Ta Dak Lak, lôch du khay mbơh ƀư nău kan "30 nar măng" rgâl mbrô rnoh mbrô nkual tăm n'hanh ntŭk tâl dŭng, tât aƀaơ bơi 60% rnoh neh n'hanh nău lư dơi rgâl mrô. Nău kan dơi ƀư bah nar 7/8 tât 7/9, rgum ôp uănh, rgum joi nău ƀư nâp nâl n'hanh nchih rgum nău lư đah ăp nkual tăm sầu riêng n'hanh ntŭk tâl dŭng. Ăp rmôt pah kan na nê̆ uănh nđôi rnoh neh, nuĭh mât uănh, sămƀŭt hăch nău tâm di n'hanh nău ƀư tuch tăm. Aơ mô dơn lah nău nchih rgum nău lư, ma hôm lah nău ƀư nâp nâl đŏng. Nău mbơh gay n'hao săk rnglăy mât uănh, rhŏ dŏng joi tu tơm n'hanh tŏng đah nău ŭch geh tơm bah ăp ntŭk tăch n'gluh. Wa Bùi Hồng Quý, Giám đốc N’gâng kan tuch tăm n'hanh Ntŭk kan n'gor Dak Lak, mbơh: "N’gâng kan tuch tăm mât rong n'hanh ntŭk gŭ rêh lĕ geh njêng 8 rmôt kan ƀư tĭng nău kan aơ n'hanh lĕ dăn đă ăp xã, phường geh sầu riêng mbơh tơih, rgŏ jă nuĭh ƀon lan râng rdâk njêng rnoh mbrô nkual tăm, tâm rgop nsrôih rnoh mbrô rnoh neh tăm. N’gâng lĕ mra lŏ kơt tĭng gay ma hăn nsum đah ăp nkuăl ƀư nău kan aƀaơ ăp nau kan hôm ƀa ƀă."

 Tĭng ƀư Nghị quyết 36/2026/NQ-CP, Ntŭk rgum ntrŭt nsôr tuch tăm mât rong gưl neh dak, N’gâng Lŏ mir n'hanh ntŭk ntô gŭ âm ƀư ntĭm nti an trong kan ntrŭt nsôr tuch tăm mât rong mpeh nkra njêng nâp nâl, rdâk njêng rnoh mbrô nkual tăm, joi tu tơm n'hanh tŏng đah nău ŭch geh bah ntŭk tăch rgâl ntŭk tăch ta Lâm Đồng. Ăp nuĭh nti uănh nđôi ntrong ƀư chanh rse hvi bơi 8.000 met vuông ta xã Phú Sơn Lâm Hà, dơi rƀŏng trong tuch tăm tĭng VietGAP, dŏng trong tŏ ntruh êng n'hanh ntrŭp phân êng. Mpôl hên hăn ôp uănh du ngih măy nkret njêng tăch rgâl chanh rse geh nău dơi rlău 10.000 tấn ăp năm. Wa Lê Quốc Thanh, Giám đốc Ntŭk rgum ntrŭt nsôr tuch tăm mât rong gưl neh dak lah rjăp: rnôk nkual tơm tăm dơi nâp nâl, ndơ geh tơm luh kloh rvah, nkra njêng nkre đah nkret njêng n'hanh ntŭk tăch rgâl, nău dơi tâm rlong bah ndơ tuch tăm Việt Nam mbra dơi hao. "Ntrŭt nsôr tuch tăm ân na nê̆ hăn ndrel đah nuĭh ƀon lan kan lŏ mir. An rgâl n'hanh rgâl bah nău mĭn jao an kỹ thuật jêng nău mĭn wăng sa tuch tăm, râng lĕ rngôch ăp nău kan. He an geh tŏng ăp nău blău, mbra geh ăp bôk nău way kan, jrô ntĭm nti, tiăr nti gay jêng ăp nuĭh ntrŭt nsôr tuch tăm mât rong nău way kan. Gĭt tât nău gĭt blău ntŭk tăch rgâl, nău gĭt blău mpeh buăt nthoi n'hanh leo kan ntop kơl nuĭh ƀon lan kan lŏ mir râng tâm ăp trong kan HTX".

 Mhe aơ, Ntŭk kan tuch tăm n'hanh mât njrăng tơm tăm, N’gâng kan tuch tăm n’hanh ntŭk ntô gŭ âm an gĭt Tổng cục Hải quan Trung Quốc lĕ uănh an dŏng tay 567 rnoh mbrô ntŭk tâl dŭng n'hanh nkual tăm sầu riêng dơi an tăch n'gluh tât ntŭk tăch Trung Quốc. Tâm nĕ geh 401 rnoh mbrô nkual tăm n'hanh 166 rnoh mbrô ntŭk tâl dŭng. Tă bah nĕ, rgop n'hao nău dơi kan. 3 rnoh tăch n'gluh sầu riêng tĭng trong me tât Trung Quốc, nkre nta trong dơh gay ăp ta ntŭk, doanh nghiệp n'hanh nuĭh ƀon lan ƀư tay nkra njêng, rvăt, tâl dŭng n'hanh nău tăch n'gluh, lơn lah tâm rnôk Tây Nguyên lăp tâm yan pĕ lêh.

Bah ăp rnoh mbrô mpeh rnoh mbrô ta Dak Lak, ăp nău pah kan tuch tăm nchrăp lor ta Lâm Đồng tât nău pơk hvi rnoh mbrô dơi an tăch ngluh tât ntŭk tăch rgâl Trung Quốc, dơi saơ lŏ mir Việt Nam dôl tĭng kơn rgâl bah tơm tăm. Nê lah lah rgâl bah trong tuch tăm, trong mât uănh tât trong tât ntŭk tăch; bah tuch tăm êng du ntil hăn ndrel tâm rgop rêng nău kan, ntơm bah uănh khlay rnoh âk jêng uănh khlay săk kah, rnoh di n'hanh rnoh khlay. Aơ lah ngoay tâm ăp nău mpơl ngăn bah nău kan Việt Nam rƀŏng tât rơh mhe: nsrôih kơt dŏng công nghệ, n'hao uĕh nâp nâl nuĭh kan, dăp rgum tay nkra njêng n'hanh tŏng uĕh lơn ăp rnoh di bah ntŭk tăch rgâl lam ntŭr neh.