VOV4.Sêdang - Čư̆ Pưh cho tơring ki pêt tiu hên má môi dêi kong pơlê Gia Lai ƀă xuân cho tơring ki ai tơdjâk hên xúa tiu tro tâ pơreăng ƀă chu rơpâ yă. Drêng ai mâu tơdroăng ki pá puât tiah mê, xua ôh tá châ lo liăn, mâu khu râ pơkuâ ngăn Đảng ƀă khu kăn pơkuâ mâu cheăm a tơring Čư̆ Pưh hiăng vêh mơ’no hnoăng cheăng xiâm cho tí tăng troăng hơlâ kum mâu thôn pơlê ‘mâi hơ’leh túa pêt hdrê loăng, mơnăn păn, kring vế tơniăn tơdroăng pêi chiâk deăng. Ki păng  ‘nâng a thôn Tung Đao, cheăm Ia Drêng, tơring Čư̆ Pưh ăm hlo, drêng chi ƀô̆ thôn hiăng châ hlo mâu tơdroăng ki tơvâ tơvân mê, ing hnoăng ki châ chiâng hmâ pêi pro dêi tơring, achê ƀă kuăn pơlê tăng troăng vêh mơdêk pêi chiâk pêi deăng ƀă mơnhông tơdroăng rêh kâ ối ăm kuăn pơlê vâ kơ tơniăn tiah ton.

Tâi rơnó Têt hiăng vâ chê 2 khế, pôa Ksor Neo, 72 hơnăm, ối a thôn Tung Đao, cheăm Ia Drêng hiăng tê 1 to ro ƀă râng liăn ki mê lăm troh a Hngêi rak liăn kum mơngế kơtiê a tơring Čư̆ Pưh vâ kơdroh môi iâ chĕn ki hiăng mung a hơnăm 2017 nah. Klêi kơ’nâi mơdrếo, kơxô̆ liăn chĕn mê ing 6 rơtuh hiăng  kơdroh ối 3 rrơtuh liăn. Pôa Ksor Neo tối tiah kố, pôa tê dêi kuăn ro châ xo vâ chê 7 rơtuh liăn, la tiô kơ tơdroăng ki chêl chĕn athế mơdrếo hdrối 3 trơtuh, 4 rơtuh ki u ối pôa ‘măn vâ rôe kơmăi hrik têa vâ tôh tơbăng nhâ ki pêt ăm ro i rêi tung kơdrum.

Pôa Ksor Neo hâk mơnâ ‘nâng tơdroăng ki mung liăn rôe ro vâ păn mê.

“Á mung liăn tơnêi têa vâ roê ro păn. Klêi kơ’nâi ro hiăng ai kuăn, kuăn ro hiăng kân mê á tê dêi vâ mơdrếo chĕn. Troh nôkố, kuăn ro hiăng xông kân ƀă hiăng ai 2 to kuăn, á tê châ mơdrếo tâi liăn xiâm ƀă ki tơkâ ga. Ki u ối cho 2 to ro ƀă châ tơkâ 10 rơtuh liăn”.

Tung pơla mê, mâu ngế hơnăm hiăng krâ a thôn Tung Đao kơhnâ khât tung tơdroăng păn ro ƀă pêi châ liăn tơniăn, mê on veăng hơnăm ối nếo akố đi đo hâk vâ túa pêi cheăng kâ nếo. Tung mâu ki mê ai tá on veăng Ksor Uyn. Ki hlo châ tơƀrê tung túa pêi kâ dêi on veăng ngoh, mê cho tơdroăng hơ’leh pêt hdrê loăng plâi kâ. A kơdrum, deăng, loăng plâi ƀơ ƀă sầu riêng xuân nếo pêt há, rêm xiâm loăng pơrá châ tâp trăng ƀă châ hding chhá nilon, a xiâm loăng xuân châ dâp ƀă hrái báu vâ kơ tơtôu ăm xiâm loăng.

Tung deăng pa rŏng, ai lối 400 xiâm loăng plâi mit ki dâi lĕm pêt tơvât ƀă loăng kơphế dêi Ksor Uyn hiăng ai plâi kân tơ hơto ƀă pui chêng, châ tôh têa, rak ngăn krâu khât, ôh tá ăm mâu plâi mê chuih tro dêi pó vâ pôu tá tro ŭm, lơ tro tâ pơreăng. Tung pơla dế tôh dêi têa pơ’lok pơ’lâ, Ksor Uyn hâk hơ’muăn tối dêi túa tơná hiăng châ hriâm ing mâu ngế ki ê tung pêi cheăng kâ, hlo tơdroăng pêi kâ hiăng châ tơtêk hên tâ:

“Drêng á lăm pêi cheăng ăm vâi, á hlo vâi pêt plâi mit, tơdroăng rêh ối vâi hiăng châ tơtêk hên, xua mê á xuân hâk vâ pêi ƀối há, malối tơdroăng pêt loăng plâi mit. Á êng vâi ‘na túa pêi pêt tiah lâi, klêi mê, á pêi pro ƀối. Tơná á, túa pêi cheăng dêi á xuân tá hâi teăm rơkê to lâi ôh. Hơnăm nah, xua tro pơreăng mê ôh tá hâi pêi lo ki klâi hên, hơnăm kố, plâi mit hiăng ai plâi kơbâng, tơngah tơdroăng rêh ối chiá tâ”.

Tiô pôa Phạm Đình Nghĩ, Kăn pơkuâ hnê ngăn Chi ƀô̆ thôn Tung Đao tối, thôn ai 267 rơpŏng, ki hên cho hdroâng Jarai. Klêi kơ’nâi to lâi hơnăm ôh tá ‘nâi pêi pro ki klâi, xua kơxái tiu tro răng hlâ thăm nếo pơ’leăng tiu tê ôh tá kơnâ, vâi krâ-nhŏng o tung pơlê hiăng hơ’leh túa cheăng kâ ki nếo vâ mơ-eăm mơnhông cheăng kâ.

Tung pơla kơdo mơ-eăm tiah mê, mâu ngế đảng viên xuân kơhnâ tung tơdroăng veăng kum, athế djâ troăng ahdrối. Rêm ngế đảng viên ki châ xing xoăng tơdroăng cheăng kô pơkuâ djâ dâng 30 rơpŏng, hnê vâi krâ-nhŏng o túa châ mung liăn, tăng tíu ki vâ cheăng kâ, mơdâ pêt hdrê loăng ăm ga tơtro ƀă tơdroăng ki châ mung liăn ing hngêi rak liăn.

Pôa Phạm Đình Nghĩa tối ăm ‘nâi, tâi tâng 9 ngế đảng viên mê tung chi ƀô̆ ƀă rêm rơpŏng kuăn pơlê pơrá ‘nâi nhên dêi tơná kal athế hriâm ƀối. Cho tíu ki hriâm châ tơƀrê má môi, châ mơnhên tối cho chiâk deăng dêi kuăn pơlê ki pêi kâ rơkê tung tơring, tung cheăm, mâu ngế ki hlê ahdrối tâ tung cheăng kâ:

“Rêm ngế đảng viên pơkuâ ngăn mâu rơpŏng, kơdo mơ-eăm rêm hơnăm hơ’leh túa cheăng kâ ƀă túa pêi pro dêi kuăn pơlê, malối ƀă hdroâng mơngế Jarai. Mâu ngế Xuăn tung cheăm hên ngế cheăng kâ hiăng rơkê, pêi pro hên tơdroăng cheăng. Má môi, pin kơnôm tơngah mâu vâi ki mê veăng hnê tối, xua ôh tá ai tơdroăng hnê ki lâi tơ’mô ƀă tơdroăng cheăng ki hnê tối hlối pêi ƀă chêng kŏng. Pin rơtế ƀă vâi krâ-nhŏng o troh amê, vâ khoh châ toh chôu tơpui tơno, mơhriâm mâu tơdroăng cheăng, châ mung liăn, châ hriâm khoa hok kih thuât ƀă túa ki xúa liăn tro tơdroăng, túa pơkuâ ngăn cheăng ƀă hên hĕng mâu tơdroăng ki ê hía. Pêi tiah mê nếo hlo châ tơƀrê khât.

Klêi kơ’nâi 3 hơnăm mơdêk tơdroăng hơ’leh chiâk deăng, mâu hdrê loăng kơphế ki dâi lĕm, xuân ối pêt hên mâu hdrê loăng plâi ton hơnăm hiăng châ pêt  mơjiâng a thôn Tung Đao, ai lối 60 ha mâu kế tơmeăm hiăng châ xo. Tơdroăng păn ro ki tiah hmâ xuân hiăng rơhéa tâ, hên rơpŏng păn troh to lâi chât to, vâi krâ-nhŏng o hiăng ‘nâi pêt nhâ vâ păn chĕm ro, ôh tá xê kơ’nê môi tiah hdrối nah xếo.

Xua ti mê, tung pơla sap hơnăm 2018 ki trâm hên xahpá nah, thông Tung Đao đi đo hên rơpŏng kơtiê ing 6,7% chu ối 5,5%. Pôa Rơmah Khanh, kăn thôn Tung Đao tối ăm ‘nâi, dế nôkố, lâp pơlê xuân u ối 16 rơpŏng kơtiê, la xuân ai hên túa pêi chiâk pêi deăng châ tơƀrê, tơtro ƀă mâu rơpŏng ki vâ mơhriâm ƀối. Chi ƀô̆ ƀă Khu kăn pơkuâ thôn mơnhên tối kô pơtối trâu hơngế, rơtế prôk ƀă kuăn pơlê pêi cheăng kâ vâ hluăn kơtiê.

“Á cho môi ngế đảng viên, pơkuâ ngăn 30 rơpŏng vâi krâ hdroâng Jarai. Akố ai môi tơdroăng ki hơniâp ro xua hdrối nah pêt tiu châ kơnâ yă ƀă kơ’nâi mê tiu chu rơpâ, mê xuân ai kơphế vâ tê, chía tâ iâ tung rêh kâ ối. Hơnăm 2021 kố, á pói rơhêng vâ kuăn pơlê ‘nâi xúa túa cheăng kâ ki nếo, pêi pro ƀối tiô troăng hơlâ dêi tơnêi têa, môi tiah păn ro, ‘nâi rak ngăn loăng kơphế bă ‘nâi pêt báu klâng châ tơƀrê.

‘Nâi kơdĭng liăn ngân, ‘nâi hriâm túa rêh kâ ối môi tiah Xuăn kô châ tơƀrê tâ”.

Tơkŭm djâ kuăn pơlê vêh păn ro, thăm mơdêk tơdroăng pêt kơphế, mơdêk pêt mâu hdrê loăng plâi kâ ki ton hơnăm, vâi krâ hdroâng Jarai a thôn Tung Đao, cheăm Ia Dreng, tơring Čư̆ Pưh, kong pơlê Gia Lai dế châ pêi pro tơƀrê mâu hnoăng cheăng ki apoăng.

Mâu tơdroăng ki xía vâ tung pêi chiâk deăng chôa ‘lâng châ kơdroh. Ƀă tơdroăng tŏng kum, hnê ngăn dêi Chi ƀô̆, khu kăn pơkuâ ngăn thôn ƀă mâu rơpŏng kuăn pơlê, rêm rơnó, thôn Tung Đao ai tơ’nôm nếo tơbăng klâng  chiâk, kơdrum deăng ki dâi vâ kum kuăn pơlê akố mơdêk tơdroăng rêh kâ ối.

Dương Đình Tuấn chêh

Nhat Lisa tơplôu ƀă tơbleăng