Rơpŏng nâ Nguyễn Thị Mai, ối a thôn Phú Yên 1, cheăm Ia Hiao, kong pơlê Gia Lai nếo klêi ko dêi 3 ha kơtếo, châ xo lối 240 tâ̆n. Klêi kơ’nâi ôh tá riân kơxô̆ liăn ki mơ’no rôe hdrê kơtếo, mâu pơkeăng, phon, têa ƀă hên mâu tơdroăng ki ê... rơpŏng jâ Mai ối châ tơkâ dêi dâng 100 rơtuh liăn. Tơdroăng phiu thăm rế phiu ro hên tâ drêng hlo kơtếo chiâng dâi lĕm, ai têa ngeăm hên, tê châ kơnâ yă, thăm nếo, ối châ hngêi kơmăi mơ’no liăn ngân veăng gum pơto chơ kơtếo ƀă ăm kuăn pơlê rĕng tơ’lêi châ ko dêi kơtếo tro rơnó.

“Ki phiu ro má môi a hơnăm kố, mê hngêi kơmăi hiăng veăng gum kuăn pơlê ngin châ teăm ko dêi kơtếo tung pơla roh pơtê têt, vâ khoh châ tơniăn ăm kơtếo dâi lĕm ăm tơná kuăn pơlê. Hngêi kơmăi pro xik xuân hiăng veăng gum ăm kuăn pơlê drêng ko dêi 1 tâ̆n kơtếo kô mơhá ăm kuăn pơlê 30 rơpâu liăn, vâ ing mê, vâi krâ-nhŏng o hmiân tuăn pêi kâ”.

Sap ing hâi ki mot tung khu tơrŭm cheăng ƀă hngêi kơmăi uâ kơtếo pro xik nah, rơpŏng pôa Đinh Kot, ối a pơlê Ó, cheăm Chư Krey, kong pơlê Gia Lai châ hbru gum hdrê pêt, hnê tối ‘na kih thuât tro tiô túa cheăng ƀă hiăng xúa kơmăi kơmok tung tơdroăng po văng nhâ, pông, rơbli tơnêi, tá troh a roh tâp kơđu hdrê kơtếo, po văng nhâ, rak ngăn ta troh a hâi ki ko kơtếo. Ƀă túa pêi cheăng nếo kố, mê kơtếo hiăng chiâng dâi lĕm, hdrối nah hmâ châ ko dêi 70 tâ̆n 1 ha mê nôkố vâ chê 90 tâ̆n 1 ha.

Tơrŭm cheăng krá tơniăn ƀă mâu hnoăng cheăng mê hiăng gum pôa ôh tá mơhrê dêi liăn ngân hên, malối tung tơdroăng tăng rah mơngế veăng pêi cheăng po văng nhâ, ko xo kơtếo tiah hdrối nah. Xua ti mê, 5 ha deăng kơtếo dêi pôa a rơnó kố pôa tê dêi châ tơkâ lối 200 rơtuh liăn, rơpŏng pôa Đinh Kot khoh châ tơniăn tung rêh kâ ối:

“Vâi krâ-nhŏng o ngin pêt kơtếo ga tơniăn tâ tâng vâ pơchông ngăn ƀă pêt pôm loăng, pêt alâi, prá, to ƀă mâu hdrê ki ê. Kơnôm ‘nâi pêt kơtếo mê tơdroăng rêh kâ ối hiăng chiá tơniăn tâ hdrối nah”.

Túa ki tơrŭm tung pêi pêt kơtếo kố hiăng veăng gum mơnhông tơdroăng rêh kâ ối dêi hên rơpŏng hngêi a pơlê Ó, cheăm Chư Krey tối krê, mơjiâng chiâng tơdroăng ki pơhlêh hên tung tuăn tơmiât, tơchĕng, túa pêi pro dêi vâi krâ-nhŏng o pơlê cheăm hdrông kuăn ngo ki iâ mơngế a Gia Lai tối tơdjuôm. Pôa Đỗ Minh Sơn, Kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm Chư Krey, kong pơlê Gia Lai tối ăm ngin ‘nâi, vâi krâ-nhŏng o tung cheăm dế chôa ‘lâng pơhlêh hdrê pêt a mâu ƀăng chiâk deăng ki hdrối nah pêt mơjiâng kế tơmeăm ôh tá dâi vâ pêt kơtếo, tơtro ƀă hyôh kong prâi tôu hngíu, ki hơpok lĕm dêi tơnêi tíu a pơlê cheăm:

“Mâu hơnăm achê pơla kố, vâi krâ-nhŏng o tung cheăm hiăng ‘nâi pơhlêh mâu hdrê pêt, rah xo pêt mâu hdrê ki châ kơnâ liăn ngân, trối kơtếo vâ pêt. Ing hâi ki ‘nâi pêt kơtếo nah hiăng pơhlêh tơdroăng rêh kâ ối dêi kuăn pơlê, tơdroăng rêh kâ ối hiăng chía tơniăn tâ, ngiâ méa dêi chăm xuân hiăng krip lĕm, bâ phuâng hên tâ”.

Gia Lai dế nôkố cho kong pơlê ki ai ƀăng tơnêi chiâk deăng kân má môi kơpong tơdế Tơnêi têa ƀă Tây Nguyên, ƀă tơnêi tíu ki rơdâ dâng 40.000 ha. Kong pơlê hiăng ai 2 toăng hngêi kơmăi uâ kơtếo mơjiâng pro xik, ivá uâ kơtếo dêi mâu hngêi kơmăi kố châ lối 26.000 tâ̆n rêm hâi. Mâu hơnăm hdrối mê hía nah, mâu hngêi kơmăi kố hiăng hbrâ rơnáu tung mơjiâng khu tơrŭm cheăng ƀă kuăn pơlê, mơjiâng khu ƀăng chiâk deăng ki pêt kơtếo krá tơniăn ƀă ton troh la ngiâ. Mâu ƀăng chiâk deăng akố kuăn pơlê hmâ ko xo châ dâng 80 tâ̆n tung 1 ha; hên ƀăng chiâk deăng kuăn pơlê ối pêt hên mâu hdrê ki ê, ai hno têa ki tôh têa ăm hdrê pêt, rah xo hdrê ki nếo, mê kuăn pơlê châ ko xo dêi lối 90 tân tung 1 ha.

Pôa Nguyễn Xuân Phước, Phŏ Kăn hnê ngăn Hngêi kơmăi uâ kơtếo pro xik An Khê, kong pơlê Gia Lai tối ăm ngin ‘nâi, khu mơdró kố dế mơjiâng ƀăng chiâk deăng ki kân rơdâ, rế hiá rế xúa mâu kơmăi kơmok, rơxế, xua kŏng ngê̆ tung pơkuâ ngăn rơnó ko xo kơtếo ƀă uâ kơtếo, ing mê, mơjiâng hnoăng ki ai pơxúa tâk luâ tâ 2 xoh ăm tơná kuăn pơlê ƀă hngêi kơmăi.

“Dế nôkố, ƀăng tơnêi chiâk deăng ki pêt kơtếo cho kal hên ‘nâng. Ki rơhêng vâ tối tơdroăng ki hngêi kơmăi mơdêk ivá cheăng vâ rĕng teăm ko klêi kơtếo dêi kuăn pơlê a ƀăng chiâk deăng, ing mê, veăng gum rak vế tơniăn tơdroăng rêh kâ ối dêi kuăn pơlê akố”.

Drêng khu tơrŭm cheăng krá tơniăn pơla kuăn pơlê ƀă khu mơdró rế hía rế thăm krá kâk hên tâ, ing mê, kơtếo dế gum rak vế tơniăn lĕm ăm tơdroăng rêh kâ ối dêi lối chât rơpâu rơpŏng a kong pơlê Gia Lai. Tơdroăng ki rak vế tơniăn yă rôe kơtếo, veăng gum ‘na kih thuât, mâu rơxế, kơmăi kơmok ƀă tơkŭm po mâu tơdroăng pêi pêt, rak ngăn tro tơdroăng hiăng gum ăm mơngế pêt kơtếo tơniăn ƀă chiâk deăng, kơdroh tơdroăng ki trâm xía vâ, thăm mơdêk pêi cheăng  kâ, pêi lo kế tơmeăm, ing mê, veăng mơnhông pêi chiâk pêi deăng krá tơniăn ăm dêi pơlê cheăm.