Ta xã gôl yôk Măng Ri, ntŭk geh tât 98% ƀon lan rnoi Xơ Đăng gŭ rêh, tơm sâm Ngọc Linh lĕ jêng trong pah kan jan sa tơm tâm nău hun hao wăng sa.Ăp năm ba năp, ndrel đah nău mât kơl bâh Đảng, Ngih dak n’hanh n’gâng kan ta ntŭk, nuĭh ƀon lan geh kơl tơm ntil, ntĭm mpeh nău mât tăm, tâm rgop tăch ntil ndơ. Bâh nĕ, âk rnăk ƀon lan lĕ geh nău geh đăp mpăn. Wa Nguyễn Thị Anh Nữ, rnăk ƀon lan tăch rgâl tơm dak si ta thôn Đăk Viên, xã Măng Ri an gĭt. “Bâh rnăk vâl ntuh kơl n’hanh hun hao mpeh sâm Ngọc Linh rĭ nsĭt tay rnoh geh lah đăp mpăn ngăn tâm ăp khay an rnăk vâl. Đah nău geh bâh sâm Ngọc Linh aơ dŭt âk ngăn, jêng lah păng lĕ geh n’hao âk nău rêh an rnăk vâl”.

Mô dơn kơl an mpeh tơm ntil, ta ntŭk hôm nha geh rdâk njêng nău tâm rgop pah kan jan sa, mât n’hanh tăch rvăt ndơ geh ƀư đah doanh nghiệp. Tât aƀaơ, geh klâp ma 300 rnăk ƀon lan ta xã Măng Ri lĕ tât râng nău kan tâm rgop kan ndrel aơ. Wa Phạm Xuân Quang, Kruanh UBND xã Măng Ri an gĭt, bâh geh n’hao nău ơm geh ta ntŭk n’hanh njêng nău rêh jŏ jong, rnoh rnăk ach o ta xã hŭch ngăch, aƀaơ hôm kanŭng ba dâng 10%. “Xã hên geh nău dơi têh, nău dơi mpeh tơm sâm Ngọc Linh, bâh nău nĕ mbra geh saơ hun hao tơm ƀư dak si ta n’hâm bri, nĕ lah tơm sâm Ngọc Linh. Tal 2 lah kơl an ƀon lan tăm bri, njêng nău rêh ueh tâm ban an tơm sâm Ngọc Linh hun hao. Tal pe lah kơl an ăp nău rêh jêng êng gay ma ƀon lan hun hao wăng sa, kơl an tơm cà phê, tơm ƀư dak si dăch bri gay ma ƀon lan hun hao nău rêh jêng, n’hao nău geh rnăk vâl, kơl an ƀon lan bah ach o n’hanh hun hao ƀư sâm geh”.

Mô êng ta Măng Ri, âk ntŭk ta gôl yôk bâh Quảng Ngãi lĕ dôl geh rgâl săk bâh kơl ƀư njêng nău rêh jêng nâp nâl, ndrel đah nău dơi geh n’hanh nău ueh jêng bâh ăp nkual. Wa Nguyễn Văn Sinh, Kruanh UBND xã Ba Động an gĭt, n’gâng kan leo kan uănh na nê̆ nău ngăn, kơt nti âk nău pah kan jan sa geh săk rnglăy gay ma kơl an ƀon lan geh nău kan, nău rêh an đăp mpăn. “Tâm ba năp nơh, ta ntŭk lĕ geh hăn kơt nti ƀư ăp nău kan kơt lah tăm prit nkŏ, tơm chanh rse n’hanh ăp nău kan êng, nta nău dơh nơih ueh ngăn an ƀon lan dơi geh nău rêh jêng ueh, hun hao wăng sa rêh jêng ta ntŭk, bah ir geh nău hăn pah kan ntŭk ngai, mô geh nău dơh noiwh mât kơl an oh kon, mât uănh rnăk vâl”.

Ăp nău kan hun hao pah kan jan sa tâm di đah nău rêh jêng ta ntŭk dôl mbơh na nê̆ ăp ntrong kan an săk rnglăy bâh nău ntrŭnh ntuh kơl an tâm di bâh Đảng n’hanh Ngih dak tâm nău mât kơl an nău rêh jêng ƀon lan ăp mpôl rnoi đê̆. Mô dơn kơl an ƀon lan geh nău geh đăp mpăn, ăp nău kơl kan hôm nha tâm rgop mât jâng an nuĭh pah kan gŭ tay ƀon tơm, hun hao wăng sa ndrel đah mât ueh bri n’hanh mât đăp mpăn nău ueh êng tâm nău rêh jêng.

Năm 2026, Quảng Ngãi nsrôih n’huch rnoh rnăk ach o lam n’gor hao  jur tât hôm 1,47% tâm ban dah hŭch bơi tât 5.600 rnăk ach o, tâm nĕ ta nkual gôl yôk hŭch rlău 3.700 rnăk. Gay ma dơi geh nău mpŏng kan aơ, n’gor an geh ƀư tay ndop rnoh kan bâh ăp Bôk nău kan nkô̆ mpŏng ngih dak lvang năm 2026-2030, ngăn lah bôk nău kan rdâk njêng nkual ƀon lan mhe, n’huch ach o nâp nâl n’hanh hun hao wăng sa- rêh jêng ta nkual ƀon lan rnoi đê̆ n’hanh gôl yôk.

Ăp ntŭk kan, ăp n’gâng kan n’hanh ăp ntŭk dôl geh uănh nđôi, ƀư lôch ăp nău mpŏng kan an tâm di đah nău ngăn, săch ăp ntrong kan pah kan jan sa dăch bên đah nău ŭch dŏng bâh ƀon lan, n’hao nău kan ƀư tơm bâh nuĭh ƀon lan tâm ntrong rdâk njêng nkual ƀon lan mhe n’hanh n’huch ach o nâp nâl. Wa Hồ Trọng Phương, Giám đốc ntŭk kan tuch tăm mât rong n’hanh ntŭk gŭ rêh Quảng Ngãu an gĭt. “Ăp ntŭk an geh uănh nđôi tay lĕ rngôch ăp nău mpŏng kan ntơm nơh, gay ma rnôk geh ntrŭnh nău mpŏng kan mhe tâm dăch di lơn đah nău ngăn ta ntŭk an geh ƀư tĭng nău ngăn geh tât gay ma rdâk njêng nău mpŏng kan mhe, bâh nĕ mbơh tơih đah UBND n’gor ntrŭnh nău nchrăp kan na nê̆. Nkô̆ mpŏng lvang năm 2026-2030 lah nău ngăn lơn, geh săk rnglăy lơn, nsĭt tay nău rêh ueh lơn an nuĭh ƀon lan”.

Bâh ăp nău kơl kan ngăn ngên tât ăp nău kan ta ntŭk rêh jêng an tâm di, nău hăn ndrel bâh n’gâng kan ta ntŭk n’hanh n’gâng kan têh ta Quảng Ngãi dôl geh ntop tay săk soan gay ma ƀon lan rnoi đê̆ n’hao nău dơi geh ta ntŭk, hun hao bah ach o, rdâk njêng nău rêh nar aơ hơm răm đăp mpăn.