VOV4.Sêdang - Tơdroăng ki kuăn pơlê tơ’noăng dêi rơpó pêi chiâk pêi deăng, tê mơdró rơkê a kong pơlê Dak Lak tung mâu hơnăm hiăng hluâ pro ai pơxúa khât, veăng kum kơhnâ khat tung tơdroăng cheăng kơdroh tah hrâ mơnguâ xăm kơtiê a mâu tơring, cheăm. 

Nâ Hbin Niê, hdroâng kuăn ngo Rơđế, ối a [uôn Tring 4, cheăm Ea Blang, pơlê kong krâm {uôn Hồ ăm ‘nâi, hdrối nah, tơdroăng cheăng kâ rơpo\ng trâm hên pá puât, thăm nếo đi đo kơklêa drêng tá hâi troh rơnó báu tum. Xiâm kối xua ôh tá ai liăn, kơxiâp vâ hriâm túa pêi cheăng a mâu ngế ki rơkê pêi cheăng, xua mê ôh tá ‘nâi túa pêi cheăng. Hơnăm 2010, nâ châ Khu pơkuâ kuăn pơlê pêi chiâk deăng mơhnhôk veăng a mâu lâm hnê mơhnhôk pêi chiâk deăng, veăng lăm ngăn ing mâu túa mơnhông cheăng kâ dêi mâu rơpo\ng ki ê. Ing mê, nâ H’Bin hiăng ‘nâi tơ’nôm túa ‘na păn mơnăn mơnoâ, pêt kế tơmeăm khoăng; châ mung liăn mơ’no tung pêi cheăng kâ. Ôh tá xê to pêt báu, pêt alâi, rơpo\ng nâ ối pêt tơ’nôm kơphế [a\ păn chu; xua mê, pêi lo liăn môi hơnăm châ sap ing 180 troh 200 rơtuh liăn. Nâ H’Bin Niê ăm ‘nâi: To lâi hơnăm hdrối pá puât ôh tá bê kế kâ, ôh tá ai hmân ếo xâp, khu pơkuâ kuăn pơlê pêi chiâk deăng chu a pơlê hnê kih thua#t pêt, păn chu, mê a thế mơhnhôk ‘na hiâm mơno, tối kuăn pơlê [a\ dêi tơná kô mơ-eăm pêi cheăng. Kơnôm mê rơpo\ng nôkố hiăng chía tâ hdrối nah iâ.

            {a\ poâ Y Plu Êung, hdroâng kuăn ngo M’Nông, ối a {uôn Lê, pơlê kân Liên Sơn, tơring Lak, ôh tá xê mơ’no liăn pêt báu, alâi tê, mê ối ‘nâi ki pơxúa ing kơpong ôm hyô long têa Hồ Lắc pơ-ôu pơ-eăng vâ tê mơdró. Cho mơngế hdroâng kuăn ngo a kố, rơkê chiâng păn rui hngêi, xua mê, poâ Y Plu hiăng tê mơdró ‘na rui, pơto tơmối lăm ngăn long têa Lăk. Rơpo\ng pêi lo liăn môi hơnăm châ lối 430 rơtuh liăn. Ai hngêi kân le\m rơdâ, pêi lo liăn tơniăn, poâ Y Plu ối kum mâu ngế ki pá puât, hnê ‘na mâu túa pêi cheăng rơkê. Rêm hơnăm a hmâ kum ‘na hdrê pêt, tâng ôh, tá ai liăn vâ mơ’no cheăng, mê ăm mung liăn ôh tá xêo liăn laih, troh rơnó poê xo vâi chêl liăn. Má péa nếo, hnê tối túa pêi cheăng kâ, ‘na păn mơnăn mơnoâ, po rơdâ pêi cheăng, tê mơdró tu\m túa, pro tiah lâi rêm hơnăm rế phá tơ-ê mơnhông tơtêk.

            Kot mâ [a\ xông kân a tơring Thăng Bình, kong pơlê Quảng Nam laga poâ Võ Văn Sơn, mot a Dak Lak tăng cheăng pêi a cheăm }ư Kty, tơring Krông Bông. Ing 4 sao tơnêi apoăng, troh nôkố poâ hiăng po rơdâ châ 20 hectar tơnêi pêt báu, alâi, kơtếo. Ing rơpo\ng kơtiê dêi cheăm, mê nôkố rơpo\ng poâ pêi lo châ 500 rơtuh liăn môi hơnăm.

            Ôh tá xê to tơmiât pêi cheăng kâ tung rơpo\ng hngêi, mơ’nui hơnăm 2013, poâ hiăng mơhnhôk kuăn pơlê tung kơpong mơjiâng khu tơru\m cheăng pêi chiâk deăng Thăng Bình, ai 23 khu veăng tơru\m cheăng. Klêi kơ’nâi 2 hơnăm pêi cheăng, khu tơru\m cheăng khu ki tơru\m cheăng pro tơ’lêi hlâu ăm kuăn pơlê tung pơlê châ trâm mâ ngế cheăng khoa ho\k, khu tê mơdró. Ing mê, tơdroăng pêi cheăng châ tơ-[rê [a\ tíu tê kế tơmeăm khoăng tơniăn. Rơnó hơnăm 2014 – 2015, khu tơru\m cheăng hiăng kum kế tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng, to\ng kum liăn ăm lối 400 rơpo\ng kuăn pơlê tung kơpong [a\ tâi tâng kơxo# liăn vâ chê 6 rơtal liăn. Khu tơru\m cheăng hiăng teăng mâ k^ hơp đông [a\ tê ăm Ko\ng ti kơtếo Dak Nông 11 rơpâu ta#n kơtếo, châ liăn lối 10 rơtal liăn. Poâ Võ Văn Sơn tối: Drêng vâi veăng tơru\m cheăng a hdrối châ pơxúa xua ai khu ki veăng kum, ai kum ‘na hdrê troh mâu túa pêt, rak ngăn châ khu tơru\m cheăng pơkuâ, hnê to\ng kum. Troh drêng poê, ko xo kế tơmeăm khoăng, mê ối châ kum tăng tíu tê kế tơmeăm khoăng mê, ai khu tơru\m cheăng mê yă tê tơniăn, xua mê, kuăn pơlê hêng vâ tơru\m cheăng khât.

            Tiô tơbleăng dêi Khu pơkuâ pêi chiâk deăng kong pơlê Dak Lak, 5 hơnăm hiăng hluâ, tơdroăng tơ’noăng pâ nhuo#m tơnêi têa châ tâi tâng khu tơru\m cheăng mơhnhôk pêi pro, châ tơ-[rê hên khât. Lâp kong pơlê ai lối 337 rơpâu roh kuăn pơlê châ inâi ‘’Pêi cheăng tê mơdró rơkê’’, pêi lo liăn sap ing 50 troh 1 rơtal liăn. Tung tơdroăng mơjiâng thôn pơlê nếo, Khu pơkuâ kuăn pơlê hiăng mơhnhôk kuăn pơlê veăng rơlo, veăng pleăng châ vâ chê 50 rơtal liăn, lối 450 rơpâu hâi pêi cheăng [a\ hr^ng hectar tơnêi mơjiâng pro kế tơmeăm khoăng kum kuăn pơlê tung rêh ối. Tơdrêng amê, mâu khu râ hiăng veăng rơlo 2 rơtal liăn vâ tơnêi [a\ mơjiâng nếo 500 toăng hngêi ăm mâu ngế kơtiê. Ing tơdroăng to\ng kum dêi mâu khu râ, 5 hơnăm hiăng hluâ hiăng ai lối 15 rơpâu 500 rơpo\ng kuăn pơlê ki tơru\m cheăng a kong pơlê Dak Lak mơ-eăm hlu\n ing kơtiê, tơniăn tơdroăng rêh ối./.

A Sa Ly tơplôu