Wa Nguyễn Thị Sắn ta thôn Tịnh Mỹ, xã Hồng Thái, n’gor Lâm Đồng (nkuâl Bắc Bình, n’gor Bình Thuận ơm) an gĭt, tâm lĕ rngôch ăp ntil bánh way ơm bah nuĭh Chăm, ri bánh cha dơi ƀư dŭt jêr n’hanh roh dŭt âk mông nar. Gay geh bánh cha uănh uĕh măt, nuĭh ƀư bánh ân ƀư rlău âk gâl êng êng.

“Gay ƀư bánh cha ân geh: tăp, rnih mƀêt, đường. Hôm ƀô kah ri ân geh cha, geh va ni bánh păng mơ ƀô kah. Tết way ơm lah mô dơi lah mô geh ntil bánh cha dja, ndơ ƀư ri ƀư ân geh bánh cha gay n’hơr an u che, yău ye.)

Tâm nău Chăm, bánh cha dơi kuăl lah “ginrong laya”. N’hanh “ginrong laya” hôr jêng lah bánh cha geh rup du n’gul tâm ban kơt “nting reng- ginrong”, n’gul tâm ban kơt “cha - laya”. Aơ lah ntil bánh krêp dêh đah nuĭh Chăm n’hanh lah rse ntêng nthoi jong văn hóa Chăm rlău ăp năm khay.

Lôch ƀư ăp gâl kan, ăp mblâm bánh cha dơi mon bah ăp ntlơi ndơ way dơh geh yơn nsĭt tay nău ƀô kah, chĭnh, rbăk njŭng bah rnih mƀêt n’hanh tăp. Đah nuĭh Chăm, bánh cha mô dơn êng lah ndơ gay n’hơr an brah yang, drô phan, u che, ma hôm lah du ntil ndơ văn hóa, du gâl n’guăk jêng săk tơm ntĭt êng bah rnoi nuĭh he đŏng. Yơn lah, đah nău rêh ndăn ngăch aƀaơ, âk rnăk nuĭh Chăm mô hôm tŏng mông nar gay ƀư ăp ntil bánh way ơm jêng ân hăn đă nuĭh way bên ƀư tâm ăp rnôk lễ, tết way ơm bah rnoi he.

Ntoh bah ngăn geh ta ntŭk, ăp năm dăch aơ wa Đàng Thị Mãi, gŭ thôn Tịnh Mỹ, xã Hồng Thái, n’gor Lâm Đồng hŏ rgum ăp bu ur geh mpang ti jôn rbăn ndrel dơn ăp ndơ bu đă ƀư (bánh cha). Bôk năp, dơn geh bar hê nuĭh đă ƀư tâm ƀon dơm, mbrơi tât bah kơi nơh “lư đê̆ lư đê̆” bánh cha Tịnh Mỹ dơn geh âk ndơ bu đă tâm n’hanh bah dih n’gor đŏng.

Wa Đàng Thị Mãi an gĭt tay, mô dơn nuĭh Chăm đă ƀư ma hôm geh nuĭh Yuăn đŏng, lơn lah tâm rnôk Tết. Păng ƀư bánh yor đah nău ŭch gay mât ndray nău kan way ơm:

“Du kilogam rnih ƀư luh geh 40 mblâm bánh, he sŏk 600.000 rbăn prăk, tâm nê, prăk nar nuĭh ƀư bánh lĕ 200.000 prăk/nuĭh, nuĭh kiăng bánh ri nkhôm âk lơn du đêt. Mhe aơ nơh geh bu đă ƀư 10 kg, ri lĕ 2 rkeh prăk ƀư, n’hâm lĕ ăp rnoh prăk êng ƀa ƀă, he hôm rmeh 1 rkeh prăk ngăn ngên dơm. Lơn âk lah ŭch mât tay nău kan way ơm n’hanh nta joi geh tay tơm wăng sa an bu kuâng ranh”.)

Ma mpang ti jôn rbăn bah ăp bu ur Chăm, ăp mblâm bánh cha ƀư jêng lah du gâl văn hóa Chăm dơi rlay kah, dơi nđơn trêng tay, mô kâp rlău siƀŭt sitrra ma n’hôl ƀô kah, n’hŭm bánh n’hanh lĕ ma nău nkoch bah meng năk ŭnh. Gay mât ndray nău kan ƀư bánh cha way ơm, kơl oh yuh bu ur rnoi Chăm ta thôn Tịnh Mỹ geh tay tơm wăng sa, tâm n’gul pơh khay 6 mhe aơ, Hội Liên hiệp bu ur xã Hồng Thái, n’gor Lâm Đồng hŏ ntoh măt trong leo ƀư “Bu ur ntơm njêng nău kan – mât ndray nău kan ƀư bánh cha way ơm”.

Wa Mạch Thị Xuân Thuỳ, Kruanh Hội Liên hiệp bu ur xã Hồng Thái, an gĭt, râng trong leo ƀư aƀaơ geh 10 nuĭh lăp kan nsum. Trong leo ƀư dja mô dơn êng lah nău ntop kơl joi geh trong rêh ma hôm lah trong nkra ngăn ngăn tâm trong leo tâm rlong nkoch trêng blău, trong leo bu ur tâm kơl nsum hun hao wăng sa, rdâk njêng rnăk wâl rhơn răm n’hanh tĭng ƀư geh nău dơi đề án ntop kơl bu ur ntơm njêng nău kan lvang năm 2026 - 2035.

“Ma trong ntĭt leo dja Hội Liên hiệp bu ur xã mbra ndrel hăn tay ndrel oh yuh tâm nău kan kơt: kơi năp nti kỹ thuật; ntop kơl ndơ ƀư bôk năp n’hanh weh ƀư rsôp, ntô lĭr; buăt nthoi tăch ndơ tâm ban kơt trong rƀŏng ntĭm nti dŏng rgâl mbrô tâm nkơnh n’hơ n’hanh tăch ndơ; tĭng kơn rdâk njêng săk ntơ lư bánh cha way ơm thôn Tịnh Mỹ, xã Hồng Thái”.)

Văn hoá ndơ sa bah nuĭh Chăm nkre đah ôp mbah. Rlău ma bánh cha, nuĭh Chăm hôm ƀư bánh tét, bánh ít, bánh sakaya… gay n’hơr an u che drô phan tâm rnôk lễ tết; rhŏ dŏng tâm nău way chroh rƀŭn. Bánh cha bah ƀon lan Chăm ta n’gor Lâm Đồng nsĭt tay âk săk ntơr êng. Ndơ bánh cha thôn Tịnh Mỹ dôl dơi rdâk njêng lah ndơ geh ƀư OCOP lor bôk năp bah xã Hồng Thái lôch n’glăp nsum nhih pah kan.