Duk joi ka bah wa Trần Quang Vịnh, gŭ tâm phường Hoài Nhơn Đông, n’gor Gia Lai mhe tât ndrâm dak lêng Quy Nhơn jêh âk nar hăn tâm dak lêng. Ka ngừ bêng duk, ntơm geh leo nchuăn hao kơh. Tâm rnôk nteh máy tàu, nau tâm kuăl jă ƀư nau kan, wa Vịnh mô geh nau rlu rlau. Nau kan bôk năp lah mêt uănh tay săm ƀŭt, ndơ dŏng mêt uănh nau kan ndrel ƀư jêh ăp săm ƀŭt mbơh đă nau kan tĭng nau ntrŭnh. Nê lah nau ma nŭih hăn joi ka dak lêng kơt wa Vịnh mât nâp nâl tâm ăp rnôk hăn lơh joi ka bah nơm ndrel rgip nau ndrel lam dak rdâng nau sŏk joi tih dôih IUU:‘Máy mêt uănh ri pơk tâm 24/24, nau geh nkoch mbơh mêt uănh nau kan bah phung hên lĕ nklih tay nau mbơh, săm ƀŭt ƀư kan ân tĭng ma nau ntrŭnh đă bah Ngih dak, mô geh dơi tih dôih pháp luật. Hăn dak lêng ri săm ƀŭt ân tŏng, rnôk tât tâm ndrâm dak lêng. Nhŭp joi ka ân geh ƀư nâp tâm nau ntrơn rgâl ƀư tĭng tâm di đah nau sŏk joi tui ka geh mbơh luh. Phung hên gĭt lah nau kan tih pháp luật bah Ngih dak mô di lah nau ntrŭnh mhal’.

Mô knŭng ƀư tĭng ăp nau ntrŭnh mpeh săm ƀŭt, ndơ dŏng đăp mpăn, nau mĭn mô geh ƀư tih nkuăl dak lêng bah dak ba dih geh ƀon lan n’gor Gia Lai uănh năl kloh lơn. Nŭih tơm ƀĭt leo duk Nguyễn Văn Minh tâm phường Hoài Nhơn Đông ân lah, ăp nau ntrŭnh nar lơn ma rjăp lơn gay jêng du gưl nau kan bah nŭih hăn joi ka tâm dak lêng:‘Nau ntrŭnh bah Ngih dak ri nŭih ƀon lan kơt tĭng ƀư, săm ƀŭt rnôk nkoch mbơh nau ntơm hăn ân geh tŏng ăp, ao nthông, dĭng mpuh n’hât ŭnh geh tŏng ăp. Nau tih nkuăl dak lêng dak ba dih ri rnôk aơ kônh wa mô geh nŭih janh tay ôh”.

Ntơm bah bôk năm 2025 tât rnôk aơ, n’gor Gia Lai mô geh nau nkah lah đah duk ka tih dôih rdâng sŏk joi IUU. Đại tá Lê Văn Hoà, Kruanh ntŭk kan mêt uănh duk ka dak lêng Biên phòng Mũi Tấn, Rnâng kan rđau tahen Biên phòng n’gor Gia Lai mbơh, nau tă geh dơi aơ geh nau rgop bah nau kan n’hao nau mêt uănh ndrel nkah mbơh ơm nau tât geh ƀư tih. Tâm nkuăl ndrâm duk ka, rmôt Biên phòng nkre uănh duk joi kan, nkre nkoch mbơh, ntĭm đă ƀon lan; ‘Rmôt kan ƀư nau kan nkoch trêng đah ƀon lan jêh ăp rnôk hăn joi ka tâm dak lêng mpeh nau rgum tâm ndrâm duk ka, nkre geh mã quét QR đah ăp nau kan mô dơi geh tât tih bah IUU. Đah ăp nau tât ƀư tih ăp nau ntrŭnh ri rmôt kan mra geh rklaih rjăp lơn gay ma đăp mpăn tâm nau kan doh rklaih nau tih mhal bah Việt Nam”.

Ndrel ma nau mêt uănh sŏng, nau kan dôl njêng du nau kan mêt uănh tâm nau kan sŏk joi. Tâm 3 ndrâm dak lêng duk ka Quy Nhơn, Đề Gi ndrel Tam Quan, n’gor Gia Lai, ntrong eCDT geh dŏng gay mât duk ka hăn lăp ndrâm dak, rnoh geh yơk luh leo ndrel joi kloh tu tơm geh tui ka. Dĭng lĕ 5.609 duk ka geh đăng ký tâm n’gor lĕ geh leo rnglăp dŏng eCDT. Rlau 3.400 duk ka geh jong ntơm 15 mét hao gŏ lơ geh nchih dŏng trong hăn joi điện tử.

wa Nguyễn Anh Dũng, Groi Giám đốc Ndrâm duk ka Gia Lai, mbơh, nhật ký kơl an n’huch nau nkoch mbơh ân ƀon lan joi ka, nkra lah n’hao nau dăng dơi nau mêt uănh, tâm rđil rnoh mrô kan: ‘Tĭng nau mbơh mhe bah ăp duk ka jong rlau 15 mét ân geh dŏng nhật ký điện tử hŏ geh kônh wa kơt leo lăp dŏng yor păng nơih ueh, kônh wa hăn sŏk joi ka knŭng kâp pơk máy nkoch mbơh klơ App, sit tât ndrâm duk ka ntrơn joăl lah jêh hôm, mô kâp nchih ma ty, mô klach nau geh tih, duk joi ka mra gĭt ntŭk trong hăn joi ka ndrel ntŭk duk nê hăn. Rnôk lep tât ntrong ƀư kan kơt aơ ri tâm N’gâng kan ndrel ăp rmôt kan kŏ geh uănh saơ ăp duk ka hăn tâm di đŏng lah mô mra dơi geh mbơh tâm rnoh mbơh kloh rvah bah ăp til ndơ nơm geh joi bah kônh wa rnôk aơ ueh ngăn”.

            Rdâng nau sŏk joi IUU mô knŭng nsrŭng tâm nau nkân uănh ndrel mhal tih. N’gor Gia Lai dôl ăp nhoat ƀư tĭng nau n’huch rnoh mrô duk mô hôm tâm di ma nau đă geh sŏk dŏng, nkre tâm kơl an ƀon lan ntrơn rgâl nau kan. Tĭng nau ntrŭnh kơl an gay ma n’huch nau kan ân ueh nơih, ntrơn rgâl nau kan, n’gor geh 999 duk mpan geh đăng ký ƀư mhe nau kan đah nau ŭch geh prăk dŏng nklăp 329 rmen, ndrel ma nê lah 914 nŭih kan đăng ký kơl an ntrơn rgâl nau kan. Tât lơ 15/9/2026, n’gor Gia Lai hŏ uănh năl 367 duk, ân dŏng kơl an 275 duk, đah rnoh prăk bơi tât 51 rmen prăk.

Wa Trần Quốc Khánh, Groi Giám đốc N’gâng kan tuch tăm ndrel ntŭk ntu Gia Lai, mbơh, n’gor dôl lŏ ntrŭnh nau ntrŭnh aơ tĭng trong ƀư nau n’huch duk mpan đah nau pă kan pah mhe ân ƀon lan nhŭp joi ka:‘Phung hên kơp nau kan nchlơi dŏng duk ka tât năm 2030 mra huch geh 1943 duk đah rnoh prăk 756 gay ntrơn leo mpeh ăp ntŭk kan xã nchih mbơh rmôt kan nau kan ndrel ntrơn leo tât ăp xã gay ma trok pă, phung hên ntĭm mbơh mpeh nau kan, nau ƀư kan, rnôk aơ ăp xã dôl ăp nhoat trok prăk mpeh ăp ntil ndơ mô hôm dŏng. Đah nŭih ƀon lan joi ka ri manh rnôk kan nkoch mbơh nau tât ăp rnăk, ăp thôn gay ntrŭnh mbơh nau kan ntrơn rgâl nau kan”.

Ntơm bah ăp rnôk hăn tâm dak lêng, ăp rnôk hăn tât ndrâm dak lêng gay ma nchih nkoch nau, mât nau nkoch mbơh rnôk nơm hăn kan ndrle hăn joi kloh tu tơm bah ndơ nơm geh, rdâng sŏk joi tih dôih IUU dôl jêng du gưl tâm nau kan joi nhŭp ka bah ƀon lan Gia Lai. Nau kan rjăp bah pháp luật, ndrel nau ŭch kơt ƀư nar lơn ma kloh bah ƀon lan kan lŏ mir, dôl njêng nau dăng dơi gay Gia Lai lŏ geh ndrel ma lam dak ƀư ueh kloh lơn trong kan doh rklaih “nchueng rvêl” IUU, rbŏng tât du nau kan sŏk joi ka tâm di pháp luật, kloh rvah ndrel rjăp nâp nâl./.