Ntào tềng đăp hìu pa geh lơh dờng niam, iăt sền săp kơnòm dềt nhơl ñŏ tàm ƀlàng hìu, mò H’ Pé Niê tàm Ƀòn Trí, sàh Buôn Đôn, càr Dăk Lăk chờ hờp ngan tŭ pơn drờm rài kis hờm ram tŭ do mờ ală nam nhai glar bòl lài do bơh ƀòn lơgar dê, gùng lòt kal ke, rài kis phan bơna jòi mìng tơl sa jăt tŭ. Gơwèt mờ mò, broă tam gơl tŭ do ờ mìng là hìu ơm geh lơh kơl jăp ha là gùng lòt dờng ơnàng, mờ gam là nùs nhơm lơngăp lơngai, pin dờn tŭ làng bol geh Đảng, Dà lơgar, gơnoar atbồ sàh drơng gàr rài kis, geh rài kis broă lơh kơl jăp. Bơh tŭ hơ̆, ală làng bol kis tàm tiah nhàr lơgar bè mò H’ Pé Niê iang nùs đềt mềr mờ ƀòn lơgar, gàr kơl jăp nùs nhơm làng bol tàm tiah nhàr lơgar dê. “Tŭ do làng bol geh kis lơngăp lơngai ngan, Lơh sơnơm, hìu bơsram, gùng lòt… broă lơi kung geh lơm, đơs bal là hờm ram, gơboh gơbài”.

Nùs nhơm chờ hờp bơh mò H’ Pé Niê dê kung là nùs nhơm chờ hờp bal bơh uă hìu làng bol jơi bơtiàn ờ gal cau kis tàm càr Dăk Lăk dê tơnơ̆ mờ ală nam geh tus bal mờ ală broă dong kờl bơtàu tơnguh lơh sa, tơrmù rơƀah kơl jăp. Bơh bồ tơngoh “dong kờl bè ờs”, sàh neh tam gơl pràn tus mờ broă ai geh rài kis broă lơh sa jŏ jòng, lơh geh bơta pràn tờm tàm làng bol. Bơh priă ai càn sa priă cồng ờ uă bal mờ broă tus bal bơh mpồl lơh broă cíñ trị tàm ƀòn lơgar, uă hìu làng bol neh git ngui bơta jăk chài tàm broă lơh sa, bơtàu tơnguh lơh sa hìu nhă, rơhời brồ guh lik klàs rơƀah.

Tus nhai 5 nam 2026, gùt càr Dăk Lăk geh rơlao 833 rơbô 500 hìu làng bol. Tàm hơ̆ gam rơlao 34 rơbô hìu rơƀah, geh 4,13%, mìng is khà hìu rơƀah tàm tiah làng bol jơi bơtiàn ờ gal cau gam di pơgăp 10%. Tàm tơngai lơh broă do, càr Dăk Lăk ai broă tơrmù rơƀah pơn jăt tai là dùl tàm ală kơnòl cíñ trị kwơ màng lài ngan, mờ jơnau kờñ tơrmù khà hìu rơƀah tàm làng bol jơi bơtiàn ờ gal cau bơh 3% rơlao hờ đang pah nam. Nàng lơh geh jơnau kờñ do, gơnoar bơh mpồl lơh broă cíñ trị tàm ƀòn lơgar geh ai là tờm ngan.

Mò H’ Đa Nê Byă, Ƀí thư Ci ƀộ Ƀòn Đôn, sàh Buôn Đôn, càr Dăk lăk pà git, broă tơrmù rơƀah tàm ƀòn gam geh ai sền gròi lài ngan, jào kơnòl broă mùl màl tus tơl đảng viên, tơl kwang bàng tàm ƀòn nàng dong kờl ală hìu rơƀah in. “Bol añ tơrgùm tơnguh broă mblàng yal, lam làng bol tus bal mờ ală broă pơrlòng kờñ gơboh dà lơgar, bè broă bơ̆t bơtàu ƀòn lơgar pa. Ală gah lơh broă atbồ is, mpồl lơh broă tàm thôn, ƀòn kung rơcang dong kờl rài kis broă lơh broă sa, dong kờl làng bol bơtàu tơnguh lơh sa hìu nhă nàng lik klàs rơƀah kơl jăp”.

Bal mờ broă bơtàu tơnguh lơh sa, càr Dăk Lăk sền gròi ngan tàm broă bơto bơtê, tơnguh uă bơta ngăc ngar làng bol nàng tơnguh kơl jăp “nùs nhơm làng bol” tàm tiah ngài, tàm hơ̆ uă ngan là tàm tiah nhàr lơgar.

Tàm ală sàh tiah nhàr lơgar mờ rềp tiah nhàr lơgar tàm đah măt tơngai mŭt càr Dăk Lăk dê, uă broă lơh hìu bơsram geh lơh dờng gam geh jal mhar nàng lơh. Tơngai bơh nam 2025 tus 2030, càr Dăk Lăk geh Đảng, Dà lơgar bơcri rơlao 485 tơmàn đong nàng lơh 5 hìu bơsram jơi bơtiàn ơm sa bic tơn bàr kấp.

Ồng Lê Thanh Sơn, Phó Củ tịc Anih duh broă Làng bol sàh Buôn Đôn pà git, hìu bơsram bàr kấp tàm sàh geh priă bơcri lơh kờp jơh rơlao 158 tơmàn đong, di pal mờ broă kờñ bơsram sră ai rơlao 1 rơbô 150 nă kơnòm bơsram in. Do ờ mìng là broă lơh kờñ bơto bơtê mờ bơsram mờ gam là broă dong kờl rài kis lơngăp lơngai geh bơta kwơ jŏ jòng. “Broă lơh do rơ̆p ai geh bơta niam nàng bơsram sră niam rơlao ai oh kòn làng bol jơi bơtiàn ờ gal cau in, mờ dong kờl làng bol iang nùs ơm kis tàm ƀòn lơgar, bơtàu tơnguh lơh sa mờ gàr niam tiah nhàr lơgar”.

Tŭ rài kis ngai sơlơ kơl jăp, nùs nhơm pin dờn bơh làng bol dê gơwèt mờ Đảng mờ Dà lơgar kung gơguh sơl. Tàm uă ƀòn, ală kra ƀòn, cau geh bơngă pin dờn neh gơs mpồl cau tờm ngan tàm broă mblàng yal, lam làng bol tơnguh uă nùs nhơm rơcang ngăc lài tềng đăp mờ ală jơnau đơs bơh cau ờ niam, lơh tam cah is mpồl tam klăc jơi bơtiàn. Ồng Bàn Tôn Nhất, cau geh bơngă pin dờn tàm sàh Ea Mdroh, càr Dăk Lăk pà git, broă tam dră bè nùs nhơm nàng sền gàr lơngăp lơngai ƀòn lơgar geh lơh sùm: “Añ sùm lam làng bol jơi bơtiàn ờ gal cau pal rơcang ngăc, bañ dờn jơnau bơh cau ờ niam đơs nàng sơgràm tam dră mờ Dà lơgar. Kơnờm lơh niam broă hòi jà làng bol den tàng làng bol tàm do sùm lơh jăt niam gùng dà broă lơh bơh Đảng, adăt boh lam bơh Dà lơgar dê”.

Tơnơ̆ mờr 40 nam lơh jăt broă tam Gơl pa, rài kis lơh sa mpồl bơtiàn tàm uă ƀòn tiah ngài càr Dăk Lăk dê neh tơngŏ geh tam gơl loh làng. Ală gơl gùng pa, ală broă lơh lơh geh cồng nha, ală hìu bơsram gam lơh gơs tàm tiah nhàr lơgar ờ mìng lơh tam gơl muh măt tàm tiah làng bol jơi bơtiàn ờ gal cau mờ gam pơgồp bal tàm broă tơnguh nùs nhơm pin dờn bơh làng bol dê gơwèt mờ Đảng, Dà lơgar.

Jăt ồng Nguyễn Hoàng Giang, Kwang Lam bồ Sờh Jơi bơtiàn mờ Pin dờn Jăt yàng càr Dăk Lăk đơs, tàm tơngai bơh nam 2021 tus 2025, neh geh rơlao 8 rơbô tơmàn đong priă bơh ală broă lơh jăt jơnau kờñ dà lơgar dê geh tam pà ai ală tiah tàm càr in (tàm hơ̆ geh bal càr Phú Yên lài do). Tàm tơngai bơh nam 2026 tus 2030, càr rơ̆p pơn jăt tai lơh geh cồng nha Broă lơh jơnau kờñ dà lơgar dê, pơgồp bal broă bơtàu tơnguh lơh sa mờ prăp gàr niam chài mờ gàr niam rài kis lơngăp lơngai mpồl bơtiàn. “Gơwèt mờ càr Dăk Lăk bal mờ tiah Tây Nguyên dê, broă jơi bơtiàn mờ jăt yàng là broă tờm kơl jăp cíñ trị, mpồl bơtiàn mờ kung là bơta pràn ai bơtàu tơnguh lơh sa kơl jăp. Tŭ ală broă dong kờl geh lơh ndrờm bal đah bơtàu tơnguh lơh sa, prăp gàr niam chài mờ gàr niam rài kis lơngăp lơngai mpồl bơtiàn rơ̆p ai geh tơngu me tờm kơl jăp nàng càr tơnguh bơta pràn, gàr kơl jăp mờ tơnguh nùs nhơm pin dờn bơh làng bol dê tàm gùng dà broă lơh bơh Đảng, Dà lơgar”.

Mùl màl tàm càr Dăk Lăk pà gŏ, drơng gàr rài kis làng bol jơi bơtiàn ờ gal cau, ai geh broă lơh kơl jăp làng bol in là gùng dà broă lơh tờm nàng gàr kơl jăp cíñ trị tàm ƀòn lơgar. Do kung là tơngu me kwơ màng nàng tơnguh mpồl tam klăc gùt jơi bơtiàn, bơ̆t bơtàu kơl jăp “nùs nhơm làng bol” tàm tiah brê bơnơm dờng Tây Nguyên dê.