Bâh găr ntil srih tăm ta Đà Lạt rlău 30 năm ba năp, tât aƀaơ Dalat Hasfarm lĕ geh 4 ntŭk tăm đah 220ha ta ngih bil công nghệ mhe, tăch an dak bah dih kao si tât 18 ngih dak châu Âu n’hanh Hoa Kỳ. Ta Việt Nam, doanh nghiệp aơ geh 25 ntŭk tăch kao n’hanh rlău 300 ntŭk tăch tâm siêu thị, pă nău kan an rbăn nuĭh pah kan ta ntŭk. Wa Gordijn Ell Cordin, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Dalat Hasfarm lah na nê̆ “ Mpôl hên lĕ tât di ntŭk, di rơh. Đà Lạt geh trôk nar mih sial ueh ngăn ta Đông Nam Á gay ma tăm kao si, tăm biăp”. Wa nkoch: “Gâp dŭt rhơn geh tât ta aơ gay ma mbơh nău kan ueh, du nău nkoch bâh găr ntil dŭt jê̆ lĕ geh srih tăm 31 năm ba năp n’hanh aƀaơ lĕ jêng du mblâm tơm si têh n’hanh dŭt ueh jêng”.

Lôch nglăp nsum 3 n’gor Lâm Đồng, Đăk Nông n’hanh Bình Thuận, n’gor Lâm Đồng mhe geh rlău 1 rkeh ha neh pah kan tuch tăm đah âk ntil tơm tăm êng êng nsĭt tay săk rnglăy wăng sa âk, lah ngoăy tâm 5 n’gor leo bôk năp ta lam dak mpeh nău tăch ndơ an dak bah dih geh rnoh khlăy kơt: cà phê, biăp kao, tiu, sầu riêng n’hanh Thanh long. Tĭng nău mbơh bâh wa Lê Huy Anh, Groi kruanh Cục Sở hưũ trí tuệ, n’gâng kan khoa học n’hanh Công nghệ, êng cà phê, Lâm Đồng lĕ geh ăp njoat hăn dŭt ueh an âk ntil, nău kan tâm di ueh. “Cà phê bâh Lâm Đồng tĭng nău uănh năl bâh hên lah du ntil ndơ dŭt ueh ngăn. N’hao dơi lĕ ma cà phê Arabica n’hanh cà phê Robusta. Mô geh âk ntŭk ta Việt Nam ma dơi geh tăm ndrel du tơ̆ 2 ntil aơ. N’gâng kan mât uănh nău gĭt blău bâh hên lĕ geh uănh năl na nê̆ nău tâm di gay ma pă tay rnoh mbrô nkual tăm an ntil ndơ aơ”.

Lâm Đồng aƀaơ lah ngoăy tâm âk ntŭk ƀư ntil ndơ tuch tăm công nghệ mhe bôk năp ta lam dak. N’gor aƀaơ geh rnoh neh tuch tăm dŏng công nghệ mhe geh rlău 107 rbăn ha, rnoh khlay râng geh klâp ma 195 rkeh prăk/ha. Ngăn lah, biăp n’hanh kao Đà Lạt bâh jŏ lĕ jêng nău ntĭt, ntoh geh ta âk ntŭk jêr kơt ta Nhật Bản, Hàn Quốc, Châu Âu n’hanh Bắc Mỹ. Wa Nguyễn Ngọc Phúc, groi kruanh UBND n’gor Lâm Đồng an gĭt, nău dơi geh dŏng khoa học công nghệ tâm nău pah kan tuch tăm dôl geh n’hao tay an ntil ndơ tuch tăm ta ntŭk. “Lâm Đồng geh du n’gâng kan tuch tăm dŭt têh dăng. Lâm Đồng geh nău dơi lah ăp nuĭh kan bôk năp ta n’gâng kan geh âk ta ăp viện mĭn uănh, ăp ngih nti đại học. Rnoh nuĭh kan aơ geh kơl tay an nău rgâl mhe công nghệ n’hanh mĭn kan. Ntrôl an geh dŏng rnoh mbrô tâm nău kan tuch tăm. Aơ lah ntil nău kan ma he dôl geh nău dơi. Aơ lah rơh nkhêp gay ma Lâm Đồng an geh geh nău rgâl mhe têh dăng tâm nău dŏng nău dơi geh mpeh trôk nar, mpeh tuch tăm n’hanh ntŭk hun hao rgâl mhe pah kan”.

Bâh geh leo kan dŏng khoa học- công nghệ, nău dơi pah kan, nău ueh kan n’hanh nău khlăy ndơ tuch tăm bâh Lâm Đồng ăp nar lơ ma hao. Ntơm lăp rơh hun hao mhe, Lâm Đồng dŭt mât uănh tât nău rdâk njêng nău ntơ, pơk hvi ntŭk tăch rgâl, tâm kơl ta lam ntur neh gay ma tâm di đah rgâl trôk nar mih sial, tâm rgop đah nău hun hao pâl nđaih ndơ tuch tăm ueh kloh.Tĭng nău mbơh bâh wa Hồ Văn Mười, groi Bí thư n’gor Uỷ, Kruanh UBND n’gor Lâm Đồng, ăp nkual tuch tăm têh bâh n’gor mbra geh n’hao lĕ nău kan tâm ăp nău mhe mpeh khoa học công nghệ n’hanh ndơ dŏng ntung trong: “Mpôl hên lĕ rgum ăp ndơ dŏng ntung trong răng dăng lơn ta năp năm 2028 lah trong hăn têh an geh tâm rgop dơi bâh aơ jur ta nkuăl ƀon têh Hồ Chí Minh. Nkual Gia Nghiã kơt nĕ đŏng jur tât ta Đồng Nai n’hanh nkuăl ƀon têh Hồ Chí Minh. Lôch nĕ hên mbra nsrôih rdâk njêng trong hăn Đông- Tây bâh Gia Nghiã tât Bảo Lộc tât Phan Thiết klâp ma 120km. Ngăn lah ta tach ndeh păr Liên Khương tât ta aơ lĕ geh n’hao nkra vơt ăp bôk ndeh păr têh ngăn aƀaơ tât. Tach ndeh păr Phan Thiết lah tach ndeh păr tahen lĕ geh sa nkra lăp dŏng lôch nĕ geh mbơh tơih tât trung ương gay ma rdâk ƀư ndơ̆ an dŏng tach ndeh păr geh dŏng tâm năm 2026 aơ”.

Lah na nê̆ nău khlăy n’hao nău dơi ta lam ntur neh an ndơ tuch tăm mô dơn lah nău ŭch hun hao wăng sa, ma hôm nha lah trong hăn gay ma n’hao ueh nău rêh nuĭh ƀon lan n’hanh hun hao tuch tăm nâp nâl bâh n’gor Lâm Đồng. Đah nău kan lĕ geh rdâk njêng ndrel đah nău nsrôih rgâl mhe n’hanh lăp kan ndrel ta rơh hun hao bâh neh dak, ndơ tuch tăm ta Lâm Đồng dôl geh njoat hun hao, kơp dơn na nê̆ nău ueh ta ntŭk tăch rgâl lam ntur neh.

Khoa Điềm