Yuh Nguyễn Thị Huệ ta phường Thành Nhất, n’gor Dak Lak geh kon dôl nti ta du ngih mầm non ta ntŭk. Kêng măng rnôk wơt kon hăn sĭt nti, yuh saơ măt mon luh âk ăch măt rlău êng nar, yuh mĭn lah yor trôk âk sial m’hŭl jêng măt kon geh khuch. Tât ôi nar bah kơi, măt mon geh môr đêt, luh ăch măt âk, 2 ntô măt tâm krêp mô dơi pơk. Yuh Huệ nkoch:

Mon wâl gâp ôi ơm dâk saơ 2 ntô măt tâm krêp nsum mô dơi pơk. Nchroh lah mon ji dâr măt n’hanh lĕ an rlu nti. Gâp mĭn mon lĕ geh ntưp bah ta ngih samƀŭt. Gâp an mon an but uănh ta ngih dak si măt, nai dak si nchih dak si truh 7 nar. Truh tât nar tal 4 lah saơ mon đăp mpăn oi.

Dâr măt (kon măt nglăp bah măt) lah ntŭk mâp na nê̆ đah ntŭk ntô bah dih jêng dŭt dơh khuch yor ăp nău khuch ƀư ji. Ji dâr măt bah kon măt. Rnôk ăp ntô kon măt jêt ta dâr măt geh ji, bu mbra saơ kloh lơn, ƀư măt geh dak chăng mô lah rmĭt ntit mpơl. Tĭng nău mbơh bah khoa khám, nuĭh ji măt n’gor Dak Lak, ji mor dâr măt lah nău ji âk ngăn tâm ăp nău ji mpeh măt, dŭt âk nklăp du gưl dĭng lĕ nuĭh ji. Nuĭh ji ntoh wăr năm yơn way mâp âk ngăn lah trôk nar  tâm rgâl, trôk nar way rgâl ndal.

Ji môr dâr măt dơi mâp ta ăp rơh năm, bah oh bê (bah dâng 28 nar deh) tât nuĭh ranh. Tĭng ăp nai dak si chuyên khoa măt, kon se rơh năm mầm non (bah 2-5 năm) dŭt dơh ntưp ji, bôk năp yor ntŭk ntô nti nsơm, kon se way mâp êp băl, dŏng nsum ăp ndơ dŏng kơt ka chok dak, dâm bôk, ndơ pâl... tal 2, kon se geh ăp nău bên mô uĕh kơt an ty ta măt, pet muh, mŭm ty tâm mbung.... tâm rnôk săk mô geh wât mât kloh uĕh. Lah tâm jrô geh ji dâr măt ma mô dơi nkhah êng di trong, geh dơh ntưp an âk kon se.

Ji dâr măt lah ji dơh săm bah, yơn hôm e du đêt nuĭh me bơ̆ mô wât, way rwăt êng dak si săm ji mô lah săm tĭng nău way blău ơm ƀư nu nău ji mbăn lơn. Tĭng nai dak si Tạ Thị Vân Anh, Groi kruanh khoa But uănh, Ngih dak si Măt n’gor Dak Lak, nău ƀư aơ dŭt n’hâm klach, geh khuch tât ang măt bah kon se bah kơi aơ. Nai dak si Tạ Thị Vân Anh lah:

Âk nuĭh ndra rwăt êng dak si geh chất corticoid, lơn lah tâm dak si geh Dexamethasone, ngoăy tâm âk chất dơi ƀư rgâl kơt sôt ntô dâr măt, mbăn bah kơi geh Glaucoma (hôm kuăl lah thiên đầu thống) mô lah đục thủy tinh thể. Ăp trong way dŏng kơt ntă n’hau dâu, n’ha mblu, mô lah truh dak toh me tâm măt.... lah ăp nău ƀư dŭt klăch. Ăp ntil aơ dơi geh âk kaman n’hanh chất ƀư chiăt, ƀư an măt kon se dô mô lah bih kaman hô.

Ji dâr ntô măt dơh ntưp, dŭt âk tă bah ăp trong bah kơi aơ:

- Na nê̆ tă bah trong n’hâm rnôk mâp êp đah nuĭh ji mô lah tă bah dak luh kơt dak măt, dak diu, rnôk nhŭp ty.

- Mâp mbrơi tă bah pah tâm ăp ndơ dŏng geh kaman mô lah kaman ƀư ji, kơt lah ty djôt mpông, ndơ pâl, ndơ lât ntung.

- Dŏng nsum ndơ dŏng êng đah nuĭh ji kơt bok, dâm bôk, ka chok ngêt dak....

- Dŏng dak nsum mpôl kơt n’glău, dak bât n’hanh bể re nsum.

- Bên êng săk kơt sŏk ty jut măt, pah tâm muh mô lah an tâm mbung.... dơh an kaman lăp tâm săk.

Tĭng nai dak si chuyên khoa, ji dâr ntô măt lah saơ ngăch n’hanh săm di trong, jêh bah 7-10 nar, ji mbra bah lĕ rngôch, rlơ̆ tay lah săm êng, lơn lah dak si săm geh Corticoid ri ji dơi rgâl kơt luh mham rih, môr, sôt kon măt, lah bah mbra n’glơi an khap ta kon măt, khuch tât ang măt. Ăp nai dak si chuyên khoa mô dơi an săm ji tĭng nău way ơm yor ăp trong ƀư aơ mô knŭng mô bah ji ma hôm ƀư nău bih kaman mbăn lơn. Lah jay gŭ ngai ngih dak si, dơi dŏng dak boh sinh lí Nacl 0,9% gay ntruh an măt tâm 1,2 nar bôk năp n’hanh an tât ngih dak si gay but uănh lơ ơm lơ uĕh. Tâm nar săm ji an kon se dŏng êng bok măt n’hanh ndơ dŏng êng nơm.