Tiô kơxô̆ riân ngăn dêi Tíu xiâm hbrâ mơdât châi tamo kong pơlê Dak Lak, hơnăm 2025, tung lâp kong pơlê ai 29.364 ngế hdrêng châ ôu OPV rôh má 3, kơxô̆ ngế châ 72,8%. Sap ing apoăng hơnăm 2026 troh nôkố, ai 6.656 ngế hdrêng châ ôu rôh má 3, kơxô̆ ngế châ lối 16%. Tiah mê, xuân u ối ai hên vâi hdrêng tá hâi châ ôu tŭm vaccine OPV, mơni pơreăng kô tâ tú tung pơlê pơla. Xua mê, tơdroăng ki pơtối mơdêk rơdêi hnê tối, mơdêk ki hlê plĕng dêi kuăn pơlê ƀă rak vế tŭm ăm mâu vâi hdrêng châ ôu vaccine tro pơkâ, tro hâi khế cho tơdroăng ki kal khât.

Chêh xo a tíu pâk pơkeăng Tân Lợi (bêng Buôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak), tung mâu rôh pâk vaccine rêm khế, hên mâu nôu pâ vâi hdrêng hiăng djâ dêi kuăn ‘nĕng troh ôu vaccine OPV ƀă pâk mâu vaccine tung tơdroăng pâk vaccine po rơdâ. Akố, tơdroăng pâk vaccine tơkŭm pâk tro hâi khế tro tơdroăng sap ing khăm ngăn, tiâ mơnhên troh hnê séa ngăn klêi kơ’nâi pâk lơ ôu. Pakĭng mê, kăn ngăn cheăng khăm pơlât ối séa ngăn hâi khế pâk dêi rêm ngế vâi hdrêng vâ ví pôi tá tro lôi pâk vaccine ƀă kơxô̆ pâk ôu, kơhnâ hnê tối, tơpui tối leăng ăm nôu pâ vâi hlê nhên hnoăng cheăng dêi vaccine OPV tung hbrâ mơdât pơreăng khăng kơbrĕn, chó chêng tơvê kŏng, ing mê mơdêk ki hlê plĕng tung tơdroăng djâ vâi hdrêng lăm ôu tŭm vaccine pâk tŭm trum, tro hâi khế pơkâ thế. Nâ Tạ Thị Lan Chi (bêng Buôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak), tối:

“Kuăn á châ 8 khế. Tiô tơdroăng ki á hlê plĕng dêi tơdroăng hbrâ mơdât pơreăng ăm vâi hdrêng gá kal khât xua mâu rơkong hnê pơchân pơrá tối athế djâ hdrêng troh a mâu tíu khăm pơlât vâ pâk vaccine hbrâ mơdât ăm vâi hdrêng. Xua mê, nôkố á troh a tíu khăm pơlât ăm dêi kuăn ôu vaccine hbrâ mơdât khăng kơbrĕn, chó chêng tơvê kŏng. Á hlo tơdroăng ki ăm hdrêng ôu vaccine kố gá kal khât xua a mâu khế ki apoăng ivá kâi trâng dêi ngế hdrêng gá tá hâi mơdêk, tơdroăng ki ăm hdrêng ôu vaccine kô pro ăm ngế hdrêng mê kâi châ hbrâ mơdât ƀă pơreăng. Túa pơreăng khăng kơbrĕn chó chêng tơvê kŏng kô pro ăm ngế hdrêng tro chó chêng tơvê kŏng troh tá ah mê tâng tối tơbleăng dêi bêng mê á djâ dêi kuăn lăm ôu tro hâi khế pơkâ”.

Chía hên nôu pâ hiăng hlê ƀă djâ dêi kuăn ‘nĕng lăm ôu vaccine OPV tiô hâi khế pơkâ dêi tíu khăm pơlât. La xuân ối ai mâu rơpŏng ki ‘nâ xua hên tơdroăng hiăng ôh tá djâ dêi kuăn ôu vaccine tá hâi hâi môi xôh. Xua mê, kăn ƀô̆ ngăn pơkeăng bêng hiăng tơrŭm ƀă kăn pơkuâ, ngế cheăng khăm pơlât thôn, pơlê séa ngăn hâi khế pâk pơkeăng dêi mâu vâi hdrêng a cheăm bêng vâ teăm tiâ mơnhên ăm rơpŏng djâ dêi kuăn lăm ôu pâk tŭm drêng mơni kô tro pơreăng khăng kơbrĕn, chó chêng tơvê kŏng. Nâ Nguyễn Thị Hồng Hà (bêng Buôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak), ăm ‘nâi:

“Kuăn á hiăng châ 6 hơnăm. Muăn hiăng ôu châ 2 rôh OPV la klêi kơ’nâi mê muăn tro tamo mê rơpŏng ôh tá djâ muăn lăm ôu rôh má 3. Hâi kố tíu khăm pơlât cheăm séa ngăn mâu inâi hdrêng ki tá hâi ôu tŭm mê á djâ dêi kuăn lăm ôu rôh ki má 3. Á tơchĕng tơdroăng ki ăm muăn ôu tŭm pơkeăng gá kal khât tung tơdroăng ki hbrâ mơdât pơreăng mê rơpŏng ăm muăn ôu tơ’nôm vâ tŭm. Á  hlo tíu khăm pơlât cheăm hiăng pêi cheăng nhên khât, séa ngăn krâu vâ rak tơniăn tŭm mâu vâi hdrêng pơrá châ ôu tŭm vaccine”.

Ki khât gá nôkố, hên rơpŏng hiăng rah xo pâk pơkeăng ăm dêi kuăn teăng ăm djâ dêi kuăn lăm troh tíu khăm pơlât cheăm tiô hâi khế pơkâ rêm khế. Laga vaccine OPV hmâ ôh tá ai hlâu a mâu tíu pâk ki ăm liăn hên mê hên nôu pâ hdrêng hiăng ôh tá ăm dêi kuăn ôu, pâk. Vâ rak tơniăn ăm tâi tâng vâi hdrêng a cheăm bêng châ ôu vaccine OPV tŭm, tro hâi khế pơkâ, pakĭng cheăng pơkuâ ngăn tơdroăng pâk, séa ngăn đi đo mâu hdrêng tung hơnăm châ ôu pâk vaccine OPV, ôu pâk a Tân Lợi ối mơdêk rơdêi cheăng hnê tối tung pơlê pơla, hbrâ rơnáu hnê pơchân hâi khế ăm mâu nôu pâ vâi hdrêng ing hên tơdroăng, hlối mơnhên tơdrêng vâ teăm rĕng ‘nâi ƀă tŏng gum mâu vâi hdrêng ki tá hâi châ pâk lơ tá hâi pâk tŭm pơkâ. Mâu tơdroăng cheăng kố veăng gum mơdêk mâu vâi hdrêng châ pâk tŭm vaccine, mơdêk kơlo ki ăm pôi tá tú tung pơlê pơla ƀă kơdroh vâi hdrêng tro chó chêng tơvê kŏng. Jâ Trương Thị Thoa, kăn ƀô̆ pơkuâ ‘na pâk vaccine a tíu pâk Tân Lợi (bêng Buôn Ma Thuột) ăm ‘nâi:

“Ki hên kuăn pơlê a bêng pơrá pêi pro tơdroăng ki djâ dêi kuăn ‘nĕng lăm pâk vaccine po rơdâ, laga, pakĭng mê xuân ối ai mâu ngế kuăn pơlê ôh tá djâ dêi kuăn lăm pâk. Hlo mâu tơdroăng kố tíu khăm pơlât kô lăm troh a hngêi kuăn pơlê ƀă hnê tối ‘na ki pơxúa dêi tơdroăng pâk vaccine vâ vâi djâ dêi kuăn ‘nĕng lăm pâk tŭm. ‘Na vaccine OPV, xua a bêng vâi djâ dêi kuăn pâk ki ăm liăn trum pâk 6 tung 1 hên tâ mê vâi hdrêng ôu OPV tá hâi hên. Xua mê, tíu xuân ối kơhnâ hnê tối, krếo thế kuăn pơlê djâ dêi kuăn ‘nĕng troh a hngêi pơkeăng vâ ôu tŭm vaccine”.

Nôkố, pơreăng khăng kơbrĕn, chó chêng tơvê kŏng tá hâi ai pơkeăng pơlât tơbrê, xua mê gá kô trâm tơdroăng ki râ môi tiah chó chêng tơvê kŏng troh tá ah lơ hlâ. Xua mê, hbrâ mơdât ƀă vaccine xuân cho troăng hơlâ ki pêi pro tơƀrê ƀă ki kal má môi, cho tơdroăng ki xiâm vâ rak vế mâu rơxông tung la ngiâ, hlối rak vế tơniăn ki ƀlêi chiâng ‘na hbrâ mơdât pơreăng chó chêng tơvê kŏng ki kơvâ ngăn pơkeăng pơlât hiăng pơkâ mơ’no.

Khăng châ mơhé hiăng kâi mơdât kơnôm Tơdroăng pâk mơdât  hdrối la xuân ối ai tơdroăng ki rơ-iô nếo tâng pin tơngôu ôh tá vâ pâk mơdât hdrối ăm vâi hdrêng. Vâ mơngế ki hmâng rơ‘jíu hlê nhên tâ ‘na vaccine hbrâ mơdât khăng châ xuân môi tiah mâu tơdroăng pơchân ăm hdrêng ôu vaccine, thạc sih, Ƀok thái pơkeăng chuyên khoa Péa Lê Phúc - Phŏ Pơkuâ Tíu xiâm séa ngăn mơdât pơreăng kong pơlê Dak Lak tối nhên tâ.

-Ƀok thái pơkeăng ăm ‘nâi pế pơreăng khăng châ cho ki klâi, xiâm ing lâi pro ai pơreăng mê ƀă ki pro ‘mêi dêi pơreăng ƀă ivá vâi hdrêng gá ti lâi?

Ƀok thái pơkeăng Lê Phúc: Khăng châ cho pơreăng chiâng tâ tú nhóm A xua virus Polio pro. Pơreăng tâ tú tiô troăng klêa, lơ tiô troăng krôk ƀă tâ tú ing mơngế kố troh mơngế ki ê xua tro virus khăng châ ai tung têa, tung kế kâ ki phông hiăng ai virus khăng, lơ ing mơdrêh ngế ki tung châ ăi pơreăng khăng lơ tâ tú ing mơngế ki dế ối lĕm la tung châ ngế ki mê ai virus chiâng khăng. Klêi virus mot tung châ, kô ai kuăn rế hên a klêa hlối mot tung troăng veăn xiâm, hlối pro rong râ mâu tế bào tung troăng veăn ki vâ tơdro klêng tê ing mê kô pro chiâng khăng tơdrêng hlối, khăng tá ah ôh tá chiâng vêh lĕm môi tiah hdrối xếo thăm nếo kô pro hlâ mơngế xua pá kâi hiâm.

Pơreăng mê hmâ trâm hlo a vâi hdrêng pá xôp 15 hơnăm, malối cho ƀă vâi hdrêng pá xôp 5 hơnăm ki hâi châ pâk vaccine, hâi châ ôu tŭm mâu túa vaccine hbrâ mơdât pơreăng khăng châ, hmâ châ ‘nâi ing  khu pơreăng kơdrâ khăng tơdrêng. Pơreăng khăng châ nôkố hâi teăm ai pơkeăng pơlât ki xêt khât, kô pro chiâng ai tơdroăng châi ó ƀă ivá  môi tiah khăng châ troh ta ah ‘nâ hía hlối hlâ.

-Ƀok thái pơkeăng ăm ‘nâi pế mâu ngế ki lâi ôh tá chiâng ôu vaccine OPV ƀă ôu a rôh ki lâi?

Ƀok thái pơkeăng Lê Phúc: Tiô hâi pơkâ pâk Tơdroăng pâk po rơdâ mơdât pơreăng, tâi tâng vâi hdrêng kal châ ôu 3 rôh vaccine OPV drêng ngế hdrêng tŭm 2,3,4 khế. Laga ai ngế hdrê ki ‘nâ xua ai tơdroăng ki lâi ‘ló ôh tá pêi pro tro tiô hâi khế pơkâ lăm ôu mê kal thế tơ’nôm rế rĕng rế ‘ló. Vâ mơdêk ăm ai trếo lĕm tung châ ăm hdrêng, Tơdroăng Pâk po rơdâ mơdât pơreăng dế tơbleăng thế pâk po rơdâ mơdât pơreăng đi đo ăm hdrêng ki dế tro khế hơnăm pơkâ thế pâk, pâk teăng a rôh hâi pâk, pâk tăng a mâu vâi hdrêng ki hiăng luâ hơnăm pâk po rơdâ la vâi hâi teăm châ pâk tŭm ƀă tơdroăng pâk pro rơdâ tung hngêi trung hriâm ăm mâu vâi hdrêng ki nếo pơxiâm mot hriâm a mâu hngêi trung mầm non, mâu vâi hdrêng nếo pơxiâm mot hriâm lâm môi kum mâu vâi hdrêng mê châ tơniăn tung pơla hriâm tơniăn pôi tá tro pơreăng khăng châ. Túa vaccine OPV tơniăn ƀă hlối tơbrê ăm hdrêng ƀă châ xúa tung Tơdroăng pâk po rơdâ sap hơnăm 1985 nah. Ƀă rêm rôh ăm ngế hdrêng kô ôu péa kơto vaccine OPV. Laga ai mâu ngế hdrêng ki ‘nâ môi tiah mâu vâi hdrêng ki tro suy giảm miễn dịch sap ing kot mâ lơ mâu hdrêng ki lo thĕn ƀă mâu túa vaccine ki mê pôi tá ăm ôu túa vaccine mê.

-Nôkố ai nôu pâ ki ‘nâ tơmiât vâi hdrêng hiăng châ pâk vaccine 6 tung 1 ôh tá êa ôu xếo OPV, ƀok thái pơkeăng hôm ai hnê tối klâi ‘na tơdroăng ki mê?

Ƀok thái pơkeăng Lê Phúc: Nôkố tiô hnê tối dêi Khu xiâm ngăn pơkeăng pơlât vâ hbrâ mơdât pơreăng pro khăng châ, vâi hdrêng thế châ ôu 3 xoh vaccine OPV ƀă pâk 2 trum vaccine IPV. Tâng vâi hdrêng hiăng châ pâk vaccine 6 tung 1, tung mê, ai trếo pơkeăng ki mơdât pơreăng khăng châ la túa pơkeăng pâk, tơ’mô môi tiah vaccine OPV tung tơdroăng ăm pâk po rơdâ pơkeăng mơdât pơreăng mê la xuân kal ôu tơ’nôm vaccine OPV. Vaccine khăng châ túa pâk ai tŭm 3 túyp pro ai trếo ki kâi mơdât ôh tá ăm virus châ mot tung troăng veăn ngôa lơ pro khăng châ hdrêng. Laga drêng pâk IPV la ôh tá ôu OPV mê kô ôh tá ai trếo ki lĕm tung troăng klêa. Pâk IPV kring vế ăm hdrêng ôh tá khăng châ la ôh tá kring vế ăm kuăn pơlê xua ôh tá ai trếo ki vâ mơdât pơreăng tung troăng klêa vâ drêng ai virus a troăng tung klêa kô tiô mơdrêh ki mơ’no lo pá gong. Xua mê, tơdroăng tơrŭm pơla IPV ƀă OPV kal khât hlối rơtế ƀă, ôh tá chiâng pơhlêh vaccine pâk ăm vaccine ôu, thế rơtế ƀă tŭm 2 vâ hlối kring vế ăm hdrêng xuân hlối kring vế ăm kuăn pơlê.

-Vâ hbrâ mơdât khăng tung châ, pakĭng ăm hdrêng ôu vaccine, ƀok thái pơkeăng ối hnê tối tơdroăng klâi ăm kuăn pơlê?

 Ƀok thái pơkeăng Lê Phúc: Pakĭng ôu OPV, pin kal thế hbrâ mơdât pơreăng thế mơgrúa châ chăn ăm krúa lĕm, mơgrúa hyôh kong prâi mê cho: Đi đo xếo kŏng ƀă têa krúa, « thế kâ tô, ôu chên », tah pơreăng, pôi tá ối achê ƀă mơngế ki kơdrâ khăng châ ôh tá chiâng prôk. Pakĭng mê drêng hlo hdrê tơngê, lơ rơlâi chêng kŏng, châi a mâu hơ’nêk châ chăn chêng kŏng, châi khăng châ a kung kui… thế rĕng lăm pôu hngêi pơkeăng khăm, vâ châ ‘nâi ƀă châ kơjo kum pơlât teăm tơdrêng.

-Mơnê kơ ƀok thái pơkeăng!

Vâ hmâng ƀai 11 pó po ngăn akố:

https://vov4.vov.vn/xodang/iva-suc-khoe/hbra-ronau-modat-chai-tamo-sap-ing-toxin-a-kuan-nga-518938.vov4