VOV4.Sêdang - Kơnôm ai troăng hơlâ ki mơhnhôk ‘na mơnhông bro on tơhrrik tiô Pơkâ kơxô̆ 13 hơnăm 2020/QĐ-TTg dêi Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh, bu tung pơla 1 hơnăm, ivá on tơhrrik dêi kong pơlê Gia Lai hiăng tâk lối 600 MWP. Gia Lai ngăn kố cho tơdroăng ki châ mơnhên tối ‘na tơdroăng ki rêm pơlê pơla pơrá veăng vâ mơhnŏng pêi pro dêi xêh, vâ khoh ai on tơhrik xúa.

Maluâ ti mê, veăng kum ing hnoăng cheăng kố, ai hên mơngế krê, khu mơdró kâ hiăng tí tăng chêh bro tơdroăng tơkêa ki pơloi, hnôu ‘măn kế tơmeăm, kơmăi kơmok ki vâ pơkrâ pro on tơhrik kơtâu ƀă hyôh tô mâ hâi, tiô kơ yă ki kơjo kum mê ai 1.943 liăn/kWWh tung 20 hơnăm tiô Pơkâ 13 hơnăm 2020.

Maluâ hiăng châ tơ’moê tơdjêp ƀă sap ing hiăng ton nah hiăng châ pơxúa ing yă tê ki kơjo xúa ăm troăng on tơhrik kơtâu ƀă hyôh tô mâ hâi tiô pơkâ 13/2020/QĐ-TTg hâi 6/4/2020 dêi Ngế pro xiâm hnê ngăn tơnêi Chin phuh, la tơdế khế 3/2021, pá kơdâm mâu tíu ki krâ măn on tơhrik mâ hâi a pơlê Kte, cheăm Hbông, tơring Čư̆ Sê, kong pơlê Gia Lai hlo bu huăn to mâu nhâ. Rơtế ƀă nhâ, a kơpêng tơnêi cho lối chât to trăng meăm châ tâp vâ ăm gá râng mâu trăng on tơhrik mâ hâi ƀă lối hrĭng to kơtâ hmốu on tơhrik a ‘ngêi.

Ngế ki châ vâi mung rak ngăn tơmeăm akố ăm ‘nâi, sap ing rôh mơjiâng pro ƀă tơ’moê tơdjêp troh nôkố, tơnêi kố xuân ối chúa lôi tê kơtê, tá hâi teăm pêt lơ păn roăng mâu kế tơmeăm ki lâi ôh.

Pá kơdâm tíu ki pro pro on tơhrik mâ hâi ‘măn a kuâ hngêi châ chêh inâi pro tíu ki pêt kế tơmeăm a cheăm Hbông, tơring Čư̆ Sê

Ki khât gá oh tá ai mâu tơdroăng pơkâ pro, la xuân ối pro hồ sơ ƀă mơjiâng pro tơdroăng kố vâ pơxúa yă on tơhrik kơjo kum xúa ăm on tơhrik mâ hâi a kuâ hngêi tiô pơkâ 13 dêi Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh dế cho tơdroăng ki trâm tơdjuôm dêi ki hên mâu tơdroăng tơkêa a hên hĭn mâu tơring Čư̆ Sê, Čư̆ Prông, Đức Cơ, Phú Thiện, kong pơlê Gia Lai.

Pôa Hồ Minh Hậu, ngế ki pơkuâ ƀơrô cheăng kâ Hngêi trăng troăng klông tơring Čư̆ Sê ăm ‘nâi, tơdế hơnăm 2020, drêng nếo ai 13 tơdroăng tơkêa châ pro a tơring, ƀơrô cheăng hiăng mơjiâng khu ki séa ngăn tơdroăng cheăng dêi mâu tơdroăng tơkêa on tơhrik mâ hâi. Tơdroăng ki lăm séa ngăn bu nếo châ po tá hâi klêi mê tro pơkâ thế pơtê. Pôa Hậu ăm ‘nâi, 5/7 tơdroăng tơkêa hiăng châ séa ngăn pơrá ai hồ sơ tơnêi tíu ki pêt, roăng tơmeăm khoăng, lơ tơdroăng tơkêa pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok chal nếo.

Laga, ki khât gá tơdroăng cheăng pro kố ôh tá ai khât, pro on tơhrik mâ hâi cho tơdroăng ki ai khât:

“Pơchuât ngăn hồ sơ tâng ai mâu tơnêi ki pêt kơxêt, pêt pơkeăng cho on tơhrik ‘măn a kuâ ‘ngêi. Séa ngăn lo hlo pêt đinh lăng, bu pêt ki hêak tê, pơtih pêt kơxêt, mot séa ngăn hlo môi troăng hngêi ai 3 troăng kơxêt, rêm troăng kơtăn ing dêi rơpó dâng 2 met. Lơ kơtúa tâ tá trăng ki vâi pro, túa ki kố cho vâ hêak ƀă mâu khu ki lăm séa ngăn tê, mơnhên tối 10 troh 20% tơdroăng tơkêa, u ối cho tơnêi ki chúa lôi xo xo”.

Môi tơdroăng tơkêa on tơhrik mâ hâi a kuâ hngêi a cheăm Ia Blang, tơring Čư̆ Sê

Môi ngế ki ‘no liăn cheăng pro on tơhrik mâ hâi a kuâ hngêi a tơdroăng tơkêa pêi chiâk deăng ăm ‘nâi, Pơkâ 13/2020/QĐ-TTg ai troăng hơlâ hnê mơhnhôk mơjiâng pro on tơhrik kơtâu ƀă hyôh tô mâ hâi. Tiô tơdroăng pơkâ kố, mâu tơdroăng tơkêa on tơhrik mâ hâi châ roê ƀă yă ki kơnâ má môi cho 8,38 UScent/kW (tơ’mô ƀă 1.943 liăn/kW), kơnâ tâ mâu tơdroăng tơkêa on tơhrik mâ hâi ki ê.

Laga, tiô hlá mơ-éa kơxô̆ 7088/BCT-ĐL hâi lơ 22/9/2020 ‘na troăng ki hnê mơhno tơdroăng ki ‘no liăn cheăng pro on tơhrik hyôh mâ hâi dêi khu xiâm ngăn kơmăi kơmok ƀă tê mơdró pơkâ mâu ngế ki châ pơxúa yă tê on tơhrik kơjo dêi chin phuh cho mâu troăng on tơhrik châ krâ ‘măn a mâu kế tơmeăm ki mơjiâng pro tiô tro luât Mơjiâng pro hơnăm 2014 ƀă kế tơmeăm kố dế châ xúa tro tơdroăng pơkâ.

Tiô ngế ki kố tối, xua ki pơxúa sap ing tơdroăng ki yă tê phá tơ-ê tiô túa ki ‘no liăn cheăng, mê khu mơdró kâ kô tăng túa pro phá tơ-ê ƀă hbrâ mơdât ƀă tơtrâ ƀă mâu kơ koan rak ngăn.

“Hên ngế tơtrâ troh tơdroăng ki vâi chiâng păn to lâi to kuăn í. Ai khu ki lăm séa ngăn  mê tối cho nếo hlâ xua tâ pơreăng. Nôkố vâ păn roăng klâi kal athế ai kơchơ tê ƀă ai tíu tê. Tối khât ƀă dêi rơpó bu cho tơdroăng ki tơtrâ xo, mê nôkố pêi pro ăm tâi tâng lơ pơkâ tơleăng mâu tơdroăng ki xơpá xúa tơnêi pro kô ôh tá kâi”.

Mâu tơdroăng tơkêa on tơhrik hyôh tô mâ hâi a cheăm Hbông, tơring Čư̆ Sê

Nôkố, kong pơlê Gia Lai ai 3248 tíu ki pro on tơhrik mâ hâi, tâi tâng ki têi 604 MWp. Tung mê ai dâng 400 to krâ ‘măn kuâ hngêi a mâu tíu ki pêi chiâk deăng, tíu ki pêt, păn mâu tơmeăm khoăng ai dâng ki xúa kơmăi kơmok chal nếo, ƀă tâi tâng ki têi lối 400 MWp. Laga, troh nôkố, mâu tơdroăng tơkêa hyôh on tơhrik dế châ xúa kơjo tiô pơkâ 13 dêi Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh, bu châ mâu kong pơlê ki rak ngăn ƀă kơvâ on tơhrik rak ngăn ‘na mâu hồ sơ. Rơtế amê, mâu tíu pêi cheăng ki ai tơdjâk troh tá hâi ai troăng hơlâ tơrŭm nhên.

Pôa Trần Ngọc Phận, kăn phŏ hnê ngăn tơring Đức Cơ ăm ‘nâi:

“Hơnăm 2020, tơring Đức Cơ séa ngăn a tơdroăng tơkêa xúa tơnêi ăm hơ’leh 20 ha tơnêi pêi chiâk deăng chiâng tơnêi pêi pêt kế tơmeăm ki ê, môi tuăn ăm troăng hơlâ vâ mâu khu mơdró kâ ‘no liăn cheăng pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok chal nếo a ƀăng tơnêi ki hơ’leh. Khu ki ‘no liăn cheăng pêt mơjiâng kế tơmeăm loăng pơkeăng, kơxêt.

Tơdroăng ki hbruô ăm hlá mơ-éa tê mơdró on tơhrik mê tơring ôh tá hbru ăm hlá mơéa phêp, ki oh tá ối tung Kŏng ti On tơhrik Gia Lai”.

Tơring tối nhên, bu ăm phêp hơ’leh tơdroăng ki xúa tơnêi, ƀă tơdroăng ki mơjiâng pro, tê roê on tơhrik cho tơdroăng dêi Khu mơdró kâ ƀă kơvâ on tơhrik. La pôa Võ Ngọc Quý, kăn phŏ pơkuâ Kŏng ti On tơhrik Gia Lai ăm ‘nâi, tơdroăng ki séa ngăn ngế ki pơkuâ tơdroăng tơkêa ai tơbleăng pro khât lơ ôh, tơdroăng kố hôm rak tơniăn tiô Luât Mơjiâng pro 2014 môi tiah Khu xiâm ngăn cheăng kơmăi kơmok ƀă tê mơdró pơkâ thế há lơ ôh, ôh tá tơkôm tung mâu tơdroăng cheăng dêi tíu pêi cheăng:

“Khu ki ‘no liăn cheăng athế pêi cheăng ƀă kơ koan ki ai tơdjâk troh tơnêi têa rak ngăn ‘na mơjiâng pro kế tơmeăm vâ séa ngăn pơkâ ăm tơdroăng ki mơjiâng pro. Kŏng ti on tơhrik Gia Lai bu pêi pro tơdroăng ki pơkâ thế kih thuâ ƀă troăng on tơhrik mâ hâi a kuâ hngêi. Drêng vâ ăm xúa ‘no on tơhrik mê mâu khu ki ‘no liăn cheăng tơbleăng, ƀă pơkâ ‘na kế tơmeăm ki mơjiâng pro mê kŏng ti on tơhrik ôh tá ai tơdroăng tơdjâk”.

Pôa Phạm Văn Binh, kăn pơkuâ Khu ngăn cheăng kơmăi kơmok ƀă tê mơdró Gia Lai ăm ‘nâi, Vi  ƀan hnê ngăn kong pơlê hiăng pơcháu ăm kơvâ cheăng kơmăi kơmok ƀă tê mơdró pơkuâ pêi pro tơdroăng ki séa ngăn tơdroăng cheăng ki khât dêi mâu tơdroăng tơkêa on tơhrik mâ hâi a kong pơlê. Tơdroăng kố kô châ tơbleăng a mơ’nui khế 3 ƀă khế 4 hơnăm kố.

Nguyễn Thảo chêh

Katarina Nga tơplôu ƀă tơbleăng