Ăp năm mhe aơ, khoa học công nghệ hun hao dăng ƀư nău rêh rgâl tĭng nar ta ăp ntil. Tâm tuch tăm, âk ƀon lan kan lŏ mir hŏ nănh n’glăp drone (ndeh păr ƀĭt pet bah ngai) tâm mât chăm tơm tăm n’hanh an saơ nău nsĭt geh tam kloh. N’gâng kan dơi kan dôl ndrel hăn, nta trong dơh mpeh siƀŭt n’hanh rdâk njêng trong kơl ntrŭt nsôr ƀư njêng, dŏng lam hvi ndơ dŏng kan dja.  

Đah du bôk drone HD580 dŏng an nău kan tuch tăm rnoh khlay 364 rkeh prăk, jâk rlău 70kg, ăp nar rlău aơ, nô Hoàng Văn Thiện (45 năm deh, xã Ea Ô, n’gor Dak Lak) dơn geh tâm ton puh chế phẩm sĭt jêng tay tơm sầu riêng n’hanh chanh sre da dê. Rnoh hvi neh mir bah rnăk nô tât 10 ha, jêng drone nar lơn ma geh nău tam dŏng têh. Nô Thiện an gĭt:

“Gâp way ăp nar mât chăm mir cà phê, chanh rse. Rlău ma dŏng drone mât chăm mir tơm rnăk he nơm, ru manh hăn puh ba, cà phê, sầu riêng, chanh rse an bu. Ăp nar gâp mbra puh bar pe jât ha n’hanh ntop geh tay ntơm bah 3 – 4 rkeh prăk/nar. Geh máy dja dơh ngăn, nkre mât chăm mir tơm he nơm nkre hăn puh an bu ntop geh wăng sa, kơl uĕh an nău rêh dŭt âk ngăn.” 

Nô Đinh Văn Nguyên, gŭ xã Bờ Y, n’gor Quảng Ngãi, an gĭt rnăk păng geh 3 ha sầu riêng hŏ tăch play. Khay klêh jăch ndăn, nuĭh kan mô geh, nô n’glêh an ntuh kơl rvăt du bôk ndeh păr mô kâp nuĭh ƀĭt. Mhe dŏng bơi 1 khay, păng saơ nsĭt ngăch kloh ndơ dŏng: mpêt nkrem nar luh kan ma hôm đăp mpăn lơn an lĕ ma rnăk wâl đŏng:

“Pe ha sầu riêng lah puh ma ti ri ân roh 4 nar luh kan/ha n’hanh lĕ rngôch 3 ha ân roh tât 12 nar luh kan, yơn lah puh ma ndeh păr dja ri roh ntơm bah 2 – 3 mông dơm. Dŏng ndeh păr dja ƀư tuch tăm ri rlău ma mpêt nkrem dak tŏ, phân poh, suan kan păng hôm dơh lơn đŏng lah đăp mpăn ngăch dăng n’hâm suan an ăp nuĭh.”

Tây Nguyên lah nkual tăm cà phê, tiêu, sầu riêng dŭt têh hvi lam dak đah nklăp 800.000 ha, mô kơp hang rhiăng rbăn ha tơm tuh mbo bum biăp. Tĭng Trịnh Thị Vân, Groi kruanh UBND xã Ea Knếch (Dak Lak), xã geh rlău 10.000 ha neh tuch tăm, du n’gul lah sầu riêng. Đah tơm prêh rlău 10 mét tâm năm klêh play, ân geh bar pe jât tơ̆ mât chăm ăp năm, nău dŏng drone ta xã nar lơn ma âk.

“Xã hŏ ƀư ăp rơh kơi năp nti, ntĭm nti kỹ thuật gay kônh wa dŏng ndeh păr mô kâp nuĭh ƀĭt lăp kan tuch tăm kơt puh dak si, poh phân, srih ba… du trong geh nău tam. Nkre kan nsum đah ăp nuĭh nuĭh mbơh nti gay rƀŏng trong, ntĭm nti kônh wa dŏng ndeh păr di kỹ thuật, đăng ký nkual mpăr tĭng di quy định. Rnôk mpăr, kônh wa mbơh an nhih pah kan mât uănh gay mât chăm tơm tăm an dơh ngăch lơn n’hanh đăp mpăn lơn đŏng.”

Ta rgum nchră Quốc hội, ta rơh hop mhe aơ, đại biểu Trần Thị Thu Phước (Quảng Ngãi) lah kloh: drone aƀaơ mô dơn lah ndơ dŏng kan tuch tăm, ma hôm lah njuat hăn bôk năp ntik n’hao nău tam kơl wơt nuĭh tâm rnôk dak bŭk đŏng. Rnôk dak bŭk tât, drone hŏ kơl nuĭh nklang dak me hoch thăng; ndơ̆ ao đông, ndơ ngêt sa, dak ngêt tât nuĭh geh khan yơn êng. Aơ lah ndơ an saơ kloh an nău dơi tam bah nău dŏng khoa học công nghệ tâm nău rêh. Đại biểu Trần Thị Thu Phước an lah ân nta trong dơh gay n’gâng kan tuch tăm, ƀư njêng drone tâm dak hun hao dăng lơn, tŏng đah nău ŭch geh nar lơn ma âk:

“Chính phủ ân geh trong kơl mha êng gay ntrŭt nsôr ăp doanh nghiệp tâm dak gŭ mĭn, ƀư njêng ăp ndơ dŏng công nghệ mhe tĭng trong rƀŏng dŏng blău âk ntil ndơ. He ân geh ăp ndơ ƀư ma tâm rơh hŏ bah tâm lơh tâm su lah ndơ dŏng kan tuch tăm khlay rhŏ dŏng an hun hao wăng sa tuch tăm, nchuăn rdeng, viễn thông, yơn rnôk geh nău tât trôk nar lơh mô lah nău dơn kan njrăng n’gang neh dak rnă njrăng ri mbra rgâl dŏng dĭl ntĭt kơt ndeh păr mô kâp nuĭh ƀĭt”.  

Nar lơn ma âk nuĭh ƀon lan kan lŏ mir Tây Nguyên ndơ̆ drone lăp mât chăm tơm tăm, an saơ nău dơi tam kloh rnôk mpêt nkrem nar luh kan n’hanh n’hao săk geh tơm tăm. Ăp drone têh hôm dơi kơl rêh nuĭh tâm n’hong dak bŭk đŏng. Mpêr n’gar nking kol dŭt têh aƀaơ lah rnoh khlay tăch âk lơn âk drone ân rvăt n’glăp. Lah geh trong kơl ntrŭt ntrôl ƀư njêng tâm dak, rnoh khlay drone mbra geh tâm rlong hŭch rnoh khlay lơn, tuch tăm dơi ntop kơl uĕh lơn n’hanh pah kan kơl nuĭh geh tay nău tam./.