VOV4.Êđê - Alu\ Nam Dao, sa\ Nâm Nđir jing sa hla\m du\m alu\ wa\l dleh dlan êdi mơ\ng kdriêk Krông Knô, ]ar Daknông. La\n ala êa juôr ti anei dleh dlan gun kpa\k kyua dôk ti dlông kngư ]ư\, la\n ala sah kba amâo ja\k jing,  brua\ nah gu\ dôk k[ah. Mơ\ng thu\n dih truh kơ ara\ anei, ho\ng klei duh bi liê mơ\ng knu\k kna lehana\n klei đru mơ\ng Knơ\ng brua\ pui kmla\ ]ar Daknông, alu\ Nam Dao mâo leh êlan klei pui kmla\ ala ]ar. Phu\n mka\p pui đru mguôp leh yuôm bha\n hla\m hdra\ mđ^ yar brua\ duh mkra, mkra mđ^ mlih klei hd^p mda, ai tiê klei m^n mnơ\ng dhơ\ng kơ mnuih [uôn sang ti kr^ng anei

Dôk ti kbưi trah dlăng [uh mtam [uôn Nam Dao, sa\ Nâm Ndir dôk ti dlông ]o\ng ]ư\. }ia\ng dưi truh kơ [uôn sang anei, ktuê êlan mđek mđok, troh trôk êlam. {ia\dah mơ\ng krah thu\n dih, mnuih mkra pui kmla\ Daknông du\ ba leh mnơ\ng dhơ\ng, găn ]uôr lo\ lehana\n đ^ nao pha\ ]ư\ ]ia\ng dhiang ba pui kmla\ truh kơ [uôn Nam Dao.

Hriê mko\ mkra ala [uôn mrâo Nam Dao mơ\ng hlăk thu\n 1992, go\ sang aduôn Lý Lục Mui, mnuih djuê ana Dao mb^t ho\ng du\m go\ êsei mnuih [uôn sang kơ anei găn leh lu klei dleh dlan suăi êmăn, kyua amâo mâo pui kmla\ yua. Dôk ti dlông ]o\ng ]ư\, ]ia\ng dlăng tivi snăn nao dlăng kơ [uôn mkăn. {ia\dah, mơ\ng thu\n dih truh kơ ara\ anei, pui kmla\ truh leh ho\ng [uôn Nam Dao. Mb^t ho\ng klei mnuih [uôn sang kreh krui` duah [ơ\ng, mkiêt mkuôm prăk kăk blei mprăp djăp mnơ\ng yua kơ klei hd^p:

“ Hlăk ana\n knap êdi, mlam mma\t truh kno\ng mma\t t^t mơh tu\k kna\ êsei djam. Bi ara\ anei mdul leh, djăp mta ra mnơ\ng mâo leh sơăi, mâo tivi dlăng, mâo hip êa\t, mâo masin boh ]hum ao djăp ênu\m leh sơăi”.

Mơak kyua leh mâo pui kmla\ truh ho\ng [uôn sang, Hoàng Văn Bình brei thâo, klei mơ\ng sui leh mnuih [uôn sang dôk hmăng hmưi, ara\ anei kơh mâo. Ara\ anei jih jang mnuih mâo leh tivi dlăng, anak aneh mâo leh pui mtrang mnga] pioh hriăm hra\ mơar. Pui kmla\ amâo mâo djo\ kno\ng pioh yua mtrang mnga] đu] ôh, [ia\dah lo\ yua hla\m brua\ duah [ơ\ng. Mơ\ng leh mâo pui kmla\, hlăm [uôn mâo leh êsu\ng tăp mdiê, mâo leh anôk mkra kdrăp ngă brua\, anôk tia k[ê` găl ênưih leh s’ăi:

“ Mơ\ng leh mâo pui kmla\ klei hd^p mnuih [uôn sang mdê leh ho\ng êlâo, mâo tivi, mâo hip êa\t djăp mta mnơ\ng, anak aneh mâo pui hriăm hra\ mơar, lehana\n hlăm pưk hma êlâo dih krih êa ho\ng môtơr bi yơ\ng, ara\ anei mâo leh pui kmla\ snăn hdjul h^n, klei hd^p jăk h^n kơ êlâo leh”.

{uôn Nam Dao kbưi ho\ng wa\l krah kdriêk Krông Knô giăm 20km, ho\ng 132 go\ êsei mnuih djuê ana Dao hriê hd^p mda kơ anei êbeh 20 thu\n ho\ng anei leh. Kha\dah mơ\ng sui thu\n leh, [ia\dah mnuih [uôn sang ti [uôn Nam Dao mâo klei knu\k kna lehana\n brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l mđing, [ia\dah klei hd^p mda ăt adôk tuôm ho\ng lu klei dleh dlan. Hoàng Văn Sơn, khua [uôn Nam Dao brei thâo, mơ\ng leh mâo pui kmla\ knu\k kna, klei hd^p mda mnuih [uôn sang mdul leh klei dleh dlan:

“ Djăp mta hlăm klei hd^p, jih jang brua\ ngă mâo leh klei bi mlih, mka\ ho\ng thu\n dih, snăn thu\n anei mâo leh du\m pluh go\ êsei tlaih mơ\ng klei dleh dlan. Pui kmla\ truh ho\ng [uôn sang, ba hriê lu klei jăk găl, tal êlâo jing kơ klei hd^p mda, tu\k kna\ ho\ng pui kmla\ mơh, mâo mnuih blei môtơr kwa\ mdiê bi êran ho\ng pui kmla\, amâo lo\ djo\ mse\ ho\ng êlâo ôh, mâo kno\ng kdô mdiê ăt đue# nao kbưi mơh ]ia\ng tăp kwa\”.

Tui si anôk brua\ pui kmla\ Krông Knô, dôk hla\m knơ\ng brua\ pui kmla\ Daknông, t^ng truh kơ ara\ anei, jih jang 12 sa\, wa\l krah hlăm kluôm kdriêk mâo leh pui kmla\. Êpul êya kia\ kriê bi êran pui kmla\ kơ 2 sa\ Nâm Ka, lehana\n Êa R[in hlăm kdriêk Lăk, ]ar Daklak. Ênoh jih jang du\m boh [uôn hlăm alu\ wa\l mâo leh pui kmla\ truh 97%. Brua\ dhiang ba pui kmla\ kơ [uôn Nam Dao dôk hla\m hdră brua\ mkăp pui kmla\ kơ kr^ng [uôn sang, duh tal êlâo kơ du\m sa\ kbưi hla\m knông lăn, lehana\n kr^ng dleh dlan wưng thu\n 2015 – 2020 tui si khua knu\k kna mkla\ mtru\n. Bùi Văn Liên, khua kia\ kriê brua\ pui kmla\ Krông Knô la]: Hdră mơ\ng êpul brua\ pui kmla\ mprăp jing hgu\m ho\ng du\m gưl brua\ Đảng, brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l, mghaih msir djăp mta klei dleh dlan dhiang ba pui kmla\ truh ho\ng [uôn sang, hma pưk lehana\n grăp go\ êsei pioh mđ^ kyar klei hd^p mda:

“ Păn kjăp mta k`ăm mơ\ng ]ar, lehana\n kdriêk ta\ leh, pui kmla\ Krông Knô hgu\m kjăp kơ du\m sa\ adôk ka bi leh ôh ênoh ]ua\n mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo, jing ênoh ]ua\n kơ pui kmla\, snăn hmei srăng mguôp mb^t ngă brua\ anei ]ia\ng kơ pui kmla\ truh, dưi bi leh ênoh ]ua\n mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo kơ mnuih [uôn sang hlăm alu\ wa\l”.

Brua\ dhiang ba pui kmla\ truh kơ [uôn Nam Dao, sa\ Nâm Ndir, kdriêk Krông Knô, ]ar Daknông bi êdah hdră êlan mơ\ng knu\k kna ho\ng mnuih [uôn sang kr^ng taih kbưi. }ia\ng đoh ba pui kmla\ truh kơ ]o\ng ]ư\, pioh kơ mnuih [uôn sang ti anei hd^p mda, ăt jing sa klei g^r hgao djăp klei dleh dlan, kruak leh hlăm ai tiê phung mkra pui kmla\ krông Knô, Daknông.