Tiô Khu xiâm ngăn pơkeăng, Việt Nam cho môi tung mâu tơnêi têa ai kơxô̆ ngế ôh tá chiâng ai kuăn hên, dâng 7,7%. Tung pơla mê, kơxô̆ ngế ôh tá ai kuăn xếo (klêi kơ’nâi hdrối nah hiăng mơ-êa) xuân tâk sap ing 15-20% rêm hơnăm. Ki rơhêng vâ tối, ai dâng 50% on veăng tung pơla kơxô̆ ngế ôn tá ai chiâng ai kuăn pá xôp 30 hơnăm, hơnăm ki tơ’lêi hlâu vâ mơ-êa tiô hriăn ngăn dêi y hok. Mơjiâng kuăn ing klŏng kơmăi cho kih thuât tơkŭm têa chiâng kuăn dêi kơnốu ƀă kơtâ dêi kơdrâi tung kơbong thĭ nghiê̆m vâ pro chiâng phôi. Ngế vâ chiâng kuăn mơngế klêi mê châ ‘mot tung pâu kuăn dêi ngế kơdrâi vâ pơxiâm mơ-êa.

On veăng nâ H. (43 hơnăm) a pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak hiăng ai môi ngế kuăn kơdrâi hơnăm 18 hơnăm. Hên hơnăm kố, on veăng nâ mơ-eăm vâ ai tơ’nôm môi ngế muăn nếo, xuân hiăng lăm troh hên tíu, xúa hên túa vâ gum ăm ai kuăn la ôh tá ƀlêi chiâng. Tá troh hơnăm 2023, ‘nâi Hngêi pơkeăng kân Thiện Hạnh, kong pơlê Dak Lak ai xúa kih thuât mơjiâng kuăn ngá ing klŏng kơmăi, maluâ hơnăm hiăng hên la on veăng nâ H khŏm vâ ai môi ngế kuăn nếo. Nâ tối tiah kố tơdroăng ki châ xúa kih thuât y hok tơƀrê nôkố a kong pơlê rơpŏng rế kơdĭng liăn rế hmiân tuăn ƀă kố cho môi tung mâu tơdroăng ki kal pơkâ kơxô̆ ƀlêi chiâng. Klêi kơ’nâi rôh ki ‘mot phôi rôh má 3, nâ H. hiăng mơ-êa. Nâ H tối:

“Drêng pơkâ vâ pro IVF, tơkâ luâ rôh vâ pro ai kơtâ, pêt hrik kơtâ, ‘mot ngế ki vâ chiâng kuăn mơngếi, ‘mot rôh má 1, rôh má 2 pơrá ôh tá chiâng, troh rôh má 3 xuân cho 2 rôh phôi má mơ’nui ƀă mơhúa ai môi ngế muăn. Á vâ tối ăm mâu vâi nôu dế vâ ai kuăn tiah kố athế rak hiâm mơno tơniăn lĕm ƀă đi đo loi tơná kô ai kuăn mê gá kô chiâng”.

Tơdroăng ki dêi môi ngế vâ mơjiâng kuăn ngá ing klŏng kơmăi hmâ tơkâ luâ 7 tơdroăng:

1-Hbrâ vâ pâk pơkeăng pro pâu kuăn ai kơtâ: Klêi kơ’nâi châ ƀok thái pơkeăng khăm ngăn, ngế kơdrâi kô pơxiâm pâk pơkeăng vâ pro pâu kuăn ngá ai kơtâ a hâi má 2 tung mâu hâi ki ai khế. Tung pơla 10-12 hâi, ƀok thái pơkeăng séa ngăn nhên tơdroăng ki chiâng dêi mâu nang kơtâ ing siêu âm ƀă rơnêu lươ̆ng pơkeăng ăm tơtro;

2-Pâk pơkeăng vâ pro chiâng nang kơtâ: Drêng nang kơtâ hiăng châ tiô pơkâ, ƀok thái pơkeăng kô pâk pơkeăng pro ăm kân vâ hbrâ ăm môi hvêa ki pêt hrik;

3- Pêt hrik kơtâ ƀă hbrâ têa ki chiâng kuăn: 34-36 chôu klêi kơ’nâi pâk pơkeăng chiâng nang kơtâ, ngế kơdrâi kô châ pêt hrik xo kơtâ ‘mot tung kơbong thĭ nghiê̆m. Rơtế tung pơla têa ki mơjiâng kuăn dêi ngế kơnốu kô châ xo ƀă hbrâ hlâu châ pro kih thuât mơjiâng kuăn ngá ing klŏng kơmăi;

4-Mơjiâng kuăn ngá ing klŏng kơmăi ƀă pâk ‘mot ngế ki vâ chiâng kuăn mơngế: Tung kơbong thĭ nghiê̆m, kơtâ ƀă têa ki chiâng kuăn kô châ mot tung klŏng kơmăi; Ngế ki vâ chiâng kuăn mơngế kô châ roăng pâk ‘mot ƀă séa ngăn troh hâi má 3 lơ hâi má 5 vâ xo mâu ngế ki vâ chiâng kuăn mơngế lĕm má môi;

5-Pâk ‘mot ngé ki vâ chiâng kuăn mơngế ƀă kơdĭng pro hngíu: Ngế ki vâ chiâng kuăn mơngế châ pâk ‘mot tung pâu kuăn drêng niêm mạc dêi pâu kuăn châ tơniăn tiô pơkâ (khĕn cho pâk ‘mot ngế ki vâ chiâng kuăn mơngế ối rêh). Mâu ngế ki vâ chiâng kuăn mơngế ki u ối kô châ ‘măn kơdĭng pro hngíu ƀă túa Thủy tinh hóa, vâ hbrâ ăm mâu rôh ki pâk ‘mot ngế vâ chiâng kuăn mơngế klêi kơ’nâi mê nếo, rôh pâk ‘mot ngế vâ chiâng kuăn mơngế ối rêh ôh tá chiâng;

6-Gum nội tiết vâ mơjiâng ki chiâng ngế klêi kơ’nâi pơtroh ngế ki vâ chiâng kuăn mơngế: Klêi pơtroh ngế ki vâ chiâng kuăn mơngế, ƀok thái pơkeăng kô chêh đơn pơkeăng nội tiết gum ngế ki vâ mơjiâng chiâng kuăn mơngế pro pâu ƀă chiâng kân;

7-Ngăn hôm hiăng mơ-êa ƀă rĕng ngăn: 10-14 hâi klêi kơ’nâi pơtroh ngế ki vâ mơjiâng chiâng kuăn mơngế, ngế kơdrâi kô châ pro pâk ngăn mơheăm (beta HCG) vâ ‘nâi hôm hiăng mơ-êa há lơ ôh. Tâng hiăng mơ-êa, ƀok thái pơkeăng kô pơtối séa ngăn ƀă chêh ăm đơn pơkeăng nội tiết gum kuăn ngá pro pâu ƀă xông kân.

Tiô thak sih, ƀok thái pơkeăng Trần Xuân Trường, phŏ ngế pơkuâ khoa Sản (Hngêi pơkeăng kân Thiện Hạnh), ai hên tơdroăng tơdjâk troh tơdroăng mơjiâng kuăn ngá ing klŏng kơmăi, môi tiah: hơnăm dêi prế on veăng; ki lĕm dêi kơtâ, têa ki vâ chiâng kuăn; tơdroăng ki ôh tá chiâng ai kuăn, hrá ai kuăn; tơdroăng ôu kâ, pêi cheăng, ki rơkê plĕng dêi ƀok thái pơkeăng, tơdroăng ki pêi pro pơlât, hiâm mơno ƀă hên ki ê. Thak sih, ƀok thái pơkeăng Trần Xuân Trường ăm ‘nâi:

“Tiô hriăn ngăn, nôkố tơdroăng ki pơtroh ngế ki vâ mơjiâng chiâng kuăn mơngế chiâng a mâu tíu pro IVF dâng 40 – 60%. A Hngêi pơkeăng Thiện Hạnh, maluâ nếo pơxiâm pro kih thuât kố, kơxô̆ ngế pro tá hâi hên vâ tối nhên kơxô̆ ki ƀlêi chiâng, laga tiô mơnhên tối dêi ngin mê kơxô̆ on veăng pro pro ƀlêi chiâng xuân tơ’mô ƀă mâu tíu pro IVF ki ê. Xuân tiô hriăn ngăn, tâng hơnăm pro IVF pá xôp 35 hơnăm, tơdroăng ki ngế vâ mơjiâng chiâng kuăn mơngế tŭm vâ pơtroh 3 xôh mê kơxô̆ ngế mơ-êa mơni kô tâk troh 70-80%”.

Nôkố a tơnêi têa pin, ƀaoh hiêm khăm pơlât tá hâi hrê ăm ‘na tơdroăng ki lâi tung pơla pơlât ôh tá ai kuăn, hrá ai kuăn, tá mâu tơdroăng ki mơjiâng kuăn ngá ing klŏng kơmăi, xua mê, liăn hrê ăm tơdroăng ki pro kố gá hên, dâng 70 – 90 rơtuh (tâng tơ’lêi a rôh pơtroh ngế ki vâ mơjiâng chiâng kuăn mơngế ki apoăng), tung pơla kơxô̆ ki ngế ki ƀlêi chiâng bu dâng 40-60%. Ai hên on veăng athế pro troh 10 xôh pơtroh ngế ki vâ mơjiâng chiâng kuăn mơngế nếo chiâng. Xua mê, tơdroăng ki xúa mâu troăng hbrâ ôh tá ai kuăn, hrá ai kuăn cho kal khât ƀă tá kơnốu ƀă kơdrâi tung hơnăm ki ai kuăn.

Vâ hlê plĕng nhên tâ ‘na ki khât, xiâm ôh tá chiâng ai kuăn, hrá ai kuăn nôkố, xuân môi tiah tơdroăng xúa mâu tơdroăng vâ mơdêk ki tơƀrê drêng mơjiâng kuăn tung klŏng kơmăi, kơ’nâi kố cho tơdroăng tơpui tôn tơ’nôm ƀă thak sih ƀok thái pơkeăng Trần Xuân Trường, Phŏ ngế pơkuâ kơvâ mơhum kuăn ngá Hngêi pơkeăng kân Thiện Hạnh.

-Ô ƀok thái pơkeăng! Môi ngế kơdrâi kơnốu ki ti lâi ki chiâng tối ôh tá ai kuăn, hrá ai kuăn ƀă xiâm pro hrá ai kuăn mê  nôkố cho ki klâi?

Ƀok thái pơkeăng Trần Xuân Trường: Tiô Khu xiâm ngăn pơkeăng lâp plâi tơnêi tối, prế on veăng koi ƀă dêi rơpó đi đo tung pơla 12 khế la ôh tá chiâng mơ-êa mê châ tối cho hrá ai kuăn. Ƀă mâu ngế ki pá xêh môi tiah kơpêng 35 hơnăm, ai tơdroăng tơmâng ngăn ‘na pâu kuăn mê hâi khế ki pro iâ gá 6 khế. Ai péa tơdroăng hrá ai kuăn cho ki xiâm apoăng ƀă nếo tro klêi rôh má môi. Hrá ai kuăn xua ing apoăng cho mâu ngế ki hâi chói mơ-êa sap ing nah la kơ’nâi 12 khế. Hrá ai kuăn xua ing trâm mâu tơdroăng klêi rôh apoăng klêi mê ôh tá chiâng ai xếo.

Ki xiâm hrá ai kuăn a mâu kơnốu ƀă mâu kơdrâi tơ ‘mô ƀă dêi rơpó. Tiô riân, dâng 40% ki xiâm hrá ai kuăn xua ki mâu kơnốu, 40% xua kơdrâi, 10% cho xúa tŭm tá kơdrâi ƀă kơnốu, 10% ki u ối xua ôh tá ‘nâi xiâm ing lâi, tơkéa vâ tối tŭm 2 on veăng xuân mo lĕm tiah hmâ la ôh tá chiâng ai kuăn tung pơla 12 khế. Ki xiâm a ngế kơdrâi, mê cho êi troăng nŭm môi tiah êi kơpong mơjiâng kuăn, tro tât a troăng ki djâ kơtâ ki chiâng kuăn. Má péa cho tơdroăng kơtâ tro lo, malối cho pâu kuăn ki hên nang. Ki má pái, cho xiâm tíu mơjiâng kuăn tro u xơ tử cung cho vâ tối êi tíu mơjiâng kuăn, polyp tung tiú ki mơjiâng kuăn lơ hía a tíu mơjiâng kuăn. Ƀă kơnốu, xiâm ki pro hrá ai kuăn cho ing têa hok, têa hok  kô mê ‘na iâ ôh tá ai hên, ôh tá rơdêi, ôh tá lĕm, pakĭng mê ối ai mâu pơreăng mê cho, hdrối nah tro êi peâm, kô pro ôh tá rơdêi tinh hoàn, tât troăng mơ’no têa hok, pakĭng mê ối xua mâu tơdroăng ‘na hyôh kong prai, nhăng ôu drôu, ƀiêr, ôu hât. Vâ tăng ‘nâi nhên xiâm tơdroăng mê, prế on veăng tâng púi  vâ ai kuăn mê lối 12 khế thế lăm khăm vâ ‘nâi nhên xiâm ing lâi va rĕng pơlât.

-Hdrối vâ ngế pro ăm chiâng kuăn mơngế tung kŏng kơmăi, mâu on veăng thế pêi pro mâu tơdroăng khăm ngăn ivá vâ ‘nâi nhên ivá ti lâi mo lĕm lơ ôh?

Ƀok thái pơkeăng Trần Xuân Trường: Ƀă prế on veăng vâ pro IVF ki hdrối tŭm prế on veăng kal athế lăm khăm ngăn tâi tâng, tối tŭm tơdroăng, thế xét nghiê̆m mơheăm, kô tối ngăn hôm ai tơdroăng châi ki lâi tâ tú ing mơheăm, ing hdrông hdrê há lơ ôh vâ kơdroh gen ki tơviah drêng pro IVF. Má péa, cho mâu tơdroăng châi ki tơdjâk troh kliâm, kơkốu, tuyến  yap cho troăng krôk ki kal tung pơla pơ’lêh trếo ngăn hôm tŭm ivá vâ hrik kơtâ lơ pêi pro mâu tơdroăng ƀă kơmăi. Ƀă mâu kơnốu thế xét nghiệm vâ '‘nâi têa hok môn lê̆m, mâu tơdroăng tơviah ing têa hok ngăn hôm ai tŭm ivá vâ pro IVF há lơ ôh. Ƀă mâu kơdrâi, thế ngăn a pâu kuăn ƀă tơdroăng siêu âm, xét nghiệm nội tiết AMH vâ 'nâi nhên tíu ối a pâu kuăn, mâu tơdroăng tối pơrá phá xup xo ing tử cung tíu mơjiâng kuăn ƀă klŏng ki vâ vâ mơjiâng chiâng kuăn, siêu âm gá lo xêh. Pakĭng mê, khăm tối tơdroăng châi ing plâi nôih, ing tuyến yap cho troăng krôk ki pơhlêh trếo, ivá pêi cheăng dêi kliâm, gơgốu vâ tơniăn má môi tung pơla pok hrik têa hok ki mơjiâng kuăn.

-Drêng pêi pro tơdroăng mơjiâng kuăn tung klŏng, prế on veăng mê thế pêi pro mâu tơdroăng ki klâi vâ mơdêk tơngah châ tơƀrê, ô ƀok thái pơkeăng?

Ƀok thái pơkeăng Trần Xuân Trường: Tâi tâng mâu ngế klêi pơtroh dêi nge vâ chiâng kuăn mơngế xuân tơmiât cho ối môi tíu xua xâu tro tơklêh nge vâ chiâng kuăn mơngế. Laga tiô hên tơdroăng tăng ‘nâi plĕng klêi kơ’nâi pơtroh nge vâ chiâng kuăn mơngế la ối môi tíu kô kơdroh ki ai kuăn. Tiah mê klêi pơtroh nge vâ chiâng kuăn mơngế, ngế kơdrâi bú thế ối pơtê a hngêi 1-2 hâi apoăng, klêi mê chiâng pêi cheăng hiâ, kâ ôu môi tiah mơngế ki ê, ví pêi cheăng hngăm ki tơdjâk troh (tử cung) cho xiâm troăng mơjiâng kuăn, kâ ôu tŭm trếo kơhiâm, kâ hên kơchâi rơpê, kơchâi drêh, plâi, ôu tŭm têa, ví ôu kâ drôu ƀiêr, hât, kơphế.

Vâ mơdêk ki tơƀrê drêng pêi pro tiô tơdroăng IVF, prế on veăng kơdrâi kơnốu mê kô thế râk krâu tơdroăng ki tĕn dêi rơpó, kâ trếo kơhriâm tro tơdroăng, kâ mâu kế ai hên trếo kơhiâm. Má péa, kal thế lăm khăm ivá tiô rơnó vâ teăm châ ‘nâi mâu tơdroăng ki phá tơ ê tơviah ‘na têa ki mơjiâng kuăn, AND vâ rĕng mơjiâng. Má pái, pro rế lĕm hâi ki vâ mơ-êa ăm tơtro, nôkố ai hên vâi kơdrâi pro mơdon tơdroăng mơ-êa, pro hơnăm ki vâ mơ-êa rế hên, tâk troh 35 hơnăm. Tiah mê, mâu ngế ki kố kal thế lăm khăm vâ ’nâi ‘na tơdroăng rak pâu kuăn. Tâng hâi vâ mơ-êa, ngế kơdrâi ki mê thế rah tơdroăng rak ‘măn kơtâ a hơnăm tơná ối nếo vâ tơniăn lĕm tro má môi, tơniăn tung pơla pro IVF xo ah hmôi. 

-Ƀok thái pơkeăng hôm ai mâu tơdroăng hnê tối ki klâi ăm mâu hơnăm ối nếo dế tro hơnăm mơjiâng kuăn vâ kơdroh ki ôh tá ai kuăn, hrá ai kuăn ‘nĕng?

Ƀok thái pơkeăng Trần Xuân Trường: Khăm ngăn ivá kuăn ngá tung klêa tiô tiô rơnó vâ teăm pơlât mâu tơdroăng ki ôh tá xê tiah hmâ tâng ai, tơdroăng tĕn dêi rơpó kơdrâi kơnốu tơniăn vâ hbrâ ví mâu pơreăng lơ tâ tú ing troăng nŭm, kô pro chiâng êi thĕn a tíu tŭm, têa kơƀêl tơkŭm ing xiâm troăng djâ kơtâ, lơ tâi troăng djâ kơtâ, kô cho mâu pơreăng lơ tơdroăng ki hmâ trâm a vâi kơdrâi nôkố;  ai kâ ôu trếo kơhiâm tro tiô khoa hok, kơdroh ki pro tơdjâk troh ngôa, kô chiâng mơ-êa kuăn ngá tơtro, hdrối 35 hơnăm, xua tơniăn hơnăm mê, tá kơxô̆ ƀă ki tơƀrê dêi kơtâ xuân kơdroh, xua mê kơxô̆ mơngế mơ-êa kuăn kơdroh la tâng mơ-êa kuăn ngá kơxô̆ kuăn ngá oh tơviah oh tá tơniăn kô tâk hên. 

-Mơnê kơ ƀok thái pơkeăng!