VOV4.Sêdang - Ôh ti xê to mơ-eăm tơkâ hluâ xahpá, pro kro mơdro\ng ăm to dêi tơná, pôa Lê Khắc Hợp, mố đo#i hơnăm hiăng krâ, ối a thôn Tân Tiến, cheăm Dliê Ya, tơring Krông Năng, kong pơlê Dak Lak cho ngế ki ai tuăn hiâm vâ kum vâi pú, hbrâ tơnáu vâ hnê tối tơdroăng ki rơkê ple\ng tung pêi cheăng kâ dêi tơná, kum hên rơpo\ng ki ê hluăn ing kơtiê. Pôa ối cho ngế ki djâ troăng ahdrối tung tơdroăng tơ’noăng pâ nhuo#m tơnêi têa dêi kong pơlê Dak Lak. Thuý Ngọc, ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam a Tây Nguyên ai chêh tối ‘na pôa.

Pêi lo mâu tơmeăm ki iâ hâi vâ pơtối ai liăn ‘no pêt mơjiâng mâu hdrê loăng ki ton hơnăm, ing tơdroăng păn mơnăn, tê châ liăn, rôe phân rơvât ăm loăng kơphế, tiu. Rế pêi, rế hriâm, rế ‘mâi rơnêu dêi túa cheăng kâ, pôa Hợp nôkố hiăng chiâng môi ngế ki rơkê păng ‘nâng tung pêi pêt mâu hdrê loăng tung kơdrum deăng, păn mơnăn tung kơdroăng, rông dêi tơná. Kơdrum tiu dêi pôa đi đo ngiât drêh le\m, ti tro tâ oâ hdrong, tâng riên rêm xiâm pôa châ xo dêi sap 7 troh 8 kilố kloăng tiu. 2 ha loăng kơphế châ xo dêi châ dâng 6 ta#n tung 1 ha. Pôa Hợp hơ’muăn tối tiah kố: Tung pơla pin pêi pin thăm rế hlê ple\ng túa cheăng kâ ki nếo, rế hriâm rế tí tăng êng mâu ki hriăn ple\ng ‘na chiâk deăng [ă tơná pin athế veăng pêi mâu túa cheăng kâ ki hơ’lêh nếo mê, rế hía rế châ tơtêk hên tâ. Troh nốkố, mâu túa cheăng ki á mơdâ pêt loăng kơphế, tiu pơrá chiâng dâi le\m păng ‘nâng. Pin pêt tơmeăm xuân athế păn mơnăn mơnôa vâ ai eâk ro, eâk chu pro phon rơvât, drêng pro mơ-u\m eâk ro xuân athế tơtro tiô tơdroăng ki [ơrô hnê ngăn ‘na chiâk deăng hnê tối xua mê, ing mâu tơdroăng ki mê, pin khoh chiâng pêi lo kế tơmeăm krúa le\m.

Troh nôkố, pôa Hợp ai 2 ha loăng kơphế ki hiăng ai plâi châ tê dêi, 1 rơpâu  800 xiâm tiu [ă khu chu ai sap 40 troh 50 to, tâng riên rêm hơnăm pôa pêi lo châ lối 1 rơtal 500 rơtuh liăn. Hngêi trăng xuân hiăng mơjiâng kân rơdâ, krá le\m, la tơná pôa đi đo hmâ ối dêi tung hngêi ki pro achê chiâk deăng. {âng kơdeăn, Hlá kơdeăn pôa te#m dêi drăng mơnât hên h^n, rêm hdroh châi ing chiâk deăng, ngăn amê pôa kô ai hiâm mơno kơdôu mơ-eăm hên tâ. Kơhnâ, mơ-eăm păng ‘nâng, ôh tá xâu tơdroăng pá, tơdroăng kho, mê pôa khoh [lê chiâng tung rêm hnoăng cheăng dêi tơná: Khoh chiâng [lê chiâng, ki ahdrối tâ pin athế kơhnâ mơ-eăm păng ‘nâng, athế hriâm hên, chiu pôu pá tung pêi cheăng kâ, pêi chiâk pêi deăng [ă pơtối veăng pêi pro mâu túa cheăng ki vâ mơnhông mơdêk cheăng kâ a tơirng, cheăm, lăm hriâm tơdroăng ki rơkê dêi mâu tơirng ki ê, vâ pin rế hriâm, tí tăng ‘nâi ple\ng xêh túa cheăng kâ, tơ’nôm amê nếo athế ai hiâm mơno kâi chân, kơhnâ mơ-eăm khât [ă hnoăng cheăng ing mê, khoh pơxúa ăm tơdroăng cheăng dêi tơná.

A Krông Năng tung mâu hâi ki kố, rêm rơpo\ng hngêi pơrá tơmiât troh tơdroăng ki pêt kơxái tiu, xua mê, hên rơpo\ng hiăng troh lăm ngăn, tí tăng êng mơnhên ‘na túa ki rơkê dêi pôa. Pôa Hợp hnê tối tơdrăng: ‘’ôh tí xê hmếo pơ pêi pêt kơxái tiu kơ chiâng kro’’. Ki hlê ple\ng túa cheăng dêi pôa, cho athế tí tăng ‘nâi ple\ng nhên ‘na tơnêi; hbrâ mâu hdrê ki krúa le\m, xua tơná pôa tơnăng mơdâ dêi xêh, hbrâ mâu trăng, vâ ga tơniăn le\m ăm tơmeăm pêt tung kơdrum, ôh tí xêh hmếo pơ pêt mơjiâng hmâng to lo vâ, hên h^n, lơ hlo vâi pêt hmếo pơ pêt mơjiâng hên h^n. Dế nốkố a Krông Năng, tung Khu pơkuâ ngăn lêng hơnăm hiăng krâ tơring Krông Năng, inâi pôa xuân châ hên ngế hmâ ô eăng, púi châ. Pôa Nguyễn Tiến Chất, Kăn hnê ngăn Khu pơkuâ ngăn lêng hơnăm hiăng krâ tơring Krông Năng tối ăm ‘nâi: Tung mâu hơnăm hiăng hluâ, tăm Hợp cho ngế pơkuâ, ai hên hnoăng veăng kum ăm tơdroăng cheăng dêi khu ngin, ti xê bu pro kro ăm to dêi tơná, mê tăm ối tơveăng ăm mâu nho\ng o ki ối trâm pá, tăm Hợp vâ to\ng kum ‘na hdrê loăng, rak ngăn, kum pro tơ’lêi hlâu ăm mâu nho\ng o tung khu lêng hơnăm hiăng krâ châ mơnhông mơdêk cheăng kâ; kum mâu kơtiê châ xông tơtêk iâ tơdroăng rêh kâ ối. Mê cho tơdroăng cheăng ki le\m, ôh ti xê to tăm Hợp tê, mê hên ngế tung khu xuân pro tiah mê.

Ki kơnía akố, ti xê kum to ‘na kế tơmeăm, hdrê pêt, hdrê păn, mê pôa Lê Khắc Hợp, mơngế lêng hnăm hiăng krâ xuân hmâ tơveăng kum hnê xo ing túa pêi chiâk pêi deăng, túa păn mơnăn mơnôa dêi tơná, kum mâu nho\ng o ki ê mơnhông mơdêk pêi cheăng kâ. Chi ho#i pơkuâ ngăn lêng hơnăm hiăng krâ thôn Tân Hiệp xua pôa pro pơkuâ ai 38 ngế troh nôkố u pá ai rơpo\ng ki lâi kơtiê. Khu pơkuâ ngăn  lêng hơnăm hiăng krâ tơring Krông Năng ai lối 4 rơpâu ngế, tung mê, ai vâ chê 900 ngế ki chía kro, pêi lo châ 100 rơtuh liăn tung 1 hơnăm troh tơngi klêng, tung mê, ai 9 ngế môi tiah pôa Hợp ai kơxo# liăn ki châ xo lối 1 rơtal liăn môi hơnăm, rơpo\ng kơtiê bu ối lối 3%. Tơdroăng ki kum dêi pó pêi cheăng kâ xuân châ mơnhông mơdêk ó. Pôa Chất tối: Ki tơ’ló má môi akố vâi hiăng ‘nâi tơveăng dêi pó, hnê tối dêi pó, pro ti lâi vâ rêm ngế châ hlê, ‘nâi ple\ng, vâ pro ai pơxúa má moio, málối [ă hnoăng cheăng ki vâi hiăng hlê ple\ng, vâ kum dêi pó rơtế mơnhông mơdêk. Mê cho hiâm mơno ki ro dêi Mố đo#i Pôa Hồ, tơkéa vâ tối vâi ôh ti kơtôa klâi, ai tơdroăng klâi vâ tối ki mê, ‘nâi to lâi tơdroăng vâi hnê tối dêi pó to mê, mê xuân cho hiâm mơno dêi mơngế lêng. Ki kơnía akố cho a tơdroăng ki mê, hiâm mơno, ki hlê ple\ng, vâi hbrâ vâ to\ng kum dêi pó, mê cho tơdroăng ki ai păng ‘nâng.

Ki [lêi chiâng ôh tá xê ăm to dêi tơná phá. Mê pôa Lê Khắc Hợp xuân môi tiah hên h^n mâu ngế lêng ki ê, rêm hâi púi rơhêng châ hriâm tiô Pôa Hồ, đi đo hbrâ vâ hnê tối, tơveăng, ‘no dêi ivá tơná veăng mơjiâng tơdroăng rêh kâ ối rế le\m tro tâ.

Nhat Lisa tơplôu