Tâm ăp rơh mih n’hach dŭt yan n’hanh trôk nar l’ĭt mbĕ, 2 ntŭk pâr cà phê geh nchoăt 40 tấn/ tơ̆ pâr bâh ntŭk kan tăch rvăt ndơ tuch tăm Hạnh Phúc ta xã Ea Knuêc, n’gor Đăk Lăk pah kan lĕ nău dơi. N’hôl dak tĭng dĭng hoch n’hôl ta nklang trôk mih, tâm breh đah nteh mô tơ máy nchoăt. Wa Châu Phúc tơm ntŭk kan an gĭt rnăk vâl wa ntuh ƀư geh 300 rkeh prăk ntrŭt ntŭk pâr aơ bâh năm 2021, n’hanh lĕ n’hao nău tam kan lĕ rngôch.“Công nghệ pâr aƀaơ lĕ n’hŭch dŭt âk bah nsuk, mbruĭh n’hanh nău nteh, mô hôm geh khuch tât ƀon lan văr nĕ yor n’hôl dak geh n’hao prêh. Công nghệ pâr dŏng ƀư 2 ding, du ding bâh ba dâng hao, du ding bâh ba lơ jur, kơl an cà phê kro sơh tâm ban, mô kâp vâr plăch kơt ntơm. Nău nchoăt máy dŏng điện gay ma su ntô cà phê ƀư jêng n’hôl duh, lôch nĕ geh trong máy mô tơ quạt điện khôm lăp n’hanh pă tâm ban rnoh n’hôl duh tâm trôm, kơl an cà phê sơh tâm ban tâm rnôk mông pâr”.

          Wa Huỳnh Đình Cường, ƀon lan kan tăm cà phê ta thôn Tân Thành, xã Ea Knuêc an gĭt, rnăk vâl wa geh 1 ha cà phê, ăp năm geh klâp ma 15 tấn rêh. Ntơm nơh, cà phê dŭt âk geh ih ta tach jâng gung jay. Yơn 4 năm dăch aơ, cà phê lêh play lôch lah wa rdeng tât ntŭk pâr. Prăk nkhôm pâr klâp ma 700 rbăn/tấn play rêh yơn hôm nha dơh lơn đŏng đah nău ih ta tach jâng gung lah geh mih, găr krăk ôm, o âk tăch mô khlăy.“Bar pe năm aơ dŏng ƀư pâr kro, gâp saơ săk rnglăy cà phê ueh đŏng,  ueh kơt lah ih ta nar đng. Ih ta nar lah geh trôk duh rĭ ueh, hôm lah mih rĭ hoăr ngăn. Tâm rnôk nĕ, pâr dơh lơn rnôk mih jŏ nar, cà phê găr sơh tâm ban, mô geh ôm, bah ir n’gơch kí đŏng”.

Tĭng nău mbơh bâh wa Nguyễn Tiến Dũng, Groi Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV tăch an dak bah dih 2-9 Đăk Lăk, doanh nghiệp dôl geh tâm rgop đah rlău 80 rbăn rnăk ƀon lan ta nkual tăm cà phê, nău rgâl bâh ih ta tach jâng gung tât pâr ma máy geh ueh lơn, mât đăp mpăn ueh săk n’hanh tâm ban găr cà phê tăch an dak bah dih khlăy lơn. Wa Dũng an lah, lah nău ƀư năp ntŭk pâr geh ƀư tâm ban đah nău rdâk ƀư ta ăp nkual tăm cà phê n’hanh geh nău kơl tâm di ueh, rĭ mbra geh n’hao săk rnglăy lĕ rngôch lơn.“Mpôl he an geh rdâk njêng ăp ntŭk pâr cà phê rgum du ntŭk, n’hanh geh ăp nău mât uănh tâm di gay ma kơl an ƀon lan lah dŭt khlăy ngăn. Ta aơ, nuĭh ƀon lan mbra dơi geh tăch sŏng dăng, mô lah njoăl njoăl ndơ geh ƀư. Bâh nĕ njêng rnoh cà phê rnglăy tâm ban, ueh săk lơn, tâm di đah nău ŭch tăch an dak bah dih ăp nar lơ ma jêr aƀaơ”.

Wa Đặng Thị Thuỷ, Groi Giám đốc ntŭk kan Tuch tăm n’hanh mât ntŭk gŭ rêh ta n’gor Đăk Lăk an gĭt, bol ma yan cà phê năm aơ hôm nha geh mât đăp mpăn di ta rơh âk mih, dak buk...Yơn ăp ntŭk tăm cà phê hôm nha pe lêh dŭm rlău 85%. Ăp ntŭk pâr cà phê ta ăp ntŭk lĕ ntop mât đăp mpăn nău ueh, bah ir geh nău roh rui lôch pe klêh. N’gâng kan tuch tăm dôl nsrôih kơl an ƀon lan rdâk ƀư ăp ntŭk pâr rgum du ntŭk, ueh mhe ăp nkual tăm cà phê tơm.“Mpôl hên dôl geh mbơh tơih ăp bôk nău kan tĭng Nghị định 98 gay ma kơl an ƀon lan, doanh nghiệp n’hanh HTX ntuh kơl ndơ dŏng kơl an nău tâm rgop kan ndrel, bâh nĕ n’hao nău geh dơi nkret ƀư cà phê an nuĭh tăm. Aƀaơ, âk công nghệ pâr sơh lĕ n’hanh dôl geh dŏng, mbơh tơih têh hvi, ntop mât đăp mpăn găr cà phê geh pâr tâm ban, geh ueh n’hanh tâm di tŏng ăp nău tăch rvăt tâm dak tâm ban kơt tăch an dak bah dih”.

Bol ma rnoh prăk bôk năp âk, yơn ntŭk pâr cà phê công nghệ ueh mhe dôl n’hao săk rnglăy na nê̆, ngăn lah tâm nău geh mih âk, trôk nar mô ueh lăng kơt aƀaơ. N’hanh aơ lah nău kan tơm khlăy têh dăng ngăn, ntrôl ăp rnăk kan tăm cà phê, doanh nghiệp ntuh kơl tay. Bâh nĕ, n’gâng kan cà phê Đăk Lăk mbra bah ir roh hoach, n’hao nău săk ueh, dơi geh ăp nkô̆ mpŏng mpeh nău khlay, nău ntơ n’hanh nâp nâl.

Tuấn Long/VOV – Tây Nguyên