VOV4.Êđê - Leh 5 thu\n hluê nga\, hdra\ brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo hla\m kluôm ala jing leh hdra\ brua\ mơ\ng jih jang mnuih [uôn sang hluê nga\ bi mtluk mtlak leh ana\n bi knar hla\m kluôm ala. Jih brua\ kđi ]ar leh ana\n mnuih [uôn sang kluôm ala bi hgu\m kngan, hgu\m ai tiê hluê nga\ Hdra\ brua\ leh ana\n mâo ba w^t leh klei tu\ yuôm bha\n êdi. Kha\ sna\n, a\t adôk lu du\m klei êdu awa\t, gun kpa\k c\ia\ng bi msir ruh mtlaih. Mơ\ng ana\n, brua\ thâo [uh leh ana\n bi mlih du\m klei gun kpa\k ka djo\ mơ\ng klei bhia\n, hdra\ mtru\n jing klei c\ia\ng ba mtru\n pioh mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo mđing truh kơ boh s^t leh ana\n kla\ s^t đru mguôp hla\m brua\ bi mđ^ h^n klei hd^p mda, ai tiê leh ana\n klei m^n mơ\ng mnuih [uôn sang, bi mlih [o# mta kr^ng [uôn sang:

      Ti c\ar Đồng Tháp, lu mnuih [uôn sang hơ\k kdơ\k brei thâo: hdra\ brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo jing sa hdra\ êlan djo\ kla\ mơ\ng Đảng, Knu\k kna; djo\ ho\ng klei c\ia\ng mơ\ng lu mnuih [uôn sang, jing hdra\ êlan djo\ ho\ng ai tiê mnuih [uôn sang. Truh kơ ara\ anei, ti alu\ wa\l anei mâo leh 27 sa\ dưi tu\ yap jing djo\ ho\ng hnơ\ng c\ua\n kr^ng [uoon sang mrâo. Hla\m 5 thu\n êgao, Đồng Tháp iêo mguôp leh mâo êbeh 33.500 êklai pra\kl pioh duh bi liê hluê nga\ hdra\ brua\, hlam ana\n mâo êbeh 700 êklai pra\k kyua mơ\ng mnuih [uôn pô c\o\ng đru mguôp. Mơ\ng ana\n, [o# mta kr^ng [uôn sang kluôm c\ar bi mlih ja\k siam. Nguyễn Anh Kiệt, sa c\ô mnuih [uôn sang ti kdriêk Thanh Bình hơ\k m’ak lac\: “ Mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo sra\ng nga\ bi mlih lu mta. Nga\ brua\ mđ^ kyar brua\ duh mkra mâo klei bi mlih mrâo, du\m klei bhia\n mtru\n, klei hd^p dhar kreh a\t mâo lu klei đ^ kyar mơh. Mơ\ng ana\n, mnuih [uôn sang dưi bi mje\ mjuk, bi êmuh hria\m. Mơ\ng ana\n brei [uh mnuih [uôn sang c\ia\ng bi thâo săng leh ana\n hluê nga\ brua\ mơ\ng pô c\ia\ng hra\m mb^t ho\ng brua\ knu\k kna alu\ wa\l mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo.”

      Ti anôk bi k[^n kluôm ala Adu\ brua\ gai dla\ng brua\ kr^ng [uôn sang mrâo thu\n 2016 mko\ mjing hla\k mlan 3 ti Cần Thơ, klei hưn mdah mơ\ng Adu\ brua\ gai dla\ng brua kr^ng [uôn sang mrâo Gưl dlông lac\ kla\ leh t^ng truh kơ ara\ anei kluôm ala mâo êbeh 1760 sa\ ho\ng ênoh 19,7% djo\ ho\ng hnơ\ng c\ua\n kr^ng [uôn sang mrâo; mâo 17 anôk brua\ gưl kdriêk dưi mâo Khua knu\k kna tu\ yap djo\ hnơ\ng c\ua\n kr^ng [uôn sang mrâo. Hla\m ana\n, kơ klei tu\ brei [uh: brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo đru mguôp leh pro\ng hla\m klei bi mđ^ klei hd^p mda ai tiê klei m^n mơ\ng mnuih [uôn sang, bi mlih [o# mta kr^ng [uôn sang. 

      {ia\, du\m klei ka djo\, klei dleh dlan a\t bluh mâo leh ana\n bi êdah mơh hla\m klei hluê nga. Hlam ana\n, klei bi kpleh kơ klei tu\ hluê nga\ plah wah du\m kr^ng kwar a\t [rư\ hruê [rư\ mao klei bi mdê êdi. Tơ ênoh djo\ hnơ\ng c\ua\n mơ\ng kr^ng Ngo\ kwar Dhu\ng jing êbeh 46% sna\n ti kr^ng c\ư\ c\hia\ng t^ng kơ Dưr le\ mâo kno\ng êbeh 6% leh ana\n kr^ng Dap Kngư mâo 15,5%. Êngao kơ ana\n, du\m brua\ mse\ si klei bhia\n kriê dla\ng bi hgu\m plah wah du\m phun dhar brua\ leh ana\n du\m gưl a\t adôk lu klei gun kpa\k; a\t adôk mâo klei bi tui tio\ êran ho\ng klei tu\ c\ia\ng dja\l djo\ hnơ\ng c\ua\n; klei nư adôk đuôm hla\m brua\ ru\ mdơ\ng kr^ng [uôn sang mrâo ti du\m alu\ wa\l ka mâo hdra\ msir bi leh ôh. Êngao kơ ana\n, klei k[ah klei bhia\n kah mbha, ktuê hluê dla\ng du\m phu\n pra\k hluê nga\ hdra\ brua\ a\t dôk jing sa klei  ka djo\  nga\ hma\i djo\ pro\ng kơ klei mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo. Nguỹên Văn Doanh, Khua Adu\ brua\ Gai dla\ng Hdra\ brua\ k`a\m ala c\ar mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo c\ar Bắc Giang brei thâo:

    “ Kơ klei kah mbha pra\k, c\ar Bắc Giang hmei a\t c\ia\ng jing drei lo\ dơ\ng mđing dla\ng kơ du\m mta klei  kơ ênoh mnuih, kơ  boh pro\ng anôk ala leh ana\n klei tu\ po\k hluê nga\ c\ia\ng kah mbha. Amâo djo\ mse\ si ara\ anei bi kah mbha  hluê ênoh bi knar. Hla\k êjai hluê si klei g^t gai jing amâo mâo nga\ bi mdăk mdue#, đa\m nga\ bi luc\ liê ti mang, [ia\ amâo mao boh phu\n, brua\ phu\n ôh sna\n jing dleh dlan êdi.”

        Nguyễn Minh Tiến, Khua Knơ\ng brua\, Khua Adu\ brua\ gai dla\ng brua\ kr^ng [uôn sang mrâo Gưl dlông lac\ snei: c\ia\ng rơ\ng klei dưi hluê nga\ hdra\ k`a\m mơ\ng hdra\ brua\, mtru\t mđ^ ai tiê du\m alu\ wa\l g^r ktưn djo\ hnơ\ng c\ua\n bi djo\ guôp ho\ng klei dưi leh ana\n brua\ duh mkra mơ\ng pô. Êpul dla\ng brua\ Anôk g^t gai Gưl dlông sra\ng kc\ah mtru\n jao hnơ\ng c\ua\n g^r ktưn mâo hnơ\ng c\ua\n truh kơ thu\n 2020 kla\ klơ\ng kơ alu\ wa\l hluê hdra\ amâo mâo kah mbha bi knar ôh. Hla\m ana\n sra\ng bi mđ^ ktang du\m hdra\ msir c\ia\ng bi mjing ai mtru\t mđ^ kơ du\m sa\ dleh knap kpưn đ^, hrut điêt [ia\ klei bi kpleh plah wah du\m kr^ng kwar; k[^n bi mđ^ kyar hluê prue#; mâo klei bhia\n bi kah mbha, ktuê hluê dla\ng du\m phu\n pra\k hluê nga\ hdra\ brua\. Bi kơ brua\ bi mđ^ klei thâo kơ brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo ti du\m gưl Nguyễn Minh Tiến lac\ kla\:

     “ Kơ brua\ bi mđ^ klei thâo, ai dưi mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo ti du\m gưl, bohnik  kơ du\m gưl kdriêk, sa\ leh ana\n alu\ [uôn. Mđing truh amâo mâo djo\ hla\m brua\ đuic\ ôh, ara\ anei lu alu\ wa\l mrâo êgao hluê si klei lac\ mơ\ng Quốc hội sna\n du\m alu\ wa\l c\ia\ng bi po\k mlar klei bi hria\m brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo kơ phung khua dla\ng Hợp tác xã, pô đang war nga\ lo\ hma, rông mnơ\ng, mduôn [uôn, khua [uôn du\m phung mâo k’hưm. Ana\n kla\ s^t jing êpul hluê nga\ brua\ mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo. Ara\ anei hmei hla\k akâo klei  blu\ mơ\ng Knơ\ng dla\ng brua\ Quốc hội c\ia\ng po\k phai phung dưi nao bi hria\m.”

     Hla\m wưng mơ\ng thu\n 2016 – 2020, hdra\ k`a\m kla\ klơ\ng dưi bi mkla\ jing g^r ktưn mao 50% ênoh sa\ hla\m kluôm ala djo\ hnơ\ng c\ua\n kr^ng [uôn sang mrâo; gra\p c\ar, [uôn pro\ng hla\m gưl dlông mâo [ia\ êdi sa kdriêk djo\ hnơ\ng c\ua\n kr^ng [uôn sang mrâo. Sna\n, mb^t ho\ng brua\ lo\ dơ\ng bi leh ênu\m klei bhia\n, hdra\ mtru\n sna\n brua\ lo\ dơ\ng bi mđ^ ktang klei mtô mblang, bi mđ^ klei thâo săng kơ knua\ druh leh ana\n mnuih [uôn sang ti kr^ng [uôn sang; bi mđ^  hnơ\ng du\m hdra\ brua\ bi lông ktưn mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo jing sa hla\m du\m brua\ c\ia\ng êdi hla\m klei hluê nga\ hdra\ brua\./.

                                                                                               H’Nga pô ]ih hlo\ng ra\k.