VOV4.Sêdang - A pơlê kong kơdrâm Ƀuôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak, Khu ngăn ‘na pêi cheăng kâ ƀă mơnhông thôn pơlê, ối tung Khu xiâm ngăn ‘na chiâk deăng ƀă mơnhông thôn pơlê tơkŭm po hneăng hôp mơ’no pêi pro hnoăng cheăng hơnăm 2021 dêi kơvâ pêi cheăng kâ tơrŭm cheăng ƀă mơnhông thôn pơlê ƀă ai hên troăng hơlâ ki mơ’no pêi pro tung pơla pơreăng COVID-19 ối  tâ tú ƀă mâu tơdroăng tơkêa ‘na tê mơdró kâ tơ’lêi hlâu pơxiâm châ xêt khât.

Tối tơbleăng a rôh hop, riân troh tâi khế 3/2021, lâp tơnêi têa ai vâ chê 17.600 khu pêi cheăng tơrŭm pêi cheăng tung kơvâ pêi chiâk deăng. 83% koxô̆ khu pêi cheăng tơrŭm pêi cheăng tơƀrê, tâk 50% tâng vâ pơchông ƀă hơnăm 2015. Kơxô̆ liăn châ xo dêi khu pêi cheăng tơrŭm pêi chiâk deăng châ lối 380 rơtuh liăn tung môi hơnăm.

Hiăng ai 24% kơ’xô̆ khu pêi cheăng tơrŭm pêi tiô troăng, mơjiâng vâ chê 1.500 túa pơkâ ƀă lối 2.300 túa kế tơmeăm ƀă lối 3.200 tíu tê kế tơmeăm tiô pơkâ tung tơdroăng ki pêt mơjiâng lĕm.

Laga, maluâ hiăng hlo hơ’leh la túa pơkâ kơxô̆ liăn châ xo ƀă túa pơkâ mâu ngế cheăng pêi cheăng tơrŭm pêi chiâk deăng ukố umê, tơprâ tơprŭng; tơdroăng ki xúa kơmăi kơmok tung pêi chiâk deăng tá hâi tơdâng tơ’mô; mâu tơdroăng pơkâ ki kal môi tiah ‘no liăn cheăng kum hngêi trăng, troăng klông, malối cho hngêi trăng kum ăm tơdroăng ki mơjiâng pro, tê mơdró, ‘na tơnêi tơníu, tơdroăng ki ăm mung liăn xuân ối cho tơdroăng ki kal, la ivá pơkuâ khu pêi cheăng tá hâi tơƀrê. 

Ta tá rôh hôp

Xua mê, kal mơdêk tơdroăng tŏng kum, mơdêk ivá rak ngăn ăm khu pơkuâ ƀă kăn hnê ngăn hô̆i đong kuản trĭ khu pêi cheăng tơrŭm. Pôa Mai Trọng Dũng, kăn phŏ ngăn chiâk deăng ƀă mơnhông thôn pơlê kong pơlê Dak Lak pâ thế:

“Tung mơnhông khu pêi cheăng tơrŭm dế trâm mâu tơdroăng ki xơpá, tung mê ai tơdroăng ki xơpá ‘na mâu ngế pêi cheăng rak ngăn khu pêi cheăng tơrŭm cheăng ối ai hên xơpá. Maluâ khu ngăn thôn pơlê hiăng po lâm hnê hriâm ăm mâu ngế pêi cheăng tơrŭm, ai mâu lâm hnê ăm kăn pơkuâ khu pêi cheăng tơrŭm. Laga, tá hâi pêi pro châ tiô tơdroăng ki rơhêng vâ ki pơkâ mơ’no.

La ngiâ ah ngin loi tơngah ai mâu troăng hơlâ ki hnê trâu hngế ăm kăn pơkuâ khu pêi cheăng tơrŭm vâ ăm mâu khu pêi cheăng tơrŭm ‘nâi nhên mâu tơdroăng ki mơnhông tơrŭm vâ ăm khu pêi cheăng tơrŭm dêi mâu tơring, cheăm mơnhông mơdêk tâ”.

A rôh hôp, mâu kăn hiăng hmâng tối tơbleăng ƀă tơpui tơno mâu tơdroăng ki kal mê cho: ‘Na tơdroăng cheăng kâ tơrŭm cheăng; Tơdroăng tơkêa rak vế ƀă mơnhông pơlê cheăng hneăng hơnăm 2021 – 2030; tơbleăng mâu kế tơmeăm OCOP; Hnê hriâm ‘na rak ngăn ƀă pơkuâ kơmăi kơmok kơxô̆ tung rak ngăn hlá mơ-éa dêi khu pêi cheăng.

Mâu kăn tối tiah kố, mâu khu xiâm kơvâ cheăng ki ai tơdjâk troh kal pơtối séa ngăn, pêi klêi mâu troăng hơlâ luât ‘na mơnhông cheăng kâ khu pú hên, khu pêi cheăng tơrŭm pêi chiâk deăng (tơnêi tiú, nâp hnoăng liăn mơhá, ăm mung liăn ƀă hên ki ê), rĕng pơkâ tơleăng mâu tơdroăng ki xơpá, tơvâ tơvân, pro tơ’lêi hlâu vâ cheăng kâ khu pú hên, khu pêi cheăng tơrŭm pêi chiâk deăng mơnhông krá tơniăn.

Malối cho mâu khu tơrŭm ‘na tơkêa tê mơdró tơniăn krê châ xêt khât mê xuân cho mâu kế tơmeăm ki tơniăn, dâi lĕm, gâk kring kế kâ; tơxup tơbriât kế tơmeăm kô po ó khât. Ƀă ki pơxuá, ai hlâu dêi tơná kơvâ cheăng kâ tơrŭm hŏng mâu khu pêi cheăng tơrŭm, tôh pêi cheăng tơrŭm kô veăng kum mơdêk ki kơnía dêi mâu kế tơmeăm.

‘Na hnoăng cheăng ki kal tung hơnăm 2021, Khu xiâm ngăn cheăng kâ tơ’mot mâu ngế cheăng cheăng ing tơdroăng ki klêi kơ’nâi hnê cheăng lăm pêi cheăng a khu pêi cheăng tơrŭm, malối kăn ƀô̆ hơnăm ối nếo châ tŏng kum liăn khế vêh pêi cheăng a Khu pêi cheăng tơrŭm rak tơniăn châ 1.500 – 2 rơpâu ngế kăn ƀô̆. Tơbleăng tơdroăng ki hnê cheăng ăm kăn pơkuâ khu pêi cheăng tơrŭm vâ hbru ăm hlá mơ-éa mơnhên dêi tơnêi têa sơ câ̆p tiô tơdroăng dêi Khu ngăn pêi chiâk deăng ƀă mơnhông thôn pơlê pơkâ. 

Pôa Trần Thanh Nam, kăn xiâm phŏ tơpui ƀă hnê mơhno a rôh hôp

Tŏng kum ƀă mơjiâng túa tiô pơkâ kơxô̆ 167/QĐ-TTg hâi 03/02/2021 dêi Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh kĭ tơdroăng tơkêa rah xo, pro klêi, po rơdâ túa pơkâ Khu pêi cheăng tơrŭm tiô túa nếo tơƀrê a mâu kong pơlê tung lâp tơnêi têa hneăng hơnăm 2021 – 2025.

Pôa Trần Thanh Nam, kăn phŏ ngăn chiâk deăng ƀă mơnhông thôn pơlê pơkâ thế mâu kong pơlê pơtối mơnhông khu pêi cheăng tơrŭm, khu pêi cheăng tơrŭm tiô troăng xúa kơmăi kơmok tung pêt mơjiâng kế tơmeăm, tơrŭm tung ‘no liăn xúa kơmăi kơmok uâ pơliê, mơjiâng pro kế tơmeăm ki pêi lo ing chiâk deăng tiô troăng ki hên kơvâ cheăng, tơtrro ƀă cheăng kâ kơchơ, hơ’leh nếo túa pơkâ pêt mơjiâng, tê mơdró, vâ rế hía rế mơdêk ivá tơxup tơbriât ăm mâu kế tơmeăm.

“Pin nôkố athế ai môi hiâm mơno tơmiât nếo, mơnhông tiô troăng pêi chiâk deăng tơrŭm hên kơvâ cheăng, tơtro ƀă tơdroăng tê mơdró a thôn pơlê gá hên khu pêi cheăng tơrŭm pêi chiâk deăng. Troăng má 2, cho tơdroăng OCOP gá tơƀrê khât mê kơvâ pêi chiâk deăng xuân pơxiâm amê, mê pin athế hriăn ngăn vâ mơnhông tơdroăng kố. Kố cho hnoăng cheăng dêi Khu xiâm ngăn cheăng kâ Khu pêi cheăng tơrŭm ƀă mơnhông thôn pơlê tơrŭm ƀă mâu kong pơlê mơjiâng tơdroăng cheăng tung la ngiâ ki ton xŏn”.

Xuân tiô Khu xiâm ngăn cheăng kâ khu pêi cheăng tơrŭm ƀă Mơnhông thôn pơlê tối, hơnăm kố kô tơkŭm po hnê ăm lối 300 rơpâu ngế pêi cheăng hriâm pêi chiâk deăng vâ mơdêk ki rơkê plĕng ‘na mâu ngế pêi cheăng pêi pro châ tiô tơdroăng ki rơhêng pêt mơjiâng kế tơmeăm, túa pơkâ, tơkŭm hnê ăm mâu ngế pêi cheăng mơnhông kơvâ cheăng thôn pơlê; hnê cheăng pêi ăm mâu ngế pêi cheăng veăng tung tơdroăng Rêm to cheăm môi kế tơmeăm OCOP; hnê cheăng pêi ăm mâu ngế pêi cheăng a mâu kơpong ki pêt mơjiâng kế tơmeăm.

Mơjiâng ƀă po rơdâ mâu túa kơmăi kơmok tơdâng tơ’mô tung pêi chiâk deăng, malối cho 6 túa pơkâ xúa kơmăi kơmok tơdâng tơ’mô a mâu kơvâ cheăng báu phái ƀă kơphế dế tơbleăng a mâu kong pơlê Gia Lai, Dak Lak, Đồng Tháp, Kiên Giang, Long An ƀă Sóc Trăng.

Kum pêt mơjiâng kế tơmeăm ‘na pêi chiâk deăng, pêt kong, păn ká xi xŏng ăm mâu kơtiê tiô troăng pêt mơjiâng kế tơmeăm tơtro ƀă kong prâi pro hơ’leh, hên túa pơkâ ki ôh tá ối tung pêi chiâk deăng, kơvâ cheăng, tê mơdró, tơtro ƀă tơdroăng ki ai khât.

Hương Lý chêh

Katarina Nga tơplôu ƀă tơbleăng