VOV4.Sêdang - Apoăng, mâu kâu lak [o# hdrối vâ mơjiâng on veăng a Dak Lak hiăng pro pơxúa păng ‘nâng mâu tơdroăng cheăng, [ă ki ai xúa mê thăm rế hên tâ tâng lơ tah lôi mâu tơdroăng ki tá hâi tơtro vâ po rơdâ mâu kâu lak [o# kố.

Sap ing hơnăm 2011, Tíu xiâm ngăn ‘na pơ’leăng mâ mơngế-Pơkâ ‘na hnê mơhnhôk ai kuăn preăng kuăn iâ dêi tơring Krông Pa], kong pơlê Dak Lak hiăng mơjiâng pro tơdroăng cheăng dêi kâu lak [o# ahdrối vâ mơjiâng on veăng a 5 to cheăm, pơlê kân, tung mê ai: Hoà Tiến, Hoà An, Ea Knuê], Ea Kly [ă Phước An vâ hnê tối ‘na tơdroăng ki hloh rơkê tung rak ngăn ivá vâi kơdrâi hdrối [ă drêng mơhum kuăn ‘ne\ng, hiâm mơno, tơdroăng ki tơhmâ pơla vâi ki nếo pho#m vâ xông kân [ă drêng hiăng xông droh rơtăm ki rêh ối tung kơpong kố, vâ la ngiâ ah, kô tơniăn le\m ‘na tơdroăng ki xo dêi pó xuân môi tiah ki dâi le\m dêi kuăn ‘ne\ng klêi kơ’nâi mơjiâng on veăng. Tung pơla 3 khế môi hdroh, mâu ngế ki cheăng tung khu kố veăng trâm mâ, tơpui tơno, châ hnê tối ‘na mâu tơdroăng ki ai tơdjâk troh ‘na ivá, ’na tơdroăng mơhum kuăn ‘ne\ng, ‘na ki rơkê ple\ng tung tơmiât tơche#ng, on veăng ai kuăn preăng kuăn iâ, ki pro tơhmâ pơla vâi droh rơtăm, ki chiâng vâ dêi pó, tơdroăng ki ối achê dêi pó la rak ki tơniăn dêi châ, hbrâ mơdât pôu hngăm kuăn ‘ne\ng drêng hiâm mơno tá hâi tơmiât, hnê tối ‘na tơdroăng ki pơreăng ki tâ tú tiô troăng mơjiâng kuăn ‘ne\ng ahdrối vâ mơjiâng on veăng. Pôa Bùi Phụng, Kăn tíu xiâm ngăn ‘na pơ’leăng mâ mơngế-Pơkâ ‘na hnê mơhnhôk on veăng ai kuăn preăng kuăn iâ dêi tơring Krông Pa] tối mơnhên tiah kố: Túa ki pêi pro kố ga ai tơdjâk hên troh tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê, malối cho [ă mâu ngế pho#m vâ xông kân, vâi droh rơtăm ki ahdrối vâ mơjiâng on veăng; ing mê, kum vâi droh rơtăm hlê ple\ng kal athế rak vế ki dâi le\m, tơtro khât tung rak vế ivá nôu pâ, kuăn ‘ne\ng. Ki hơ’lêh ‘na hiâm mơno vâi cho mơhno [ă mâu tơdroăng cheăng ki nhên khât, môi tiah khăm pơlât ivá châ chăn vâi hdrối vâ xo on veăng [ă mâu on veăng ki drêng ngế kơdrâi hiăng pôu hngăm kal athế lăm troh a hngêi pơkeăng vâ mơnúa ngăn mơhéam vâ re\ng teăm châ ‘nâi, châ hlo châi tamo, lơ tro tâ pơreăng ai troăng hơlâ pơlât hdrối vâ ai kuăn ‘ne\ng.

Nâ Bùi Thị Kim Ngân, Kăn pơkuâ hnê ngăn Đoân droh rơtăm cheăm Hoà Tiến, tơring Krông Pa], Kăn pơkuâ Kâu lak [o# hnê ahdrối mơjiâng on veăng thôn 2 tối ăm ‘nâi: ‘’Kố cho túa cheăng ki pro pơxúa kân ăm vâi rơxông nếo, ki rơhêng vâ tối cho [ă vâi rơtăm a kơpong thôn pơlê. Xua ga, ai hên vâi pho#m xông droh rơtăm, nôu pâ, hngêi rơpo\ng vâi trâm hên pá puât, ki hlê ple\ng tá hâi ‘nhó hên, athế pêi hên hnoăng cheăng vâ tơveăng dêi nôu pâ, rơpo\ng hngêi xua mê, khoh preăng châ trâm vâ tí tăng pơchuât ngăn hlá tơbeăng, mâu kơxop mơ-éa ki hnê tối ‘na rak vế ivá châ chăn drêng pôu hngăm, ai kuăn ‘ne\ng [ă vâ hlê ple\ng ăm dêi tơná tung tơdroăng rêh ối dêi rơpo\ng hngêi tung la ngiâ. Troh nôkố, Kâu lak [o# a thôn 2 hiăng châ tơ’mot lối 30 ngế ki ai sap ing 16 troh 30 hơnăm veăng châ hriâm hlê ple\ng ‘na tơdroăng kố. Kâu lak [o# hnê tối ahdrối vâ mơjiâng on veăng a thôn 1, tung rêm hdroh tơpui tơno, hriâm tâp mâu ngế ki veăng tung kâu lak [o#, mê Khu pơkuâ ngăn hiăng krếo tâi âng mâu nôu pâ veăng pêi pro vâ ing mê ai pơkâ troăng prôk i tơtro tung hnê tối, pơtâng khe#n ăm mâu hơnăm ối nếo, hơnăm pho#m vâ xông kân, lơ hiăng kêi, chiâng droh rơtăm păng ‘nâng. Tung 28 ngế ki cheăng tung kâu lak [o# mê hiăng ai 10 on veăng xo dêi pó tro hơnăm [ă hiăng lăm khăm pơlât hdrối vâ xo on veăng. Nâ Lương Hoàng Kim Chi, ngế ki cheăng tung Kâu lak [o# hdrối vâ mơjiâng on veăng a thôn 1, cheăm Hoà Tiến tối tiah kố:  Châ mot hriâm tung Kâu lak [o# kố, á hlo mâu tơdroăng ki tối hdrối nah, pin ối pro hên tíu ki tá hâi teăm tro, mê nôkố, ai Kâu lak [o# kô hnê tối ăm pin mâu tơdroăng ki hlê ple\ng hên tơdroăng vâ mơjiâng on veăng, môi tiah: tơdroăng ki ai pơxúa tung tơdroăng khăm pơlât ivá ahdrối vâ mơjiâng on veăng, ‘nâi hlê ‘na hơnăm ki hiăng tơxâng vâ xo on veăng, mâu túa ki vâ hbrâ mơdât pôu hngăm, drêng hiăng pôu hngăm athế khăm tiô tơdroăng hnê tối dêi [ok thái  pokeăng, nôkố ai tơdroăng ki khăm ngăn mâu vâi kuăn nga ối tung klêa dêi nôu vâ ‘nâi ple\ng vâi mo le\m lơ ôh ahdrối vâ mơhum.

Klêi kơ’nâi 5 hơnăm pơkâ pêi pro hnoăng cheăng kố, Dak Lak hiăng ai 40 Kâu lak [o# ki hnê tối hdrối vâ mơjiâng on veăng. Ki pơxúa dêi túa cheăng ki kố hiăng hlo nhên, laga, tơdroăng ki pêi pro kố a mâu thôn pơlê hiăng trâm hên mâu tơdroăng ki pá puât pro pá ăm tơdroăng ki vâ po rơdâ hnoăng cheăng ki kố, malối, tơdroăng kố ga pro pá ó khât vâ hnê tối ăm kơpong ki ê. Nâ Bùi Thị Kim Ngân, Kăn pơkuâ ngăn Kâu lak [o# hnê ahdrối vâ mơjiâng on veăng a thôn 1, cheăm Hoà Tiến, tơring Krông Pa] tối: Tối tơchum, nếo mơjiâng pro mơnúa a 2 tíu cho thôn 1 [ă thôn 2, tơdroăng hnê hriâm tá hâi teăm hên, hnoăng cheăng ki kố ối trâm hên ki pá puât, mê tơdroăng cheăng xiâm nếo pêi tơdế. Mâu vâi rơtăm tung thôn pơlê ki hlê ple\ng vâi tá hâi ‘nhó hên, ôh tá ai tơ’mô dêi pó mê kal athế châ tơku\m hnê hriâm nếo hlê ple\ng mâu tơdroăng ki nếo ai vâ hnê ăm vâi đoân viên, mâu ho#i viên.

  Pôa Hoàng Châu, Kăn pơkuâ ngăn tíu xiâm ‘na pơ’leăng mâ mơngế-Pơkâ hnê on veăng ai kuăn preăng kuăn iâ dêi tơring Krông Năng tối ăm ‘nâi: ‘Na tíu xiâm ki ngăn ‘na pơ’leăng mâ xuân ai hiâm mơno vâ po rơdâ túa cheăng kố ăm tâi tâng mâu cheăm ki ê. Tơdroăng ki tơku\m pơkuâ tơdjâ, hnê tối ‘na hlê ple\ng ăm Khu ki pơkuâ ngăn, mê tíu xiâm xuân athế chiâng pêi pro, la xuân ối trâm hên pá puât. Cho ‘nâng, nôkố liăn ki kum vâ pêi pro ‘na tơdroăng cheăng kố ôh ti ai athế kơnôm tơngah to kơxo# liăn ing tơring, cheăm, rêm hơnăm ‘no môi iâ liăn vâ kum ăm tơdroăng cheăng ki kố. Ki má péa nếo, cho tơdroăng pơkuâ ngăn, hnê tối, tơru\m cheăng [ă mâu khu râ, ai tiah mê ‘nôi nếo kâi chiâng pêi pro.

Hlo nhên mâu tơdroăng ki tá hâi teăm tro a mâu pơlê cheăm, Tíu ngăn ‘na pơ’leăng mâ mơngế-Pơkâ hnê ‘na ai kuăn preăng kuăn iâ dêi kong pơlê Dak Lak hiăng ai tơdroăng mơhriâm, thăm mơnhông ‘na tơdroăng hnê tối ăm mâu Khu ki pơkuâ ngăn a mâu Kâu lak [o# hnê tối ‘na tơdroăng ki hlê ple\ng ahdrối vâ mơjiâng on veăng [ă ai troăng hơlâ pơtối hnê tơdjâ ‘na tơdroăng kố pro tung 24 to cheăm a hơnăm kố ah. Jâ Phạm Thị Tuyết Nhung, Kăn pho\ ngăn ‘na pơ’leăng mâ mơngế-Pơkâ hnê on veăng ai kuăn preăng kuăn iâ dêi kong pơlê Dak Lak tối: Á pơtối tăng rah mâu ngế ki hdrối nah ngin hiăng mơhriâm ăm vâi, ngin kô pơtối séa mơnhên ki rơkê ple\ng vâi. Tâng tá hâi teăm ai chôu vâ tơpui tơno mơnhên to mâu tơdroăng cheăng ki kố, lơ mâu tơdroăng hnê tối a pơlê pơla mê mâu ki mê kô châ pơtối hriâm nếo vâ kô kho\m châ pêi pro mâu tơdroăng ki mê. {ă kơxo# liăn ki dế ai nôkố, kong pơlê kum, mơhé ôh tí ‘nhó ai hên xuân hiăng mơhriâm ăm 24 to cheăm dêi 5 tơring. Kơxo# liăn ki u ối, mê ngin kô mơhriâm ăm mâu cheăm dêi tâi tâng tơring ‘na túa ki hriâm hlê ple\ng hdrối vâ mơhum kuăn [ă túa păn rak kuăn ngá.

Tơdroăng ki vâ ‘mâi mơnhông mâu túa ki tá hâi teăm tơ’ló dêi Kâu lak [o# ahdrối vâ mơjiâng on veăng a kong pơlê Dak Lak [ă po rơdâ túa cheăng kố troh a hên thôn pơlê tung kong pơlê kô kum hnê tối ai pơxúa khât ‘na hiâm mơno ki tơhmâ, tơdroăng ki xo on veăng, rơpo\ng hngêi, mơjiâng tơdroăng rêh ối le\m tro, niân hơniâp ăm rơxông nếo.

Nhat Lisa tơplôu