkra go\ sang ăt hơ^t, mâo ba w^t boh mnga mơ\ng 12 tôn kơ dlông. Kah he\ jih kơ ênoh bi liê adôk mnga mơ\ng 400 – 500 êklăk prăk, t^ng jih mơ\ng brua\ rông mnơ\ng, kphê, ktơr…

Êjai ba yua klei kreh knhâo, go\ sang kâo tui hriăm êmuh lu, nao hlăm du\m adu\ mjua\t bi hriăm, lehana\n w^t tui ngă mtam yơh, boh nik hlăm hdră ma\ brua\. Êlâo dih go\ sang ka thâo ba yua hdră ma\ brua\ mrâo mrang ôh, snăn boh mnga [ia\, [ia\dah ara\ anei mboh leh.

     -Mnuih [uôn sang hlăm Bon B’Dơng mpu\ snăn kơ ih. Êngao kơ brua\ duh m^n kơ klei hd^p găp djuê, ih lo\ đru mnuih [uôn sang kơ klei duh bi liê prăk kăk, lehana\n ktrâo ata\t hdră ma\ brua\ mđ^ kyar mnơ\ng pla mjing?

     Ka Sơ\: Êngao kơ klei duh mkra pla mjing hla\m go\ sang pô, kâo lo\ mtru\t mjhar mnuih [uôn sang, lehana\n đru di`u. Đơ go\ êsei knap m`ai kâo brei di`u kia\ êmô, thu\n dih sa go\ êsei kâo brei êmô, dua go\ êsei kâo ]h^ ho\ng ênoh êlưih pioh di`u rông lo\ mjut, ]ia\ng kơ mgi dih mđ^ kyar klei hd^p mda. Kâo ăt mtru\t mjhar mnuih [uôn sang hriăm hlăm klei duh [ơ\ng, ktrâo ata\t di`u hdră dlăng kriê kphê. }ia\ng kơ brua\ knua\ mâo klei tu\ dưn snăn bi hriăm êmuh, g^r mjua\t hriăm… Kâo ăt mtru\t mjhar di`u ba yua klei kreh knhâo, snăn mnuih [uôn sang hmei ara\ anei pla kphê lu leh mơh…

    -Dưi thâo hlăm brua\ ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo, ih yơh jing mnuih ba ako\, lehana\n mtru\t mjhar mnuih [uôn sang myơr lăn, po\k êlan, đru bi msiam [uôn sang pô?

     Ka Sơ\: Go\ sang kâo leh mnuih [uôn sang mâo lăn dua nah êlan ăt bi myơr sơăi lăn. Asei kâo lo\ đru mguôp êdeh, mdiăng êa pioh mkra êlan ana\n. Mnuih [uôn sang ăt bi sa ai, đru mguôp ai tiê ma\ brua\. Mse\ si êlan dlông truh 570m, hlăm năn mnuih [uôn sang bi mguôp ai tiê ma\ brua\, lehana\n myơr lăn yơh hrăm mb^t bi ma\ brua\ ]ia\ng ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo. Tui si kâo, mkra êlan mâo knu\k kna đru ]uah, boh tâo lehana\n simăng. Lehana\n ]ua dăng êlan ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang mkra. Ara\ anei hlăk ]ia\ng kơ hdră ngă brua\ yơh kơ mnuih [uôn sang ma\. Mnuih [uôn sang bi mguôp ai tiê, [ia\dah brei mâo hdră ma\ brua\ bi djo\ snăn kơh mkra êlan srăng kjăp. Kâo ]ang hmăng kơ Đảng, knu\k kna mđing h^n ]ia\ng hrăm mb^t bi ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo.

     -Dưi mơ\ ih yăl dliê si hdră ih mâo hlăm thu\n 2016?

      Ka Sơ\: Go\ sang kâo rông êmô mơ\ng thu\n 2007, truh kơ ara\ anei mâo leh 20 drei êmô ana mđai, sa thu\n mđai truh 15 drei, t^ng kah knar go\ sang kâo rông êmô yơh mâo ba w^t prăk mnga lu h^n. Kâo t^ng ]ia\ng bi mdjuê êmô mjeh mrâo. Ara\ anei g^r duah prăk ]ia\ng lo\ blei êmô, lehana\n pla tiêu, ]ia\ng kơ thu\n ti ana\p mâo klei đ^ kyar h^n. Tal êlâo h^n asei mlei kâo pô mtam yơh g^r kt^r ma\ brua\ knua\, yua prăk kăk bi mâo klei tu\ dưn. Êlâo kơ ma\ brua\ go\ sang kâo t^ng he\ bi nik. Ara\ anei mnuih [uôn sang hlăm [uôn anei ka mâo ôh hra\ lăn, mơ\ng năn mơh jing dleh dlan kơ klei ]ia\ng ]an prăk mơ\ng Knơ\ng prăk. Ara\ anei akâo kơ Đảng, Knu\k kna, brua\ sang ]ư\ êa ngă brei hra\ lăn, pioh mnuih [uôn sang dưi ]an prăk knơ\ng prăk ho\ng mnga hdjul h^n. kâo ]ang hmăng hlăm thu\n kơ ana\p, go\ sang kâo, lehana\n jih jang mnuih hlăm [uôn hrăm mb^t bi hriăm êmuh hdră duah [ơ\ng, ]ia\ng kơ jih jang go\ sang mâo klei đ^ kyar, lehana\n dưi msir klei ư\ êpa bi hro\ klei [un knap.

    -Ơ djo\ leh, la] jăk kơ ih lu./.

                                                              Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.