VOV4.Êđê - Lăn Dap kngư dôk găn hlăm sa yan bhang không k[ah êa kjham êdi t^ng hlăm 100 thu\n ho\ng anei. Du\m êtuh êbâo go\ êsei mnuih [uôn sang le\ hlăm klei dleh dlan kyua amâo mâo êa yua. {ia\dah hlăm đa đa anôk, le\ lo\ mâo klei mdê, ana\n jing du\m knơ\ng kdơ\ng êa ăt bo\ [‘[im êa amâo mâo mkăp ôh kơ mnuih [uôn sang pla mjing, êjai ana\n, ti lu boh [uôn, mnuih [uôn sang le\ hlăm klei k[ah êa mnăm, êa yua kjham êdi, snăn du\m knơ\ng kdơ\ng êa doh pioh êa mse\ snăn. 

     Kdriêk Krông Pa jing sa hlăm du\m alu\ wa\l hla\m ]ar Gialai tuôm ho\ng klei k[ah êa kjham êdi. Lu anôk hlăm kdriêk, lu ako\ êa hnoh, êa [a\ng jih khuôt mơ\ng sui leh, mnuih [uôn sang amâo lo\ mâo êa yua ôh du\m hruê kăm ho\ng anei leh. Lu boh [uôn, mnuih [uôn sang hlua\ dang tui duah êa, [ia\dah knơ\ng kdơ\ng êa Ia Mlah, mâo duh bi liê êbeh 750 êklai prăk ti sa\ Ia Mlah, dưi mgơ\ng truh 54 êklăk m³ êa, ăt dôk mgơ\ng bo\ êa [ia\dah amâo mâo po\k ôh êa kơ mnuih [uôn sang yua. Tạ Chí Khnah, K’ia\ng khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa kriêk Krông Pa, brei thâo, knơ\ng kdơ\ng êa Ia Mlah, lehana\n du\m ênao mgơ\ng êa hlăm kdriêk ka dưn yua jih ôh klei gưl pô, kyua brua\ ngă ka ênu\m. Knơ\ng êa anei kno\ng dưi krih ho\ng du\m ênha\ pla mjing je\ giăm, bi hlăm du\m anôk kbưi dôk guôn mâo mnuôr êa êlâo kơh:“Knơ\ng êa Ia Mlah mâo ru\ mkra lehana\n ba yua mơ\ng hlăk thu\n 2009. {ia\dah, kyua brua\ duh bi liê ka ênu\m, mơ\ng năn ka dưi yua jih ôh êa mâo. Mse\ ho\ng brua\ mkra mnuôr mbông êa, mâo prăk WB duh bi liê, hlăk hlê dôk bi ruah pô ngă brua\ ho\ng ênoh êbeh 100 êklai prăk. Tal dua le\, kơ klei ru\ mjing lo\ lăn ho\ng ênoh 41 êklai prăk ara\ anei hlăk hlê dôk ngă, kyuana\n klei ]ia\ng mkăp êa kơ brua\ pla mjing ka truh ngă mơh”.

Ru\ mkra pơ\ng êa doh, [ia\ amâo mâo nga\ brua\ ôh lui] liê pra\k êklai ti mang.   

    Tui si klei ]ua\l mka\, knơ\ng kdơ\ng êa Ia Mlah mâo klei dưi krih mđoh êbeh 5.500ha mnơ\ng pla mjing, lehana\n mkăp êa yua kơ hlăm brô 36 êbâo go\ êsei, lu jing mnuih djuê [ia\ hlăm 6 sa\ kr^ng taih kbưi kdriêk krông Pa. Boh djo\, leh 7 thu\n mkra mjing, lehana\n ba yua, knơ\ng êa anei dưi đru leh kơ du\m pluh êbâo go\ êsei mnuih [uôn sang hlăm kdriêk Krông Pa dưi găn klei k[ha êa kjham êdi anei. {ia\dah kyua klei duh mkra ka leh, lu boh [uôn ăt dôk guôn, amâo mâo thâo ôh êla srăng mâo êa yua mơ\ng knơ\ng kdơ\ng êa anei?

     Amâo mâo djo\ kno\ng ho\ng knơ\ng êa, adôk mâo klei amâo mâo djo\, [ia\dah ho\ng du\m anôk mkăp êa doh ti ]ar Gialai ăt mâo mơh. Êjai mnuih [uôn sang dôk knap m`ai kyua amâo mâo êa mnăm, snăn du\m êtuh anôk brua\ êa doh mâo duh bi liê leh ho\ng klei kjăp, [ia\dah amâo mâo ba yua ôh. Ksor Mu\`, Khua [uôn Thim, sa\ Phú Cần, kdriêk Krông Pa brei thâo, thu\n 2006, mâo duh bi liê leh kơ [uôn sa anôk brua\ êa doh, [ia\dah kno\ng mâo ba yua ma\ 1;2 thu\n lehana\n jhat yơh. Mnuih [uôn sang lo\ bi nao dja\t êa hnoh, êa krông, [ia\dah thu\n anei êa hnoh leh jih khuôt, bi êa krông Pa le\ ]ho\ amâo mâo dưi yua ôh. Ksor Mu\` la]:“Kâo ]ang hmăng kơ kdriêk, sa\ lo\ w^t ksiêm duah brei êa jua kơ mnuih [uôn sang yua, ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang mâo yua êa doh. Anôk brua\ êa doh mâo mkra leh mơh, [ia\dah ara\ anei jhat rai leh jih, bi êa krông ]ho\ snăk sơưn amâo mâo thâo yua ôh”.

Hla\k êjai êa bi du\ mdia\ng ba w^t kơ [uôn sang do\ng klei k[ah êa yua kơ mnuih [uôn sang.    

      Ho\ng lu phu\n prăk mdê mdê, mse\ si prăkmơ\ng hdră brua\ ala ]ar mkăp êa doh, lehana\n bi mdoh wa\l hd^p mda, prăk hdră brua\ 134, 135… kluôm ]ar Gialai mâo mkra mjing leh 304 anôk brua\ êa doh kơ du\m boh [uôn. Leh mâo bi êdah kơ klei amâo mâo jăk mơ\ng yan adiê ngă mđia\ không ktang, ho\ng êbeh 7 êbâo go\ êsei mnuih [uôn k[ah êa yua ara\ anei, ]ar Gialai bi kngăr kyua ênoh 96 anôk brua\ êa doh amâo mâo thâo yua ôh, 28 anôk brua\ êa doh yua ma\ taih tưt. Êjai ana\n, pra\k bi liê kơ grăp anôk mkăp êa doh mơ\ng 200 êklăk prăk truh 5 êklai prăk. Ho\ng 124 anôk mkăp êa doh amâo mâo ba yua ôh, snăn prăk knu\k kna lu] liê hơăi mung mang du\m êtuh êklai prăk.

     Tui si du\m gưl kia\ kriê, đơ anôk brua\ mkăp êa doh mơ\ng kdriêk kia\ kriê. Knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Gialai tuôm mâo leh hra\ mơar bi kla\: Lu anôk brua\ mkăp êa doh jhat rai kbia\ hriê mơ\ng klei mkra, klei kia\ kriê ba yua amâo mâo klei ăng êmăng, brua\ sang ]ư\ êa kdriêk, sa\ amâo mâo klei lo\ mkra w^t ôh tơdah tuôm ho\ng klei jhat, mơ\ng ana\n hlo\ng jhat jih, amâo mâo thâo yua ngă lu] liê prăk knu\k kna mang; êngao ana\n du\m knơ\ng dhar brua\ k[ah klei đua klam, klei mtru\t mjhar. S^t yơh êjai hlăm klei k[ah êa kjham mse\ ho\ng ara\ anei, du\m kdriêk bi mâo klei akâo kơ ]ar duh bi liê, lo\ mkra w^t du\m anôk brua\ êa doh, lehana\n ]ar lo\ akâo kơ gưl dlông.

Ênao knơ\ng kdơ\ng êa Êa Mlah bo\ êa, [ia\ amâo mao đru kơ mnuih [uôn sang ti lu boh [uôn.      

   Ti anôk ma\ brua\ ho\ng k’ia\ng khua knu\k kna Nguyễn Xuân Phúc, lehana\n khua phu\n brua\ lo\ hma, Khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Gialai Võ Ngọc Thành mâo leh klei akâo truh 31 êklai prăk pioh mghaih msir klei k[ah êa ara\ anei, êlâo h^n duah êa mnăm, êa kơ mnuih [uôn sang kr^ng k[ah êa pioh yua. Ăt hlăm klei ma\ brua\ anei, ]ar Gialai hưn, amâo mâo djo\ kno\ng du\m anôk mkăp êa doh, [ia\dah wa\t knơ\ng kdơ\ng êa pro\ng mse\ mơh, leh ba jao kơ gưl kdriêk kia\ kriê, ăt mâo klei amâo mâo jăk mơh, lehana\n truh kơ ara\ anei knơ\ng kdơ\ng êa khuôt lehana\n thu krô leh sơăi. Võ Ngọc Thành, Khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Gialai la]:“Leh tio\ nao lu êpul ksiêm dlăng, snăn [uh, hlăm klei kia\ kriê du\m knơ\ng kdơ\ng êa, snăn kdriêk ma\ brua\ amâo mâo klei tu\ dưn ôh. Kyua klei thâo, klei mưng mơ\ng mnuih kia\ kriê bi mlih nanao, jing mnuih kia\ kriê ka thâo b^t ôh si srăng kia\ kriê bi jăk, mơ\ng năn lu knơ\ng êa mơ\ng kdriêk kia\ kriê jih thu khuôt. Klei anei hmei [uh, lehana\n mâo klei ]ia\ng akâo, hlăm klei g^t gai kia\ kriê, ba yua knơ\ng kdơ\ng êa kơ ana\p, brei mbha gưl bi mnga]”.

      Hlăm klei mđia\ không k[ah êa kjham ti Gialai brei [uh, du\m knơ\ng kdơ\ng êa, anôk brua\ êa doh mâo duh bi liê leh du\m êtuh êklai prăk, leh kơ năn lui hơa\i mung mang. Êjai ana\n, mnuih [uôn sang ti lu boh [uôn lo\ le\ hlăm klei knap m`ai kyua k[ah êa yua. Anei yơh jing klei amâo mâo djo\ êdi, năng brei mâo klei bi mlih mtam./.

                                                      Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k.