Kơxo mơ’nui măng tĭng, tung hngêi hôp tơdjuôm pơlê pơla ƀuôn Puăn, cheăm Ea Phê, kong pơlê Dak Lak, idrâp chuât hlối tâng rơkong hnê mơhno dêi ngê̆ nhân. Môi peăng hngêi hôp tơdjuôm pơlê pơla cho mâu vâi o ối kŭn rôh apoăng râng loăng tôu chêng. Peăng ki ê cho mâu ngê̆ nhân tung pơlê dế vêh hriâm mâu ƀai chêng tiô khôi vâi krâ nah vâ tôu ăm tro tâ, tŭm tâ.

Môi pâ cho idrâp chêng dêi mâu kơpeăng kŏng tá hâi rơkê ƀeăn, ai drêng tá hâi tro khâp tơdrá. A peăng ki ê nếo, mâu ngê̆ nhân hên hơnăm tôu tơdjuôm ƀă chêng koăng xuân dế pơxiâm sap apoăng mâu ƀai chêng ki hmâ. Pôa Y Čư Ayun, hiăng hluâ 50 hơnăm, a ƀuôn Puăn, tối:

“Hdrối nah á xuân ‘nâi, xuân ai tôu chêng laga tá hâi tro ‘nhiah, pơtâp mê ti tăng hriâm ƀă pú hmâ. Hâi kố á vêh pơtâp, nhŏng o vêh hriâm ăm tro, ăm hlê plĕng hên tâ mê peăng cheăm kal pin lăm xah hêi trâm mâ rơhdruê xuăng, tôu chêng, koăng, kơhnhon xuăng, lăm mơđah tơbleăng. Mê cho khôi túa, vêa vong dêi Rơđế ngin, á kal rak vâ la ngiâ ôh tá ăm hía lôi’’.

Ngế ki hnê cho Ngê̆ sih ưu tú Y Phôn Ksơr, Hngêi ối a bêng Ƀuôn Ma Thuột, laga drêng châ kơvâ khôi túa lĕm tro krếo, pôa ôh tá kơxiâp tơkâ hluâ prôk troăng lối 40 km troh hngêi hôp tơdjuôm pơlê ƀuôn Puăn, cheăm Ea Phê mot a rêm mơ’nui măng tĭng, hnê mâu tơdroăng ki klâi tơná hiăng châ hriâm vâ rak ki kơnía dêi jâ nôa pôa pâ. Ngê̆ sih ưu tú Y Phôn Ksơr tối, tơdroăng ki pôa tô tuăn má môi cho tơdroăng ki ôh tá tro tung rak vế drêng idrâp chêng ôh tá châ hnê tro troăng.

“Kố cho môi rôh tơ’lêi vâ pin hnê tâi ăm tâi tâng drêng u ối ivá, xua rêm kơpong pơrá ai môi tơdroăng ki tôu, troăng đong bro tơ’nôm phá dêi rơpó laga á dế pói vâ troăng ki xiâm kơbố xuân thế ‘nâi. Drêng hiăng hnê, vêh hnê tôu chêng koăng ăm rơxông ối nếo ƀối thế tŭm chêng koăng, tá khu chêng Knah, tá khu hơkâ, tá khu chêng Čhar vâ tâi tâng mâu muăn, mâu vâi o, mâu ngê̆ nhân pơrá ‘nâi.’’

Lâm hriâm a ƀuôn Puăn ai dâng 30 ngế hriâm ƀă droh rơtăm phô̆m xông kân ƀă ngê̆ nhân mơngế Rơđế. Tung 25 rôh, pakĭng hriâm tôu, ngế hriâm ối chêh, quay video, thâu tung kơmăi kơmok mâu ƀai chêng tiô khôi vâi krâ nah. Kố cho môi tung pái lâm hnê tôu chêng, koăng châ Khu pơkuâ Khôi túa lĕm tro, Tơ’noăng ivá ƀă Ôm hyô kong pơlê Dak Lak tơkŭm po tung rôh pơtê hriâm hơnăm kố vâ djâ tơdroăng rak vế tung pơlê pơla; xuân cho troăng kơvâ khôi túa lĕm tro pơlê pêi pro vâ pêi pro mâu hnoăng cheăng dêi Tơdroăng xiâm tơbleăng rôh hôp pơkâ kơxô̆ 80 ƀă mâu tơdroăng pêi rak vế ing pơlê.

Tiô pôa Trần Hồng Tiến, Kăn pơkuâ Khu pơkuâ Khôi túa lĕm tro, Tơ’noăng ivá ƀă ôm hyô kong pơlê Dak Lak, klêi kơ’nâi kong pơlê tơbleăng Tơdroăng xiâm tơbleăng a rôh hôp kơxô̆ 03 ‘na troăng hơlâ tŏng gum rak vế ƀă mơnhông ki kơnâ Khôi túa lĕm tro chêng koăng, kơvâ khôi túa lĕm tro dế hnê mơhno mâu pơlê, cheăm hbrâ mơjiâng pơkâ pêi, xing xoăng mơngế vâ djâ mâu troăng hơlâ tung tơdroăng nôkố.

“Khu xuân hiăng tơbleăng Vi ƀan kong pơlê ‘na Pơkâ pêi tơkŭm po rơdâ pêi pro tơdroăng ki xiâm tơdroăng xiâm tơbleăng a rôh hôp, ai mơ-éa hnê mơhno ăm mâu cheăm ki tơdjâk troh tơdroăng ki xiâm, mâu troăng hơlâ châ tối tung tơdroăng xiâm tơbleăng a rôh hôp kal kĭ rĕng vâ ai troăng prôk la ngiâ ƀă tơbleăng chêh tung tối hdrối kơxô̆ liăn tung hơnăm 2027. Rơtế amê, xuân chiâng vâ pêi pro Tơdroăng xiâm tơbleăng a rôh hôp rak vế ƀă mơnhông ki kơnâ khôi túa lĕm tro Ƀai chòi. Kố cho péa tơmeăm kơnía tơnêi têa pêi pro tiô Tơdroăng pêi pro kơxô̆ 14 dêi kong pơlê’’.

Ing tơdroăng tŏng gum hnê tôu chêng, koăng, pêi pro rak vế ngê̆ thuât Ƀai chòi troh pro hô sơ mâu tơmeăm kơnía nếo, Dak Lak dế chôa ‘lâng djâ mâu tơdroăng rak vế khôi túa lĕm tro vâi krâ nah vêh ƀă pơlê pơla. Ki xiâm ôh tá pơtê a tơdroăng rak tơmeăm kơnía rôh nah, mê ối pro tơ’lêi hlâu vâ mâu ki kơnâ khôi túa lĕm tro pơtối châ pêi pro ƀă pơcháu hnê tung tơdroăng rêh ối.

Laga, rak vế khôi túa lĕm tro vâi krâ nah ôh tá chiâng kơnôm to a mâu lâm hnê lơ mâu tơdroăng tơkêa bro iâ hâi. Kố cho tơdroăng pêi cheăng ton xŏn, pơkâ thế tơdroăng ki rơtế dêi khu cheăng kal kí, ing kêi đeăng troăng pơkâ pêi, troăng hơlâ troh xing xoăng kơxô̆ liăn ƀă tơkŭm pêi pro. Pôa Y Nhuân Ƀyă, Phŏ Kăn hnê ngăn Vi ƀan kong pơlê Dak Lak tối, tơdroăng tơbleăng xiâm a rôh hôp kơxô̆ 80 dêi Tíu xiâm tơnêi têa cho xiâm kối ki kal vâ kong pơlê mơjiâng pơkâ pêi ƀă kơjo kơxô̆ liăn ăm tơdroăng rak vế mơnhông khôi túa lĕm tro ing pơlê cheăm.

“Tơdroăng xiâm tơbleăng a rôh hôp pơkâ kơxô̆ 80 cho Tơdroăng xiâm tơbleăng a rôh hôp ki xiâm, pêi pro inhên vâ pin pêi pro tơdroăng rak khôi túa lĕm tro tung mâu tơmeăm kơnía tơmeăm ‘na ihiâm mơno môi tiah chêng koăng ƀă mâu kơvâ ki ê. Tơdroăng xiâm kố xuân kal thế kơjo hriăn tơmiât ahdrối, ai pơkâ pêi pro inhên, xing xoăng ăm mâu tíu cheăng’’.

Tơdroăng xiâm tơbleăng a rôh hôp kơxô̆ 80 hiăng mơjiâng pro tiô pơkâ vâ mâu kong pơlê mơjiâng mâu troăng ki tơtro ƀă tơdroăng nôkố. Ƀă Dak Lak, pêi pro inhên Tơdroăng xiâm tơbleăng a rôh hôp kơxô̆ 80 ôh tá xê to pêi pro mâu hnoăng cheăng rak vế, mê ối pro tơ’lêi hlâu vâ rêm pơlê, rêm ngê̆ nhân ƀă rơxông ối nếo rơtế chiâng ngế ki xiâm dêi tơdroăng rak vế khôi túa lĕm tro, mơjiâng tơ’nôm tơdroăng vâ tơmeăm kơnía châ rak vế ing pơlê pơla.