Lah xã nkual 3 jêr jŏt mha êng, ndơ dŏng viễn thông ta xã Đam Rông 4, n’gor Lâm Đồng hôm hun hao âk đŏng. Điện thoại jêng geh dŏng âk tâm ăp ƀon lan rnoi mpôl đê̆. Mô dơn ăp druh mom, nar lơn ma geh âk bu kuâng ranh dŏng điện thoại pet lât gay pơk uănh nău lư. Nô Liêng Hót Ha Ngát, thôn Mê Ka, xã Đam Rông 4, an gĭt, âk ndơ pơk dŏng, ta điện thoại pet lât dôl dơi nuĭh ƀon lan dŏng tâm nău rêh, nău kan ăp nar:

“Điện thoại pet lât lah du trong rƀŏng rgâl aƀaơ hôm. Nău ma rơh druh ndăm tât geh ri lơn âk nuĭh geh dŏng ngăch. Rmôt công nghệ mbrô nsum mpôl ntop kơl nuĭh ƀon lan cài đặt VneiD, hôm trok tâm mô dŏng prăk măt n’hanh dŏng ndơ pơk ƀư bah ngai đŏng”.

Gay nău rgâl mbrô tâm ƀon lan lơn lah ta ăp thôn, ƀon nkual jru, nkual ngai, nkual rnoi mpôl đê̆ bah n’gor geh nău dơi ngăn ngăn, n’gor Lâm Đồng hŏ njêng rlău 2.650 Rmôt công nghệ mbrô tâm ƀon lan đah rlău 16.300 nuĭh lăp kan nsum. Nău mha êng lah rhiăng nuĭh geh nsing nơm ta ăp thôn, ƀon jêng nuĭh lăp kan nsum tâm rmôt công nghệ mbrô ƀon lan đŏng. Đah nău nsing nơm n’hanh lĕ ma nuih n’hâm ntĭt leo lor rlău dơi mpêr n’gar âk năm deh tât, dŏng công nghệ mbrô, ăp nuĭh geh nsing nơm tâm ăp thôn, ƀon ta Lâm Đồng nsrôih rgŏ jă kon său, nuĭh ƀon lan dŏng điện thoại pet lât gay pơk uănh nău lư, kơt nti nău tă ơm gĭt kan tuch tăm n’hanh rgâl mhe khoa học kỹ thuật. Năm aơ hŏ rlău 72 năm deh n’hanh hŏ dơi rlău 650 rnăk ƀon lan tâm thôn uănh saơ mpeh nuih n’hâm kơt nti công nghệ thông tin tâm ban kơt dŏng geh nău tam điện thoại pet lât tâm nău rêh, wa Ntơ Ha Krong, nuĭh geh nsing nơm thôn Đạ Nhinh, xã Đam Rông 4, nkoch:

“He uănh nău lư, he rƀah gĭt nău lư lam ntŭr neh. Tâl 2 lah tâm điện thoại bu mbơh nkoch phân poh. Moh khay I dơi poh ri he rlong rvăt. Khoa học kỹ thuật, dŏng tơm dja, tơm ri he rlong ôp uănh, he ƀư. Dŭt dơh ngăch lah ta điện thoại. Ndơ dja nuĭh ntĭm nti tâm jay. He pơk uănh ta ntŭk dja, lơi pơk uănh tih ntŭk. Nău lư tâm trôm ndơ dja uĕh geh djơh geh yơn trong uĕh di ri he hăn tĭng trong nê dơm”.

Ntơm bah tât pơk gĭt nău lư tât rvăt năp, công nghệ mbrô dôl rgâl mbrơi nău way bên gŭ rêh bah nuĭh ƀon lan nkual jru, nkual ngai, nkual rnoi mpôl đê̆ n’gor Lâm Đồng. Ta thôn Đam Pao, xã Phú Sơn Lâm Hà, nău tăch, rvăt ndơ ta mạng xã hội jêng way bên đah âk nuĭh ƀon lan. Thôn geh rlău 225 rnăk ƀon lan rnoi mpôl đê̆ K’Ho mbah Cil mât nău kan cheh tanh, tâm nê âk rnăk hŏ dŏng mạng gay nkơnh n’hơ, tăch ndơ geh ƀư n’hanh tĭng ƀư du đêt tăch rgâl an nău kan cheh tanh tâm ban kơt nău rêh ăp nar đŏng. Nô Hoàng La Nhất Duy, nuĭh way jao ndơ ta thôn Đam Pao, an gĭt:

“Ăp nar gâp njŭn ndơ tăch tâm thôn Đam Pao dja da dê. Aƀaơ kônh wa dăn rvăt lơn âk ta Tiktok, Facebook bu tăch live ndơ. Kônh wa aƀaơ ndơ sa ri rvăt bah dih hôm ndơ nsoh ri bu joi rvăt ta trôm mạng da dê đêt nuĭh I hăn sơch ndơ ngăch”.

Tĭng ƀư trong rƀŏng “hăn tĭng jay, goh tĭng mpông”, ăp nuĭh kan tâm rmôt công nghệ mbrô ƀon lan ta n’gor Lâm Đồng dôl lĕ nuih n’hâm ntĭm nti ƀon lan dŏng VNeID, nôp hồ sơ bah ngai, trok tâm mô dŏng prăk măt n’hanh tât dŏng ăp ndơ pơk ƀư dơh ngăch. Ngăn an saơ, rgâl mbrô ta nkual rnoi mpôl đê̆ n’gor Lâm Đồng mô dơn nsing tâm nău dơi tât công nghệ, ma hôm ăp nuĭh geh nău tam ngơi, nuĭh geh nsing nơm tâm ƀon lan gay ntĭm nti rƀŏng trong an nuĭh ƀon lan dŏng công nghệ di trong đŏng. Đah nău mha êng lah xã dŭt jêr jŏt, rlău 96% rnoh nuĭh lah ƀon lan rnoi mpôl đê̆, Sơn Điền ntrŏng ntik n’hao nău khlay kan nuĭh geh nsing nơm lah ngoăy tâm ăp trong nkra gay nsĭt rgâl mbra tât dăch lơn đah ƀon lan. wa Vũ Đức Nhuần, Kruanh UBND xã Sơn Điền, lah rjăp:

“Lah ŭch rgâl mbrô tâm ƀon lan ri nuĭh geh nsing nơm ân lah nuĭh gŭ tâm Rmôt công nghệ mbrô ƀon lan, rnôk n’gluh ăp rnoh nsing di gay sơch nuĭh geh nsing nơm ri mpôl hên n’gluh rnoh nsing di nê lah ân gĭt blău mpeh công nghệ thông tin n’hanh geh nău nsrôih tâm trong dŏng công nghệ thông tin. Jêng lah ăp nuĭh geh nsing nơm tâm ƀon lan ri ân gĭt dŏng ăp điện thoại pet lât gay leo trong ntĭm nti an ăp kon său tâm rnăk wâl, tâm ƀon lan. Sŏk nău nsing nơm bah ƀon lan rgŏ jă ntrŭt nsôr kon său, nsum mpôl tĭng ƀư rgâl mbrô”.

Lor nchrăp kơt nti, dŏng công nghệ n’hanh ntĭt leo lor tâm nău rêh, ăp nuĭh geh nsing nơm bah n’gor Lâm Đồng dôl lah ntung njŏ nsĭt rgâl mbrô tât dăch lơn đah tĭng rnăk wâl, tĭng thôn, ƀon. Ndrel đah ăp Rmôt công nghệ mbrô nsum mpôl ƀon lan, ăp nuĭh geh nsing nơm dôl rgop khlay gay rgâl mbrô lăp ngăn tâm nău rêh.