Tât aƀaơ, dâng sre Tuy Hòa – nkual tăm ba dĭ hvi bah nkual mpeh luh nar n’gor Dak Lak (ntơm nơh mpeh n’gor Phú Yên) nha hôm hŏ năn rdâk tay nău kan srih tăm kơt ăp năm. Dak hŏ rhuăt, yơn ăp khuch khat mpeh dak bât, lŏ sre n’hanh tơm ntil ƀư hang rbăn rnăk ƀon lan kan lŏ mir mô dơi ƀư tuch tăm khay puh wai di mông nar.  

Ăp nar dja, ta âk dâng sre ta xã Tuy An Đông, xã Hòa Thịnh, phường Phú Yên, nha hôm têl khuch dak rchoh dak bŭk đŏng: neh bŏk bôr ndâp, ndŏk nja kol khan tâm n’hong dak, âk gâl n’hong dak lŏ geh pĭch rlâm, khuch khat. Dŭt rvê lơn lah n’hong dak mô hŏ dơi n’glăp dŏng tâm rnôk srih tăm ba hŏ mbrơi nkai rđĭl đah năm khay srih tăm. Wa Trần Thị Rạn, nuĭh ƀon lan phường Phú Yên an gĭt, tĭng khay srih tăm, nău jŭr ntil hŏ nkai rlău ăp năm bah năp nơh, yơn tă bah dak bŭk hŏ klôr rdu mô lah ƀư khuch khat bơi lĕ rngôch ndơ rgum rƀŭn bah nuĭh ƀon lan, jêng ăp nuĭh mô gĭt ân ntơm năm srih tăm mhe moh trong ntơm.

“Năm aơ tă bah rơh dja ƀư ntŭk geh ntil ma ƀư, dak bŭk lĕ hôm, ba geh dak bŭk đŏng, phe hôm dak băm mbĕ lĕ, ăp ntil ndơ dak bŭk dak băm da dê. Aƀaơ nơm geh Ngih dak ntop kơl ntil an he ƀư dơm”.

Mô dơn mô tŏng ba ntil, âk ntŭk srih tăm âk ba ta Tuy Hoà, lŏ sre hôm tŭp tâm nău “kroh khar dak” lôch bah dak bŭk đŏng. Wa Nguyễn Văn Khoa, thôn 4, xã Tuy An Đông an gĭt, dak bât Tam Giang – tơm dak an lĕ ma nkual- geh pling, ƀư nău kan tuch tăm kơt lah krât gâng dơm.

“Nô nău tuch tăm aƀaơ lah dak bât Tam Giang geh khuch khat, uănh nsum kônh wa mô dơi ƀư lŏ sre yor mô geh dak. Lam xã geh tât bơi 1.000 ha geh tât khuch; lam n’hong dak lŏ geh kroh suăt, mô dơi n’hoch dak sĭt đŏng. Nuĭh ƀon lan dŭt mpŏng ơm nkra, rdâk tay dak bât gay tuch tăm. Lah mô ƀư dơi dak bât ri mbra mô dơi ƀư lŏ sre”.

Rơh phŭt mbrô 13 nkre đah dak bŭk têh kêng dŭt khlay 11 hŏ lơh khuch khat hô an n’hong dak bât tơm khlay bah nkual mpeh luh nar n’gor Dak Lak. Tĭng wa Nguyễn Văn Chiến, Groi Giám đốc Công ty TNHH MTV Thủy nông Đồng Cam, lam lĕ rngôch dâng sre Đồng Cam n’hanh dak bât Tam Giang geh tât khuch da dê, khuch na nê̆ tât nklăp 19.000 ha ba bah nkual mpeh luh nar n’gor. Bah năp nô nău nê, Công ty hŏ rgum lĕ nuĭh kan, kan nsum đah nhih pah kan ngăch nkra ăp ntŭk khuch rlâm lam n’hong dak bât.

“Tât rnôk dja, lĕ rngôch ăp n’hong jê̆ geh khuch khat hŏ du rơh an nkra bah. Công ty tâm ban kơt Ban Mât uănh ntuh kơl mpeh luh nar bah n’gor hŏ rgum lĕ nuĭh kan, ăp nuĭh tơm ndranh ƀư nkra bah khuch ăp n’hong dak lŏ ăp gưl n’hanh n’hong dak lŏ mpeh công ty mât dŏng, ơm ƀư lôch jêh, đăp mpăn n’hoch dak tŏ rhŏ dŏng an nău kan tuch tăm bah năp nar 31 khay 12”.

N’gâng kan ăp ntŭk ta n’gor Dak Lak dôl nsrôih “tâm rlong đah khay srih tăm”. Tâm rnôk ăp xã dôl ndrel nuĭh ƀon lan nchih rgum khuch khat, ƀư kuaih kloh uĕh nkual geh dak rchoh, pĭch rlâm, geh bŏk neh bôr ndâp ri ăp nuĭh rnâng kan- kỹ thuật mpeh Sở Nông nghiệp -Môi trường dôl rgum nkra bah khuch khat ăp dak bât. Hôm mpeh tơm ba ntil, wa Đặng Thị Thủy, Groi Giám đốc Sở Nông nghiệp n’hanh Môi trường n’gor Dak Lak an gĭt:

“Tơm ba ntil gay srih tăm khay puh wai an nuĭh ƀon lan aƀaơ dơi ăp tŏng bah tơm rnă ntêm neh dak, bah ăp trong kơl bah Ngih dak n’hanh tơm ndơ rgop bah ăp doanh nghiệp, nuĭh lŏng nuih n’hâm. Jêng, nuĭh ƀon lan đăp mpăn tuch tăm mô rvê mô geh mpeh ntil ba gay plơ̆ srih tăm tay”.

He mbra dơi saơ, lôch bah dak bŭk, dŭt jêr jŏt bah nkual tăm ba Tuy Hòa, n’gor Dak Lak mô dơn khuch khat n’glĕ ta mir ba, ma hôm lah nău nsing tâm rnoh ngăch rdâk nkra tay dak bât n’hanh tơm ntil. Nău nuĭh ƀon lan mpŏng kâp rnôk dja lah dak ơm hoch tât n’hong, ntil năn ngăch srih tăm, gay dâng sre Tuy Hòa, n’gor Dak Lak nđĭr uĕh tay lôch ăp nar khay trôk nar lơh krit nji.