VOV4.Êđê - Dưn yua knhuah gru l^ng kahan Awa Hô mâo leh mơ\ng đưm, ung mo# kahan hđăp Hoàng Nhật Tân ti thôn 7, sa\ Ea Ktur, kdriêk }ư\ Kui`, ]ar Daklak tuh êyuh mđ^ kyar klei hd^p mda ho\ng brua\ pla kphê mb^t ho\ng tiêu, jing leh gru bi hmô thâo g^r hla\m klei duah [ơ\ng ti alu\ wa\l.

    Hoàng Nhật Tân kkiêng thu\n 1955, jing mnuih hlăm êpul hgu\m phung kahan hđăp dôk ti thôn 7, sa\ Êa Ktur, kdriêk }ư\ Kui`, ]ar Daklak. Thu\n 1973, nao mu\t kahan, dôk hlăm êpul kahan êa săng êa pui Đoàn 559, Trung đoàn 671 kdơ\ng blah ho\ng Mi. Mlan 6 thu\n 1981, dua ung mo# `u w^t mơ\ng kahan dôk hlăm [uôn sang ti Hưng Hà, ]ar Thái Bình. Go\ sang ngă brua\ pưk hma, jih thu\n êngu\n mlan [ia\dah amâo mâo tuôm djăp ôh hlăm klei hua\ [ơ\ng, kplu\t aguah k[ah tlam, snăn ung mo# di`u kut kat duah anôk hd^p mda mrâo tru\n hriê kơ kwar Dhu\ng. Jua\ jơ\ng tal êlâo ti kdriêk Dak Mil, ]ar Dak Nông, leh kơ năn truh mlan 4/1085, w^t hriê hd^p ti thôn 7, sa\ Ea Ktur, kdriêk }ư\ Kui`.

    Phu\n tal êlâo, dua ung mo# mâo 2ha lăn pla kphê, [ia\dah amâo mâo djăp êa krih, kphê amâo mâo đ^ jing ôh, lehana\n hlo\ng djiê ram jih. Ho\ng knhuah jing leh sa ]ô l^ng kahan, amâo mâo ]ia\ng le\ ôh hlăm klei ư\ êpa, knap m`ai, snăn ksiêm duah hdră duah [ơ\ng hlăm brua\ pla kphê plua\ mb^t ho\ng tiêu. Mơ\ng ana\n truh kơ ara\ anei, mơ\ng 2ha kphê leh khua ana hlăk ana\n, jing leh đang war pla plua\ kphê ho\ng tiêu mtah mda siam s^t. ~u jing leh mnuih tal êlâo hlăm thôn anei lông ngă hdră pla mjing mse\ snei. Ara\ anei go\ sang `u mâo pla leh truh 1ha 6 kphê plua ho\ng ana tiêu, lehana\n 5 sao adôk pla ksu. Ho\ng hdră pla mjing anei, hlăm thu\n 2015 leh êgao, `u mâo pe\ truh 5 tôn kphê, lehana\n 1 tôn 8 tiêu. T^ng jih jang êbeh 400 êklăk prăk. Hoàng Nhật Tân yăl dliê: “Dơ\ng mơ\ng kiê kngan ho\ng, ho\ng knhuah klei jing sa ]ô kahan, tuh êyuh ho\ng jih ai tiê yơh g^r kt^r duah [ơ\ng ho\ng ai tiê êa ho\ hang pô. Ung mo# hd^p hlăm klei mkiêt mkriêm, mkuôm pioh [rư\ [rư\, lo\ tloh blei lăn, po\k phai anôk ma\ brua\. Leh kơ năn mo# ]h^ mnia ung nao kơ hma. Ara\ anei mâo pla mjing leh truh 1ha 6 kphê, lehana\n 5 sao ksu”.

    Hlăm thôn go\ sang `u jing leh gru bi hmô hluê gưt ênu\m klei bhiăn mơ\ng alu\ wa\l, hgu\m mguôp hlăm djăp brua\ mơ\ng thôn. Êngao kơ năn `u lo\ đru go\ êsei mkăn, hrăm mb^t mđ^ kyar klei hd^p mda, đru hlăm klei pla mjing, hlei go\ sang k[ah prăk `u brei ]an, lehana\n đru kơ phung hlăk ai hlăm thôn mâo brua\ knua\ ma\. Nguyễn Đình Viện Khua êpul hgu\m phung kahan hđăp thôn 7, sa\ Ea Ktur, kdriêk }ư\ Kui` brei thâo: “Leh dưi găn klei dleh dlan êlâo dih, ara\ anei go\ sang Tân kreh krui` ma\ brua\ knua\ ru\ mjing lăn ala ]ia\ng mđ^ kyar klei hd^p mda. Leh mâo klei đ^ kyar hlăm brua\ knua\, snăn lo\ po\k brua\ ]h^ mnia kphê, mjing leh brua\ knua\ ma\ kơ lu phung hlăk ai, mse\ si brua\ du\ mdiăng, lehana\n lo\ đru lu go\ êsei dleh dlan mkăn. G^r jih ai tiê mơh hlăm brua\ yang [uôn, ba ako\ hla\m klei tuh jia, mđ^ kyar ngăn prăk kơ knu\k kna… Snăn go\ sang `u jing leh go\ sang thâo bi hmô jăk, năng jing sa ]ô kahan awa Hô. Ung mo# di`u dưi ngă klei ana\n.Ho\ng ai tiê “Bi ktưn jing klei khăp kơ lăn ]ar, khăp kơ lăn ]ar brei mâo klei thâo bi ktưn” dưi mâo klei bi hmô jăk kơ [^ng hgu\m mkăn hriăm lehana\n tui hluê”.

   Phan Viết Long, Khua êpul hgu\m phung kahan hđăp sa\ Êa ktur, kdriêk }ư\ Kui` brei thâo: Hdră êlan mơ\ng êpul hgu\m phung kahan hđăp sa\ jing [^ng hgu\m thâo bi đru hdơ\ng găp hla\m brua\ duah [ơ\ng, đru [^ng dôk hlăm klei dleh dlan. Thu\n 2015, êpul hgu\m mâo 458 ]ô [^ng hgu\m, kno\ng mâo ma\ 3 ]ô le\ hlăm klei dleh dlan. Dlăng kluôm jih jang klei hd^p mda mơ\ng man dưn kơ dlông, ênoh [^ng hgu\m thâo mâo, lehana\n mdro\ng sah hla\m brô 35%. Grăp thu\n, mko\ mjing klei bi mkrum mguôp keh bi đru, k`ăm đru kơ [^ng hgu\m dôk hlăm klei dleh dlan ]an amâo mâo t^ng mnga ôh. Êngao ana\n, lo\ mâo “Hdră mkiêt mkriêm, hluê hriăm klei Awa Hô mta”, ru\ mdơ\ng sang bi đru kơ mnuih [un. Phan Viết Long, Khua Êpul hgu\m phung kahan hđăp sa\ Êa Ktur la]: “Êlâo h^n jing hluê ngă hdră mtru\n mơ\ng Êpul hgu\m gưl dlông, êpul hgu\m ]ar, hlo\ng kơ kdriêk, hlăm năn rơ\ng kơ jih jang [^ng hgu\m bi thâo duah [ơ\ng ho\ng klei kjăp, jing klei Êpul hgu\m kdriêk mâo nanao mta k`ăm ]ua\n, ana\n jing mđ^ ai jih jang ayo\ng adei hlăm [^ng hgu\m phung kahan hđăp hriăm kơ klei duah [ơ\ng mrâo, ba yua hlăm klei pla mjing lehana\n rông mnơ\ng, mse\ ho\ng sang Tân anei, êngao kơ brua\ kreh krui` duh mkra pla mjing tiêu pla hlăm đang kphê, êjai ana\n mnuih [uôn sang riêng gah ka thâo yua ôh, snăn sang Tân lông ngă leh, lehana\n ba w^t klei tu\ dưn jăk”.

    Kpưn đ^ ho\ng klei g^rjih ai tiê, ]ia\ng mko\ mjing go\ sang pô mâo klei hd^p trei mđao, yâo mơak êđăp ênang, Hoàng Nhật Tân năng leh yơh ho\ng ana\n “Ling kahan awa Hô”./.

                                                 Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.