VOV4.Sêdang - Ai tơnêi la ôh tá chiâng mơjiâng pro klâi, ôh tá chiâng tê, hơ’leh ăm ngế ki ê, ôh tá chiâng kok kế tơmeăm, hngêi trăng tơ’nhiê, thăm nếo ôh tá tơniăn, la ôh tá chiâng phêp ‘mâi rơnêu, lơ pro ki nếo. Mê cho tơdroăng ki lối hrĭng rơpŏng kuăn pơlê a troăng Nguyễn Văn Linh, pơlê kong kơdrâm Plei Ku, kong pơlê Gia Lai dế athế chiu pá xêh tung lối chât hơnăm hdrối mê hía nah. Mâu tơdroăng ki xơpá, ôh tá tơniăn xua ing tơdroăng tơkêa bro kố pro kuăn pơlê a mâu bêng kố trâm pá ó khât ƀă hêng hôu há.

Cho tung kơpong pơkâ tơdroăng tơkêa bro Kơpong kuăn pơlê ối a troăng Nguyễn Văn Linh, hên hơnăm kố, on veăng pôa Bùi Văn Năm (troăng Châu Văn Liêm, Plei Ku) rơtế ƀă mâu kuăn ‘nĕng  thế rêh ối hâ ho tung hngêi râ má 4 kleăm klêng tê, hâ ho ing kơpêng chu troh pa xôp, pa ngiâ ƀă pa rŏng. Hngêi klêi 21 hơnăm ối hiăng pok drô mơnât hngêi. A rơnó mêi, hngêi kơchoh xua têa mêi ing gong hngiâm luâ mơnât; tôl hiăng kơcheăng, mơhé hiăng tơkŭm 3 to lâm, ko loăng, la xuân ôh tá ví tơdroăng ki xi kơchoh. 3 tung 6 ngế kuăn dêi pôa Năm hiăng mơjiâng rơpŏng hngêi, xuân thế lăm mung hngêi ối xua pôa ôh tá chiâng vâ ăm tơnêi, mơjiâng pro hngêi ăm kơbố, mơhé tơnêi kố kơnâ rơdâ kân troh 1 rơpâu met karê.

“Kuăn pơlê ngin ối kơpong tơdroăng tơkêa bro tơvâ tơvân tung rêh ối, ngin chiu ăm tơnei têa vâ pro tơdroăng tơkêa bro. La pro ti lâi thế pro rĕng, vâ tơdroăng rêh ối ngin châ tơniăn, hmôu pơ môi tiah kố, tơdroănng rêh ối ngin pá puât ‘nâng. Xua troăng prôk ôh tá ai, kong mêi prôk hliâk há, hngêi xi kơchoh  ôh tá châ ‘mâi rơnêu, vâ mơjiâng pro nếo ôh tá ăm pro”.

Rơpŏng pôa Khiên ôh tá ‘mâi rơnêu dêi hngêi, xuân ôh tá kok tơnêi vâ mung liăn pê cheăng kâ xua tơnêi mê tung kơpong tơdroăng tơkêa bro

Kơtăn hngêi pôa Năm ôh tá hơngế, rơpŏng pôa Quảng Văn hiên kot mâ hơnăm 1970 xuân pá puât môi tiah há. Ôh tá xe ôh tá chiâng klâ xoăng tơnêi ăm 2 ngế kuăn ki dế mung ối hngêi vâi, pôa Khiên ối tro hngêi rak liăn ôh tá ăm mung liăn ki vâ kok dêi tơmeăm mung vâ pêi cheăng kâ, hngêi rak liăn tối tơnêi mê cho tung tơdroăng pơkâ. Ai tơnêi la oh tá châ xúa tâi tâng xua ing hnoăng xúa tơnêi, pôa Khiên hiăng pơtroh hên hlá đơn ƀă hiăng troh hên a mâu tíu mâu kăn trâm mâ kuăn pơlê vâ tối tơdroăng ki pá dêi rơpŏng hngêi tơná:

“Ai tơnêi la ôh tá châ vâ mơjiâng pro hngêi. Ai tơnêi la vâ mung liăn a hngêi rak liăn ôh tá châ, ôh tá chiâng vâ xoăng ăm dêi kuăn ‘nĕng. Kuăn ‘nĕng hiăng kân, ai tơnêi la xuân ối lăm mung ăm liăn ối xêh hngêi vâi. Kuăn pơlê akố hiăng chêh hên hlá đơn pơtroh ăm Vi ƀan pơlê kong kơdrâm Plei Ku chêh hên hdrôh. Ngin xuân hiăng prôk troh a tíu ki ai mâu kăn troh trâm mâ kuăn pơlê râ kong pơlê, la kong pơlê tiâ dế hbrâ vâ pêi, tơhrâ tŭm tơdroăng ăm kuăn pơlê, la troh mơ’nui xuân ôh tá pro.

A pâ thế Vi ƀan kong pơlê Gia Lai ƀă Vi ƀan pơlê kong kơdrâm Plei Ku tâng lơ ối pro tơdroăng tơkêa bro mê thế rĕng pro, tâng ôh tá pro la ôh tá kâi klêi tơdroăng pơkâ mê thế lôi vâ kuăn pơlê ngin châ tơniăn tung rêh ối’’.

Xua tơdroăng tơkêa bro hiăng ton lối môi chât hơnăm, mê kơpong kuăn pơlê ối kố chiâng kơpong ki “ôh ta rơkê plĕng” tung dế kơphô̆ kong ngo Plei Ku

Kố xuân cho tơdroăng púi vâ tơchoâm dêi hrĭng rơpŏng kuăn pơlê ki ai tơnêi ƀă ai hngêi ki tro tung tơdroăng pơkâ kơpong kuăn pơlê ối troăng Nnguyễn Văn Linh. Hdrối mê, tơdroăng tơkêa bro châ Vi ƀan kong pơlê Gia Lai kĭ ƀă pơcháu ăm kŏng ti veăng tơlo liăn ‘no mơjiâng pro tơmeăm khoăng Saigon Highland tơbleăng a hơnăm 2000, ƀă tâi tâng tơnêi mê 94 rơpâu ha.

Laga, troh hơnăm 2015, tíu pêi cheăng kô ôh tá ai ivá vâ tơbleăng pêi tro tiô pơkâ, mê chiâng xo tơvêh. Hơnăm 2017, Vi ƀan pơlê kong kơdrâm Plei Ku châ kong pơlê pơcháu ‘mâi hơ’leh tơdroăng pơkâ chu ối 39,7 ha tro tung mâu bêng Trà Bá, Hội Phú ƀă Ia Kring. Hơnăm 2019, Vi ƀan kong pơlê Gia Lai pơtối pơcháu ăm Vi ƀan pơlê kong kơdrâm Plei Ku tơbleăng tơdroăng tơkêa bro mê ƀăng kơxô̆ liăn ngân tơnêi têa.

Pôa Nguyễn Hữu Quế, Kăn hnê ngăn Vi ƀan pơlê kong kơdrâm Plei Ku ăm ‘nâi, Mâu kơvâ cheăng dêi pơlê kong kơdrâm dế tơbleăng mâu tơdroăng pêi pro dêi tơdroăng tơkêa tiô pơkâ. Nôkố, kong pơlê hiăng pơtroh yă chêh thế kơjo, chêl thiăn liăn xo tơnêi ƀă tơmeăm khoăng, loăng plâi kuăn pơlê a tơnêi ki tro tơdroăng tơkêa bro xo ăm Hô̆i đong kong pơlê séa mơnhên ngăn. Laga, pôa Quế ôh tá ‘nâi la lâi tơdroăng tơkêa bro mê pơxiâm pêi pro, mê bú tâng tối kô mơ-eăm rĕng pêi tơdroăng tơkêa bro mê tung la ngiâ.

“Klêi châ Hô̆i đong séa ngăn dêi kong pơlê mơnhên hlối môi tuăn, pơlê kong kơdrâm kô tơbleăng pêi mâu tơdroăng ki pơtối tro tiô pơkâ. Ngin kô mơ-eăm tơbleăng rĕng pêi tơdroăng tơkêa bro mê tung la ngiâ vâ tơniăn hnoăng rêh ối dêi kuăn pơlê tung kơpong tơdroăng tơkêa bro’’.

Ki khât gá, tơdroăng kơdroh tơdroăng tơkêa bro kơpong kuăn pơlê ối troăng Nguyễn Văn Linh sap ing 94 ha ch ối 39,7 ha, mê kong pơlê  Gia Lai  hiăng pro kơdroh ki xơpá ăm hrĭng rơpŏng kuăn pơlê a Plei Ku ôh tá hmôu pơ tơkôm. Ối hrĭng rơpŏng kuăn pơlê ki ê tung kơpong tơdroăng tơkêa bro xuân dế pơtối  tơdroăng ki “Kơmăng koi, hơnăm ối’’.

Vâi tơngah, “thế rĕng troh hâi” ki mâu kăn pơlê kong kơdrâm tối bu riân to ƀă hâi, ƀă khế, ôh tá riân ƀăng hơnăm ton tĭn môi tiah sap ing hơnăm 2009 nah bê troh nôkố.  

Nguyễn Thảo chêh

Gương tơplôu ƀă tơbleăng