Lôch ăp nar khay ntoch jong rdâng lơh đah phŭt mbrô 13 lơh n’hanh dak bŭk mô hŏ tă geh, nău rêh bah nuĭh ƀon lan nkual dak lêng Dak Lak dôl tĭng kơn plơ̆ tay đah nău rêh ngăn. Ta ăp mpông rlong dak lêng, mông nar nchrăp an lơh joi ka mhe ndăn ngăch lơn. Ăp bôk duk tă kât nsrŭng der phŭt aƀaơ hŏ dơi nkra, troch pring, nchrăp luh hăn dak lêng, ndjôt nkre nău mpŏng mpeh du khay dak lêng săk geh, lah mô đah lơh joi tui ka mô geh nău way, mô mbơh n’hanh mô tĭng di quy định (IUU).

Lôch bơi n’gul khay rgum nkra bah khuch khat trôk nar lơh, wa Lê Văn Trung, du hê nuĭh lơh joi tui ka ta phường Tuy Hòa, n’gor Dak Lak, dôl ndăn nchrăp an trong hăn dak lêng lor bôk năp bah khay lơh joi ka mpeh bah lơ. Wa Trung an gĭt:

“Rơh mih dak bŭk mhe aơ nhih jay khuch rlâm, duk ka geh kol khan, ân roh âk nar gay nkra uĕh tay. Tât aƀaơ bôk năp hŏ nkra lôch mơ dơi plơ̆ hăn tay dak lêng. Trôk nar aƀaơ sơh uĕh, lah lơh joi blău ri rnoh geh mbra âk lơn. Gâp mpŏng trong hăn dak lêng dja geh nău dơi âk, nsĭt geh wăng sa gay đăp mpăn nău rêh n’hanh wơt Tết dơi ăp tŏng”

Trôk nar lơh khuch mbro mô dơn lơh jêng tăch pruăt hăn lơh joi ka ma hôm ƀư prăk nkra duk mpan roh huach âk, nhih jay bah âk nuĭh ƀon lan lơh joi tui ka mpeh luh nar n’gor Dak Lak dơi n’hao, tâm rnôk tơm prăk rnă ntêm hŏ kroh lĕ. Tĭng wa Trần Văn Biên, Kruanh UBND xã Tuy An Đông, n’gor Dak Lak, dŭt jêr jŏt aƀaơ bah nuĭh ƀon lan lơh joi tui ka lah mô tŏng geh tơm prăk gay nkra duk mpan n’hanh đăp mpăn nău rêh:

“Lôch phŭt mbrô 13 lơh n’hanh dak bŭk mô hŏ tă geh, âk rnăk dôl mbăk anh rnoh tât nar trok tâm. N’gâng kan ta ntŭk dôl nsrôih ntop kơl, nkre dăn đă ăp ngân hàng ƀư njong rnon, ntoch rnon an nuĭh ƀon lan. Ngân hàng Chính sách xã hội dôl lor nchrăp hăn tât ăp rnăk manh tơm prăk gay ra uănh tay, dăn đă trong ntop kơl tâm di, nkre dăn đă ăp gưl, ăp n’gâng kan nta trong dơh an nuĭh ƀon lan dơi manh tay, n’hŭch rnon, hŭch deh prăk kon, kơl nuĭh ƀon lan lơh joi tui ka geh trong plơ̆ ƀư njêng tay, đăp mpăn krêp dêh đah dak lêng”.

Rnôk ăp duk lơh joi tui ka ntơm plơ̆ hăn tay ri nău ŭch ndơ̆ luh mô dơn lah rdâk tay nău kan, ma hôm leo ƀư lơh joi tui ka di quy định, đăp mpăn n’hanh jŏ jong đŏng. Đah nău ƀư nkre ntop kơl nuĭh ƀon lan lơh joi tui ka luh hăn dak lêng, nkre lah “nking kâp” khlay tâm pah kan mât uănh nău kan lơh joi tui ka n’hanh njrăng bah lơh joi tui ka mô geh nău way, mô mbơh n’hanh mô tĭng di nău way (njrăng bah lơh tih IUU), ndrâm ka Đông Tác, aƀaơ mât 515 bôk duk ka mpeh bar phường Phú Yên n’hanh Tuy Hòa, tâm nê geh 328 bôk duk jong ntơm bah 15 mét let lơ hŏ ntrŭp ndơ groi nđôi nô nău. Lơn âk ăp bôk duk dja hăn lơh joi ka ngừ đại dương, nău kan tơm bah nuĭh ƀon lan lơh joi tui ka ta ntŭk.

Tă khuch bah âk rơh mih phŭt tâm năm, rnoh âk tui ka rlău ndrâm ka Đông Tác năm aơ nchroh geh nklăp 3.500 tấn, hŭch rđĭl đah rĭng geh 4.000 tấn bah ăp năm bah năp nơh. Yơn lah, ntơm bah nar 16/12, rnôk trôk nar sơh uĕh tay, âk bôk duk ka ntơm hăn luh bah ndrâm, lăp tâm khay lơh joi tui ka mhe đah nău mpŏng trok lăp tay du gâl ăp roh yot tă bah trôk nar lơh. Wa Hà Viên, Giám đốc Ban Mât uănh ndrâm ka Đông Tác an gĭt, ndrel đah nău nta trong dơh an duk lơh joi ka luh lăp tâm ndrâm dak dơh lơn, ntŭk kan êng uănh khlay tât pah kan nkoch trêng, ntĭm nti nuĭh ƀon lan lơh joi tui ka tĭng ƀư jăp ăp nău way mpeh lơh joi tui ka.

“Mpôl hên way rgŏ jă kruanh duk mpan, nuĭh tơm duk mpan tĭng jăp ăp siƀŭt rđău đă bah Bộ n’hanh Thủ tướng Chính phủ. Rnôk luh hăn dak lêng ân pơk ndơ groi nđôi njăr trong hăn, nchih ăp tŏng siƀŭt lơh hăn joi; rnôk nsrŭng ndrâm ka ân ndơ̆ siƀŭt nchih n’hanh kan nsum đah ndrâm ka n’glăp nău lư ƀoi gĭt tơm luh điện tử. Nkre, nkoch trêng ngăn gay nuĭh ƀon lan lơh joi ka mô tih nkual dak lêng dak bah dih, mô hăn rlău n’har dak lêng Việt Nam, dơn lơh joi tâm di tâm nkual dak lêng hŏ dơi an dơm”.

N’gor Dak Lak ntrŏng nău ntop kơl nuĭh ƀon lan lơh joi tui ka rdâk tay nău kan lôch bah trôk nar lơh nkre đah nău ŭch tât hun hao nău kan lơh joi ka jŏ jong n’hanh njrăng bah lơh joi tih IUU. Wa Nguyễn Thiên Văn, Groi kruanh UBND n’gor Dak Lak an gĭt, ndrel đah dăn đă Trung ương geh trong ntop kơl an manh tơm prăk n’hanh trong kơl ăp tŏng geh nău rêh tâm di gay nuĭh ƀon lan lơh joi tui ka rlău rơh jêr jŏt, n’gor hŏ đă ăp n’gâng kan, ăp n’gor meng dak lêng n’hao dăng mât uănh duk mpan lơh joi tui ka, mât uănh lhăt duk mpăn luh lăp tâm ndrâm ka, ƀoi luh tơm tui ka, nkre rmal lhăt ăp nău tih.

“Ủy ban nhân dân n’gor lah rjăp mbra rmal lhăt đah nău dơn kan bah nuĭh mât bôk kan tĭng ƀư nkô̆ geh tât ndrel lam dak gay droh rklaih thẻ êr. Lah an geh duk lơh joi tui ka geh tay ăp nău tih khuch tât nău ntlơi thẻ êr tâm ban kơt nău tĭng ƀư ăp nău ton Việt Nam đah dak bah dih đŏng, uănh tĭng rnoh jru nău tih gay mĭn uănh nău dơn kan bah mpôl tâm ban kơt bah nuĭh mât bôk đŏng."

Phŭt hŏ chrai bah, dak bŭk hŏ rhuăt luh. Bah năp nha hôm âk ntul rlong đŏng, yơn đah nău ndrel hăn bah n’gâng kan ta ntŭk, n’gâng kan dơi kan n’hanh nău nsrôih bah nuĭh ƀon lan lơh joi tui ka Dak Lak, ăp bôk duk luh hăn tay dak lêng đŏng. Nê mô dơn lah njăr trong hăn joi geh nău rêh, ma hôm an saơ nău dơn kan tâm trong lơh joi tui ka tâm di, rgop ndrel lam dak droh “thẻ êr” IUU, rƀŏng tât du nău kan lơh joi ka jŏ jong n’hanh nsĭt nău dơi geh âk lơn./.